འོལ་མོ་ལུངས་རིང་སྐོར་ལ་དཔྱད་པའི་རྩོམ་ཡིག་

ཕྱོགས་བསྒྲིགས།

རྩོམ་པ་པོ། ༧སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་སོགས།

མ་རྩོམ་ཡོངས་ཁུངས། གཡུང་དྲུང་བོན་དང་འབྲེལ་བའི་དྲ་ཚིགས་ཁག

དཀར་ཆག

འོལ་མོའི་གླིང་དང་འཛམ་གླིང་འབྲེལ་བའི་ཚུལ།

རྟག་གཟིགས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་། 

སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དཔྱད་པ།

སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་སྐོར་ལ་རོབ་ཙམ་དཔྱད་པ། 

འོལ་མོ་ལུང་རིངས་གནས་གང་དུ་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ། 

གངས་དཀར་ཏི་སེའི་འདབས་རོལ་གྱི་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་དཔྱད་པ།

འོལ་མོའི་གླིང་དང་འཛམ་གླིང་འབྲེལ་བའི་ཚུལ།

རྩོམ་པ་པོ། ༧དཔོན་སློབ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག

( རྩོམ་གྱི་ཡོང་ཁུངས། ཧི་བོན་ཟིན་བྲིས། )

སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་རྟག་གཟིགས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ནས་བོད་ཡུལ་ཀོང་པོའི་བར་དུ་ཕེབས་པའི་ལམ་ལ་དཔགས་ཏེ་རྟག་གཟིགས་དང་ཞང་ཞུང་དང་བོད་ཀྱི་ས་ཡི་ཁྱོན་དབྱིབས་འབྲེལ་ཚུལ་བཅས་ལུང་བཞིན་བཤད་པ་ཞིག་སྔར་ནས་རགས་ཙམ་བཤད་ཀྱང་། བསྐྱར་དུ་བསྟན་པ། གངས་དབལ་སོ་ར་བའི་ཕྱི་རོལ། གངས་ཏི་སེའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐར། གེ་སར་ཕྲོམ་གྱི་ཡུལ་ཡོད། གེ་སར་ཕྲོམ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཁ་ལ་དུང་སྤྲུག་གི་མངའ་འོག་ཏུ་ཧོར་གྱི་ཞིང་དྲུག་ཡོད། དེ་ནི་སྟོད་ན་གུར་དཀར་གྱི་གླིང་ཆེན་སྡེ་དྲུག་སྨད་ན་གུར་ནག་གི་ཞིང་ཆེན་སྡེ་དྲུག བར་ན་དྲུག་ཕྲོམ་གྲུ་གུའི་སྡེ་དྲུག་ལ་གུར་སེར་གྱི་ཆོལ་ཁ་སྡེ་དྲུག བློན་དང་སོག་པོ། གངས་རྒྱུད་དང་མཚོ་གླིང་དང་གཉིས་བཅས་ཏེ་སྡེ་ཆེན་ཉི་ཤུ་ཡོད་པར་གསལ།

      ༼མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད། ཉ ༤༦༡༽ཡུལ་སྡེ་འདི་རྣམས་གུར་དཀར་ནག་ཏུ་གནས་པར་མངོན། ཧོར་དང་སོག་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཕྲོམ་གྱི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་པར་གསལ། ཕྲོམ་གྱི་མཐའ་རས་བོད་མི་ཡིན་ཞེས་པས། ཕྲོམ་གྱི་ལྷོ་ཡི་མཐའ་རུ་བོད་མི་ཡིན་ཞེས་པ་ལྟར་མངོན་ཀྱང་། ཕྲོམ་དང་བོད་ཀྱི་བར་དུ་ཐོ་གར་དང་། ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་གཉིས་ངེས་པར་ཡོད་དགོས་ཏེ།  ༼མདོ་གཟེར་མིག ཁ ༦༦༡༽ལས་ཞང་ཞུང་མུ་ཕྱ་དུམ་པ་ཚལ་ན། ཞེས་སྟོན་པ་ཕེབས་ལམ་དུ་ཞང་ཞུང་དང་འཕྲད་པར་བཤད། བོད་ཀྱི་ཡུལ་ཁྱོན་ཀྱང་ཉང་པོ། ཀོང་པོ། དྭགས་པོ་དང་། ཀློ་དང་། མོན་དང་། བོད་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ཉང་པོ་ནི། ཀོང་པོའི་བྱང་ནུབ་བྲག་གསུམ་གྱི་རྒྱུད་ནས་བསམ་ཡས་ཀྱི་ལྷོ་ཤར་འོལ་ཁ་སོགས་ཡིན་ལ། ཀོང་པོ་ནི་དེང་དུས་ཀྱང་རྩེ་བླ་རྫོང་ཞེས་པའི་མངའ་འོག་དང་། སྤོ་ཡུལ་བཅས་པ། དྭགས་པོ་ནི་དེང་དུས་དྭགས་པོ་ཁོག་ཅེས་པའི་ས་གནས་ཡོད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྣེ་ཟུར་ཕན་ཚུན་ནས་ཆེ་ཆུང་གི་འགྱུར་ལྡོག་ཅུང་ཙམ་བྱུང་བ་སྲིད་ཀྱང་ས་གནས་ནི་མ་འགྱུར་བར་མངོན། ཀློ་ནི་དེང་སང་ཀློ་མོན་ཐང་ཞེས་པ་བལ་པོའི་རྒྱལ་པོའི་མངའ་འོག་ཏུ་འདུག་པ་འདི་ནི་སྔ་མོའི་དུས་ནས་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཡིན་འདུག་སྟེ། དེ་རྗེས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་བྱུང་ནས་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་ཡང་ཀློ་བོད་འོག་ཏུ་ཡོད་དེ། རྒྱལ་པོས་བོན་གཤེན་རྣམས་ལ་ཐུགས་མཉེས་པའི་རྟགས་སུ༼རྒྱལ་རས༽སྟོད་ནས་འབངས་གསུམ་ཕུལ་བ། སོ་དང་། སོ་ན། ཀློ་བོ་དང་གསུམ་མོ། །ཞེས་དང་། མོན་ནི་བལ་བོད་མཚམས་ཀྱི་ཡུལ་སྡེ་ཕལ་ཆེར་དང་། ཁྱད་པར་སྐྱིད་རོང་གི་སྐོར་ལ་བརྗོད། བོད་ནི་བོད་ཡུལ་རུ་བཞི་ཞེས་གཡས་རུ་གཡོན་རུ་དབུས་རུ་རུ་ལག་རྣམས་སོ།།

      ༼མཛོད་ཕུགས། ༡༡༠༽ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་རི་དགུ་ཡིས་ཕྱི་ནས་ནང་དུ་འཁོར་ནས་ཡོད་དེ། འདི་ནི་བྱང་ནས་ལྷོ་རུ་བརྩིས་པ་སྟེ། འཛམ་གླིང་བྱང་གི་ཁ་ཁྱེར་ལ། མཚོ་དང་གླིང་འབྱེད་པ་ཏིང་བྱེར་གྱི་རི་རྒྱུད་བྱ་བ་ཡོད། དེ་ལ་གཅན་གཟན་སྣ་ཚོགས་གནས་སོ། །དེའི་ལྷོ་ན་མཐའ་འཁོབ་དང་ཡང་འཁོབ་འབྱེད་པ་རི་བོ་ད་ཤན་གྱི་རི་རྒྱུད་ཡོད། དེ་ལ་གནོད་སྦྱིན་ཕོ་མོ་མི་ལ་མངོན་སུམ་དུ་རྒྱུགས་པ་གནས་སོ། །དེའི་ལྷོ་ན་ཡང་འཁོབ་དང་མཐའ་འཁོབ་དུ་འབྱེད་པའི་རི་བོ་ཤ་ཚགས་ཀྱི་རི་རྒྱུད་ཡོད། དེ་ལ་མི་རྒོད་ཤ་ཤོར་གྱི་རིགས་གནས་སོ། །དེའི་ལྷོ་ན་མཐའ་འཁོབ་དང་གེ་སར་དུ་འབྱེད་པའི་རི། ལ་ཤངས་རྩེ་མངས་ཀྱི་རི་རྒྱུད་ཡོད། དེའི་རྩ་ན་རྩི་ཤིང་སྐྱེས། རི་ལ་རི་དྭགས་གནས་སོ། །དེའི་ལྷོ་ན་ཕྲོམ་དང་གེ་སར་དུ་འབྱེད་པའི་རི། དན་ཤན་གྱི་རི་རྒྱུད་གནས་ཏེ། དེ་ལ་རྩི་ཤིང་དང་འདབ་ཆགས་མང་བར་གནས་སོ། །དེའི་ལྷོ་ན་ཕྲོམ་དང་ཧོར་དུ་འབྱེད་པའི་རི་བྱང་རྩུག་རི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩི་ཤིང་དང་ནགས་ཚལ་གཅན་གཟན་དང་འདབ་ཆགས་གནས་སོ། །དེའི་ལྷོ་ན་ཧོར་དང་གྲུ་གུ་དང་རུ་འབྱེད་པ་ཤང་ལ་ནག་པོ་བྱ་བ་ལྕགས་རི་དང་ཟངས་ཐང་དུ་ཡོད་དོ། །དེའི་ལྷོ་ན་དྲུག་གུ་ཚ་གསེར་དུ་འབྱེད་པ། བ་དག་ཤན་གྱི་རི་རྒྱུད་གནས་སོ། །དེའི་རྒྱབ་ན་ཚ་གསེར་དང་འབྲུ་བོད་དུ་འབྱེད་པ་ཏ་ལ་ནག་པོའི་རི་རྒྱུད་ཡོད་དོ། །དེའི་ལྷོ་ན་རྣིལ་དང་རང་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྩེ་མོ་གངས་རི་དང་བྲག་རི་ཡོད་པ། ཤེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་དོ། །སྤོས་དྲི་ཅན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ན། མཚོ་མ་དྲོས་ཞེས་པར་ཀླུ་གནས་པར་ཡོད་དོ། །མདོར་ན་གངས་ཏི་སེ་དང་། སྤོས་རི་ངད་ལྡན་དང་མཚོ་མ་པང་ཞེས་པའམ་མ་དྲོས་དང་གསུམ་སྒྱེད་པུ་ལྟ་བུར་གནས་སོ། །ཞེས་གསུངས། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་དུས་དང་སྨོན་ལམ་གདབ་པའི་ཆེད་དུ་རྟག་གཟིགས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ནས་བོད་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་ནི། རྒྱལ་ས་ཕོ་བྲང་གླིང་བརྒྱད་ནས་ལྷོ་ཤར་རྒྱལ་མོ་མོ་ཁྲིམས་ཀྱི་གླིང་ནས། ༼གཟི་བརྗིད། ཉ༤༦༦༽ ཞེས་རྒྱལ་མོ་མོ་ཁྲིམས་ཀྱི་གླིང་ཞེས་པ་ཞིག་ཕྱི་གླིང་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་ཚན་ནུབ་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་། མིང་དེ་དང་འདྲ་བའི་གླིང་ཞིག་མཐའ་གླིང་དུའང་ཡོད་པར་མངོན། ཡུལ་དེ་ནས་མུ་ཁྱུད་བདལ་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལ་གཟིངས་ཆེན་ཤན་ལ་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ནས་བགྲོད། དེ་རྒྱབ་དབལ་སོ་གངས་ཀྱི་ར་བ་འགྲིམས་ལམ་གྱི་སྒོ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། སྒོ་དེ་ལ་དག་ཤ་དུང་གི་སྒོ་མོ་ཞེས་བརྗོད། དེའི་ཕྱི་ལོགས་ཞང་ཞུང་གི་ས་མཚམས་ནས་མུ་ཁྱུད་བདལ་བའི་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་བར་དུ་མུན་པ་དང་གཅན་གཟན་དང་ལམ་འཕྲང་བཅས་ཀྱིས་ཉིན་ལམ་དགུས་ཆོད་པའོ། །

      ༼ཉ༢༢༣༽དག་ཤ་དུང་གི་སྒོ་མོའི་ཕྱི་རུ་བདུད་ཀྱི་ཆུ་ཡིས་སྟོན་པའི་ལམ་བཀག་པས། མ་ཁེགས་ཤིང་ས་དེར་རྟགས་སུ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་དུ། པདྨའི་སྡོང་པོ་སྐྱེས་ཏེ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ས་རྟགས་སུ་བཞག་གོ །ས་དེར་སྟོན་པས་ཟ་ཧོར་དང་ཡུ་གུར་དང་། ཁ་ཆེ་དང་། བྲུ་ཤའི་བོན་པོ་རྣམས་ལ་གསང་བ་སྔགས་ཀྱི་ལུང་ཕོག་ཅེས་པས་ས་གནས་དེ་ཡུལ་དེ་རྣམས་དང་ཐག་ཉེ་བ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཟ་ཧོར་ནི་བོད་མི་འགས་མན་ཊིའི་ས་གནས་སུ་ངོས་འཛིན་ཏེ་གནས་སྐོར་དང་ཕྱག་མཆོད་བྱེད་པ་འདུག་མོད་ཀྱང་འདིར་འདི་ཙམ་ལས་ཁ་གསལ་མ་བྱུང་། ཡུ་གུར་ནི་སོག་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཨུ་གུར་ཟེར་བ་མིན་ནམ་སྙམ། འོན་ཀྱང་ཁ་གསལ་མ་བྱུང་། ཁ་ཆེ་ནི་དེང་སང་ཡང་ཀ་ཤི་མེར་བ་ཟེར་བ་འདི་ཡིན་ཏེ་ཚིག་དེ་སཾ་སྐྲྀ་ཏར་ཡང་ཁ་ཆེ་ཡིན། བྲུ་ཤ་ནི་དེང་སང་གེལ་གེ་ཊི་ཟེར་བ་ཀ་ཤི་མེར་གྱི་ཐག་ཉེ་ཞིག་གོ །ལི་ཡུལ་ནི་ཤིན་ཅང་། ཡུལ་དེའི་བྱང་ཤར་དེང་སང་སོག་ཡུལ་དང་ཉེ་བར་སྔར་ཐོད་དཀར་གྱི་ས་ཆགས། ཡུལ་དེའི་ལྷོ་ནུབ་མཚམས་སུ་སྔར་གྱི་སོག་པོ་ཆགས་ས། ལི་ཡུལ་དང་། སོག་ཡུལ་བོད་བཅས་ཀྱི་འདུས་མཚམས་བོད་བྱང་ཤར་ལ་འ་ཞའི་ཡུལ་ཆགས། དེང་དུས་ཀྱི་སོག་པོའི་ཡུལ་གྱི་ལྷོ་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཆར་སྔར་མེ་ཉག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཆགས་ཤིང་། དེའི་རྒྱལ་རབས་རགས་པ་ཙམ་ནི། རྒྱལ་རབས་བོན་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་གསལ།

      དེ་ནས་སྟོན་པ་འཁོར་བཅས་ཕེབས་པའི་ལམ་དུ་བདུད་ཀྱིས་མེ་བཏང་སྟེ་བསྲེགས་པའི་ས་རྟགས་སུ་ཆུ་མེད་མྱ་ངན་ཐང་བྱེ་མའི་ཐང་དཀྱིལ་ན། བྲག་དམར་པདྨའི་སྡོང་པོ་ལྟ་བུ་ལ། སྐུ་གསུམ་མེ་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཀྲ་ལ་གསལ་བ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རྟགས་སོ། །དེ་ནི་སྟག་གཟིག་དང་ཞང་ཞུང་གི་ས་མཚམས་ཡིན་པར་གསུངས། ས་དེར་སྟོན་པས་ཞང་ཞུང་གི་བོན་པོ་ལ། བོན་དུ་ཛྭོ་དང་སྔགས་ཀྱི་ལུང་ཕོག ཅེས་པས་ཞང་ཞུང་གི་ས་མཚམས་དེ་ནས་ཚུགས་པ་བཤད། ཡང་སྟོན་པ་བོད་ཀྱི་ཆུ་བོ་བཞི་འདུས་ཀྱི་འགོར་བྱོན་པས། བདུད་ཀྱི་དམག་གིས་ས་དང་བྱེ་མའི་འཚུབ་མ་བཏངས་པས་སྟོན་པ་འཁོར་བཅས་ས་ཡིས་མ་ནོན་པར། མྱ་ངམ་བྱེ་མའི་གསེབ་ནས་བྲག་གི་གཡུང་དྲུང་སྐྱེས་པ་ལ། སྟོན་པའི་ཞབས་རྗེས་བཏོད་དེ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་རྟགས་སུ་བཞག་གོ །དེ་ནི་བོད་དང་ཞང་ཞུང་གི་ས་མཚམས་སོ། །དེང་སང་ཡང་ས་དེར་གུང་དུམ་དུམ་པ་ཚལ་ཞེས་སྟོད་ཀྱི་འབྲོང་པའི་ས། གཡས་རུ་མ་གཙང་གི་འགྲམ་དུ་ཡོད། ས་དེར་སྟོན་པས་བོད་ཀྱི་བོན་པོ་ལ་བོན་དུ་ལྷ་གསོལ་བ་དང་། འདྲེ་བཀར་བའི་ལུང་ཕོག ནམ་ཞིག་ཐེག་པ་རིམ་དགུའི་བོན་དར་བའི་སྨོན་ལམ་བཏབ་བོ། །

      དེ་ནས་སྟོན་པ་འཁོར་བཅས་གཡས་རུ་གཙང་པོའི་བརྒྱུད་ནས་ཀོང་པོའི་བར་དུ་ཕེབས་ཤིང་། ཀོང་ཡུལ་དུ་བོན་རི་ཞེས་བྱ་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དད་འདུན་མོས་པའི་རྟེན་དུ་མཛད་དོ། །དེ་ཡང་བོད་ཡུལ་དུ་བོན་གྱི་བསྟན་པ་དང་། དེ་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ལ་འགྱུར་ལྡོག་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བར་བརྟེན། ཀོང་ཡུལ་བོན་རི་འདི་ཉིད་ཀྱང་སྔར་གྱི་གནའ་གཏམ་ལྟ་བུ་ལས། དངོས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མེད་ཅིང་། བརྗེད་པ་ལྟ་བུ་གྱུར་ནས་ལོ་དུ་མ་འདས་པའི་རྗེས་སུ་གསང་བའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་རི་པ་འབྲུག་གསས་ལ་རིག་འཛིན་མཁའ་འགྲོས་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པ་དང་། སྐབས་ཀྱི་བོད་མིའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུ་ལས་གནས་ཀྱི་སྒོ་ཕྱེས་པ་ཞེས་པ་སླར་ཡང་ངོས་འཛིན་བྱས། དེ་ཡང་གནས་རི་ལ་བསྐོར་བ་དང་། ཕྱག་མཆོད་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཡོད་པ་ལ་རྟོག་ཚིག་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཏགས་པ་འདུག་ཀྱང་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བྱིན་རླབས་ཞུགས་པའི་མཆོད་རྟེན་དང་སྐུ་གདུང་སྐུ་གཟུགས་སོགས་ལ་བཀུར་བསྟི་འོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེས་འདིར་ཡང་མཚུངས་པར་སྦྱར་རོ། །རི་དེ་ཡི་དབྱིབས་དང་། ཡུལ་གྱི་ཆགས་ཚུལ་དཔེ་རིས་ལྟར་རོ། །

      མདོ་ལས་བྱུང་ཚུལ་ལྟར༼གཟི་བརྗིད། ཉ༤༧༤༽༼གཟེར་མིག ཁ༦༦༤༽གནས་རི་འདི་ལ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་བ་གཤེན་རབ་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་པར་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ལ། དེ་ཙམ་གྱིས་མ་ཚད་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་བཙལ་བ་དང་སྐོར་བ་བྱེད་པ་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་གནས་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། སྨད་རྒྱ་ནག་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་འགྲོ་མགོན་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་གྱི་བྱིན་བརླབས་པ་དང་། རི་དེ་རྒྱ་ནག་ཁྲི་འདུ་ནས་ཨོ་མན་ཤན་དང་། དེའི་ཉེ་སར་ཡོད། ཨ་མདོའི་ཡུལ་དུ་དུང་རི་ལ། ཡི་དམ་དབལ་གསས་རྔམ་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་ཞིང་རི་འདི་ཨ་མདོ་ཤར་ཁོག་སུན་ཕན་ཤན་གྱི་འགྲམ་དུ་ཡོད། རྒྱལ་རོང་ཡུལ་དུ་དམུ་རྡོ་ལྷ་གཉན་ལ་ཡི་དམ་གཙོ་མཆོག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་ཞིང་རྒྱལ་རོང་བྲག་སྟེང་གི་ཉེ་འགྲམ་རབ་བརྟན་གྱི་ཡུལ་དུ་ཡོད། ཚ་བ་རོང་དུ་ཁ་བ་དཀར་པོ་ཞེས་པ་ཡི་དམ་དབལ་གསས་རྔམ་པའི་བྱིན་བརླབས་པ། རི་དེ་ནི་ཚ་བ་སྨད་ཤོད་པའི་སར་རྒྱ་མོ་དངུལ་ཆུའི་འགྲམ་དུ་ཡོད། སྟོད་མངའ་རིས་སུ་གངས་ཏི་སེ་ནི་ཡི་དམ་དབལ་ཆེན་གེ་ཁོད་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གནས་ཡིན་ཞིང་དེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་དཀར་ཆག་ཞིབ་ཏུ་ཡོད་པ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་དེང་དུས་རི་དེའི་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་བཀའ་རྒྱུད་པའི་དགོན་ཆུང་འགའ་ཆགས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་བསྲེས་ཏེ་བཤད་དོ། །

      སྟོན་པ་བོད་དུ་བྱོན་དུས་གངས་ཏི་སེ་དང་། མཚོ་མ་པང་གཉིས་ཀྱི་འགྲམ་ནས་ཕེབས་ཤིང་། གངས་རིའི་ཕྱོགས་བཞིར་སྟོན་པའི་ཞབས་རྗེས་ཀྱང་ཡོད། ཞབས་ཀྱི་རྗེས་རྣམས་གཡས་བསྐོར་དུ་ཡོད་པས་ཆོས་པ་ཚོས་བློ་མ་བཟོད་ནས་གཡོན་དུ་སྤོས་ཡོད་པའི་ཚུལ་ཐོ་བས་བརྡུངས་ཏེ་བཟོས་འདུག གངས་རི་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་སྔར་བོན་གྱི་དགོན་སྡེ་ཆགས་པའི་ཤུལ་དང་ལོ་རྒྱུས་རགས་ཙམ་བསྡུས་པ་དཔལ་ཚུལ་གྱིས་བྲིས་པའི་དགོན་དེའི་ཆགས་དེབ་ཏུ་གསལ།

      གཞན་ཡང་བོད་ཡུལ་དུ་གནས་དང་གནས་ཕྲན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་འདིའི་རྐྱེན་སེལ་བ་དང་། ཕྱི་མའི་སྒྲིབ་སྦྱང་དུ་དམིགས་ནས་དཀའ་བ་དུ་མ་དང་དུ་ལེན་ནས་སྐོར་བ་བྱེད་པ་དང་། ཕྱག་བྱ་བ་དང་། མཆོད་པ་འབུལ་བར་བྱེད་དོ། །

རྟག་གཟིགས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་། 

རྩོམ་པ་པོ། རྗེ་བཙུན་ནམ་མཁའ་ཚུལ་ཁྲིམས། 

(རྩོམ་ཡོང་ཁུངས། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན།)

༧ རྟག་གཟིགས་ཞིང་བཀོད་འདི་ནི། སྐུ་གསུམ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ནང་ཚན། མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་བཀོད་ཡིན་ལ། འདི་ལ་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཡོད་དེ། རྒྱ་གར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཤམ་བྷ་ལ་ཟེར། རྒྱ་ནག་གིས་མུ་ཁྱུད་གཏེར་གྱི་གླིང་ཟེར། ཞང་ཞུང་གི་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྟག་གཟིག་ཁྲོམ་གྱི་ཡུལ་ཟེར། བོད་གངས་ཅན་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་གཟིགས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཟེར། མཚན་ཕྱི་མ་འདི་ཡི་དོན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱོགས་བཅུ་དང་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དུས་རྟག་ཏུ་གཟིགས་པའི་ཞིང་ཡིན་པས་རྟག་གཟིགས་ཞེས་བྱ་ཞིང༌། འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི། མདོ་གཟེར་མིག་ལས། འོལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འོལ། མོ་ནི་འདོད་པ་འབྱུང་བས་མོ། ལུང་ནི་བཀའ་ལུང་བསྟན་པས་ལུང༌། རིང་ནི་ཐུགས་རྗེ་བསྲིང་བས་རིང་ཞེས་པ་ལྟར། དོན་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང༌། འདོད་པ་འབྱུང་བ་དང༌། བཀའ་ལུང་བསྟན་པ་དང༌། ཐུགས་རྗེའི་རྒྱུན་རིང་བ་སོགས་ཀྱི་དོན་ནོ།། འོ་ན་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་སྤྱིར་ན། ནང་གླིང་དང༌། བར་གླིང༌། ཕྱི་གླིང༌། མཐའ་གླིང་སོགས་གླིང་དང་གླིང་ཆུང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་དབྱིབས་གྲུ་བཞིར་འདུག་པ། མཐའ་སྐོར་ལྕགས་རི་ཆེན་པོ་དང་བཅས་ཏེ་གནས་སོ།། ༧ དེའི་དབུས་སུ་རིའི་རྒྱལ་པོ་གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་ཞེས་བྱ་བ། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བཞི་ལས་གྲུབ་ཅིང་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་སུ་བཀྲ་བ་དེ་ལ། ཐེག་པ་རིམ་དགུ་དང་ལྡན་ཞིང་གཞའ་ཚོན་སྣ་ལྔའི་འོད་འཕྲོ་བ་ཞིག་ཡོད། རི་དེའི་མགུལ་དུ་རྒྱལ་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་ལོ་པཎ་ཤེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་གྲངས་མང་དང༌། ༧ བང་རིམ་རྣམས་སུ་རྗེའུ་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་ཟོ་བོ་ཁྱུང་ལག་གི་མཆོད་རྟེན་གྲངས་མང༌། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་གི་མཆོད་རྟེན་གྲངས་མང༌། དམངས་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་མཆོད་རྟེན་གྲངས་མང་ཡོད། ༧ རི་དེའི་ཕྱོགས་བཞི་ན་འབབ་པའི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ཤར་དུ་སེང་གེའི་ཁ་ནས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ན་ར་ཛ་ར་དང༌། བྱང་དུ་རྟ་མཆོག་ཁ་ནས་ཆུ་བོ་པཀྵུ་དང༌། ནུབ་ཏུ་རྨ་བྱའི་ཁ་ནས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་གྱིམ་ཤང་དང༌། ལྷོ་རུ་གླང་ཆེན་ཁ་ནས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་སིན་ཌྷུ་དང་བཞི་འབབ་པའོ།། ༧ རི་གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་ཀྱི་ཕྱི་རིམ་དུ་ཚལ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོད་དེ། ཤར་ན་དགའ་བའི་ཚལ། ལྷོ་ན་སྐྱེད་མོའི་ཚལ། ནུབ་ན་པད་མོའི་ཚལ། བྱང་ན་རིན་པོ་ཆེའི་ཚལ་དང་བཞི་ཡོད། ༧ དེའི་རྒྱབ་ཏུ་རོལ་བའི་མཚོ་ཞེས་པ། རོ་དང་ནུས་པ་ཕུན་གསུམ་ཚོགས་པའི་སྐྱེ་འགྲོའི་གསོས་སུ་གྱུར་པའི་མཚོ་ཆེན་པོ་རེ་རེ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་བརྒྱད་རེས་བསྐོར་བར་གནས་ཏེ། 
༧ དེ་ཡང་ཤར་ན་གསས་མཁར་ཤམ་པོ་ལྷ་རྩེ་ཞེས་བྱ་བ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བཞི་ལས་གྲུབ་པའི་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་དེ་ནི། རྣམ་མཁྱེན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་བཞུགས་གནས། རྨ་ལོ་དང་གཡུ་ལོ་འཁྲུངས་སའོ།། དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་དགའ་ལྡན་བྱམས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བར། གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་གནས་པའི་གླིང་ཆགས་སོ།། ༧ ལྷོ་ན་རྒྱལ་ས་བར་པོ་སོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་བེཊཱུརྱ་ལ་སོགས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བརྒྱད་ལས་གྲུབ་ཅིང་འོད་དུ་འབར་བ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་ནི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཐོད་དཀར་གྱི་བཞུགས་གནས། རྣམ་མཁྱེན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་འཁྲུངས་ས་དེ་ཡིན་ནོ།། དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་ཡངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ། བཀའ་ཁྲིམས་བློན་འབངས་དང་བཅས་པའི་གླིང་ཆགས་སོ།། ༧ ནུབ་ན་གསས་མཁར་ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞད་ཅེས་བྱ་བ། པད་མ་ར་གཱ་ལ་སོགས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ལས་གྲུབ་པའི་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་ཡོད་ལ། དེ་ནི་ཧོས་ཟ་རྒྱལ་མེད་མའི་བཞུགས་གནས་དང༌། སྲས་གཏོ་བུ་དང༌། དཔྱད་བུ། གཤེན་ཟ་ནེའུ་ཆེན་འཁྲུངས་ས་ཡིན་ནོ།། དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ངོ་མཚར་ལྟད་མོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ། དུས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་ལྷ་ཀླུ་མི་གསུམ་འདུས་ནས་སྟོན་པ་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་གླིང་ཆགས་སོ།། ༧ བྱང་ན་གསས་ཁང་ཁོ་མ་ནེའུ་ཆུང་ཞེས་བྱ་བ་གཡུ་དཀར་ལྗང་སོགས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བཞི་ལས་གྲུབ་པའི་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་ནི་དཔོ་ཟ་ཐང་མོ་བཞུགས་གནས། སྲས་ལུང་འདྲེན་དང༌། རྒྱུད་འདྲེན། གཤེན་ཟ་ནེའུ་ཆུང་འཁྲུངས་སའོ།། དེའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་དགའ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ། ཕྱྭ་སྲིད་སྐོས་གསུམ་གྱི་སློབ་མ་དང༌། ལྷ་མི་དགེ་བ་ཅན་འདུས་ནས། རྫུ་འཕྲུལ་རོལ་མོ་བསྒྱུར་བའི་གླིང་ཆགས་སོ།། ༧ དེ་ལྟར་གླིང་ཆེན་པོ་བཞིའི་མཚམས་བཞི་ལ། རང་བྱུང་གི་གསས་ཁང་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ཤར་ལྷོ་ན་གསས་ཁང་བདེ་བ་རང་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་བདེ་ལྡན་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ། ལྷ་མི་དགེ་བ་ཅན་རྣམས་འདུས་ནས་དག་པའི་ཞིང་དུ་ཚོགས་བསགས་སྒྲིབ་པ་སྦྱང་བའི་ལས་བྱེད་དོ།། ༧ ལྷོ་ནུབ་ན་གསས་ཁང་ཐུགས་རྗེ་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་དབང་ལྡན་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བར། གྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་གཤེན་པོ་རྣམས་དང༌། ལྷ་མ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་རྣམས་འདུས་ནས་སྔགས་ཀྱི་འཆད་ཉན་དང་བསྟན་པ་སྐྱོང་བར་བྱེད་དོ།། ༧ ནུབ་བྱང་ན་གསས་ཁང་རྣམ་དག་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་རྣམ་དག་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དོ།། ༧ བྱང་ཤར་ན་གསས་ཁང་གཤེན་རབ་སྐུ་ཚད་ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ཟ་མ་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དོ།། དེ་ནི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་བཀོད་ཀྱི་བཤད་པ་མདོ་ཙམ་རྫོགས་སོ།། །། རྒྱས་པ་གཞུང་གཞན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།། བཀྲ་ཤིས་སོ།། དགེའོ།། 

སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་སྐོར་ལ་རོབ་ཙམ་དཔྱད་པ།

རྩོམ་པ་པོ། གངས་སེང་།

(མ་རྩོམ་ཡོངས་ཁུངས། ལྷ་སྲས་ཟླ་བ།)

གསང་སྔགས་འཆང་བ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཞེས་པ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཁམས་སུ་ཡོད་པ་དང་། དེར་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོར་(༡༦༠༡༧)སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་སྐུ་འཁྲུངས། ཁོང་གིས་མཛད་ཆེན་བཅུ་གཉིས་དང་མཛད་ཕྲན་དྲུག་བཅུའི་ཚུལ་བསྟན་ཏེ་མཐར་གཤེན་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཉིས་མི་ལོ་བརྒྱད་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད་པས་དེ་དག་གི་ཚུལ་ཀུན་མཁྱེན་ཤར་རྫ་པའི་གསུང་འབུམ་དང་སྐྱབས་རྗེ་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ་དག་ལ་གཟིགས་ན་ཞིབ་ཕྲར་མཁྱེན་ཐུབ། དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསམ་ཀྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བློ་ཡི་འཁྱེར་སོ་ལ་གཞིགས་ན་མི་སྲིད་པ་དང་མི་འོས་པ་གཏན་ནས་མིན། སྟོན་པ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇིན་རྟེན་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་སྐབས་སུ་གང་ཟག་ཕལ་པ་དང་གཏན་ནས་མི་འདྲ་བ་དང་། དེ་དག་གི་བསམ་ཚུལ་ལས་འདས་པའི་མཛད་འཕྲིན་ཞིག་སྐྱོང་རྒྱུ་ཡོད་དགོས་པ་དོན་དངོས་ཡིན། ས་ཐོབ་འཕགས་པ་ལའང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སྤྲུལ་པ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་བཤད་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པའི་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་འདོད་ཀྱིན་ཡོད། ཚངས་རྒྱུང་འཇིག་རྟེན་གྱི་བཀོད་པ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་རི་རབ་ཀྱི་བང་རིམ་རྣམས་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ནས་མར་ཡོད་པ། དེ་་ནས་ཕར་འཕར་ཞིང་མར་ཆེར་ཕྱིན་པ་དང་། རི་རབ་ཕྱེད་ནས་ཕར་འཕར་ཞིང་། དེ་ནས་ཡར་ཆེར་སོང་བ་དང་། བང་རིམ་རྣམས་ཆུ་མཚམས་ནས་ཡར་ཡོད་པ་དང་། རི་རབ་རྩེ་ནས་མར་ཡོད་པ། དབྱིབས་ཀྱང་ཟླུམ་པོ་དང་གྲུ་བཞི་སོགས་གཞུང་ལུགས་རྣམས་སུ་མི་འདྲ་བ་དུ་མར་བཤད་པ་དག་འགལ་འདུ་མ་ཡིན་པར་སེམས་དཔའ་འཕགས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ལ་ཅི་ཡང་འབྱུང་ཆོག་པ་བཞེད་ཀྱིན་ཡོད། དེར་མ་ཟད་གཙང་མ་རིགས་ལྔའི་གནས་སུ་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་རེ་ཡོད་པ་དང་། དེར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་བཞུགས་ནས་འཁོར་གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའ་འཕགས་པ་ཤ་སྟག་དང་། སྟོན་འཁོར་དེ་དག་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ཉན་བཤད་མཛད་པར་གསུངས། དེར་བརྟེན་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཁམས་སུ་ཐུན་མོང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་དག་ཞིང་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་དད་པའི་སྣང་ངོར་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ལས་དག་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བཞེད་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་ལ་དོན་གྱི་ཆ་ནས་འགལ་བ་གང་ཡང་མེད་པ་མ་ཟད། མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུའི་འདུལ་ཞིང་ལ་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ཅི་རིགས་དང་། བོན་འཁོར་བསྐོར་སའི་གནས་ཀྱང་མི་ཡུལ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་ལྷ་ཀླུ་མི་ཡི་གནས་རྣམས་སུ་གདུལ་བྱ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་བོན་གྱི་འཁོར་ལོ་གཅིག་ཁོ་ནར་མ་ངེས་པར་འགྲོ་བ་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་བོན་གསུང་པར་འདོད་ཀྱིན་ཡོད། སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་རྣམས་སུ་ཚོགས་བསགས་སྒྲིབ་པ་སྦྱངས་ཚུལ་དང་། ས་ལམ་བགྲོད་ཚུལ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་སུ་སྐུ་སྐྱེ་བ་བཞེས་ཚུལ། སྐུ་ཡི་འཁྲུངས་ཡུལ། སྐུ་ཚེའི་ཚད། མཛད་པ་མཛད་ཚུལ་རྣམས་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་ལས་བཤད་སྟངས་མི་འཐུན་པ་དུ་མ་ཞིག་ཡོད། དེ་དག་ཀུན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཟིགས་ཚུལ་ལ་འགལ་འདུའི་གནས་མ་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཁོང་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཞིག་ཡིན་པའི་དན་རྟགས་ཞིག་ཡིན་པ་བཞེད་ཀྱིན་འདུག་སྟེ། རྩེ་འབུམ་གྱི་ལུང་མཁས་མཆོག་སྒ་སྟོན་གྱི་ཐེག་འགྲེལ་དུ་དྲངས་པ་ལས། སྣ་ཚོགས་སུ་འཆར་བའི་ཕྱིར། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། ཞེས་དང་། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་འདུལ་འགྲེལ་ལས། འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མ་ཆད་པར་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ། ལོ་རྒྱུས་མི་མཐུན་པ་ལ་སོགས་མང་དུ་བྱུང་ངོ་། ཞེས་གསུངས་སོ། དེ་ལྟར་ཐེག་ཆེན་པས་བཤད་སྟངས་དེ་དག་ད་ལྟའི་དངོས་གཙོ་རིག་པ་བས་དད་པའི་སྣང་ངོར་གྲུབ་པའམ་ལྷ་སྒྲུང་ཞེས་བཤད་ཀྱིན་ཡོད། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ཀུན་སྣང་ཁྱབ་པ་ནི་ཐུགས་ཉིད་སྤྲོས་བྲལ་བོན་སྐུ་བདེ་ཆེན་ལས་མ་གཡོས་པར་ཞབས་སྐྱིལ་ཀྲུང་ཕྱག་མཉམ་བཞག་གིས་བཞུགས་པའི་སྐུ་ཡི་གནས་རྣམས་སུ་འཛམ་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་སོགས་ཚངས་རྒྱུང་གྲངས་འདས་ཆགས་པར་གསུངས་པ་སོགས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བཞེད་སྟངས་དེ་དག་ང་ཚོ་གང་ཟག་ཐ་མལ་པའི་མཐོང་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པར་རྒྱུ་མཚན་དུ་བཟུང་ནས་དེ་རྣམས་དད་པས་བློ་བཟོ་བྱས་པ་ཙམ་ལས་མེད་པར་འདོད་པ་ནི་དཔྱད་བློ་སྦུགས་ཆུང་དང་། ཡང་ན་ཕྱི་རོལ་རྒྱང་འཕེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེང་འདོད་ཙམ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མཚན་འགའ་ཡང་མེད། གཞན་དག་ཕར་ཟད་སངས་རྒྱས་ཨ་མའི་གློ་གཡས་ནས་འཁྲུངས་པར་བཤད་པ་དེ་ཙམ་ཁ་ཐུག་ཏུ་ཁས་ལེན་ཐུབ་པ་དཀར་བར་སྣང་། དེར་བརྟེན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བཞེད་ལུགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་དེ་དག་ལ་ཧ་ལས་ཧང་སངས་དགོས་དོན་གང་ཡང་མེད། སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ནི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཡིན་པ་མཁས་པ་ཀུན་གྱི་མཐུན་སྣང་ཚད་གྲུབ་ཡིན་ནའང་། འོལ་མོ་ལུང་རིང་དེ་ཡུལ་གང་དུ་ཡོད་མེད་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་བཤད་སྟངས་སྣ་ཚོགས་སུ་ཡོད་པའི་དབང་གིས་འདོད་ཚུལ་ཡང་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་། འོན་ཀྱང་འོད་སྣང་འབར་ཞིང་སྲིད་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་པ་རྣམས་སུ་ནན་གྱིས་དཔྱད་ན་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཟེར་བ་དེ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཡིན་པའི་བསམ་ཚུལ་དེ་བསྒྱུར་བཅོས་མ་བྱས་ཁག་མེད་ཅིག་ཐུག་ཡོད། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་མདོ་བསྡུས་པ་མདོ་འདུས་སོགས་ལ་གཞིགས་ན་བར་སྣང་ལའང་འོག་མིན་ས་བཅུ་འོལ་མོའི་གླིང་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པར་མངོན་ཐུབ་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། འོག་མིན་ས་བཅུ་འོལ་མོའི་གླིང་། སྐུ་གསུམ་ཞིང་ཁམས་བསམ་མི་ཁྱབ། ཅེས་སོ། དེའི་ཚུལ་ཅུང་ཟད་གསལ་བཤད་ཡོད་པ་ཞིག་ནི། བསྒྲགས་པ་གླིང་གྲགས་(མཛད་པ་པོ། དྲན་པ་ནམ་མཁའ། དུས་རབས། 8 གངས་ཏི་སེ་བོན་གཞུང་རིག་མཛོད། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་ངོས། 91)ལས། “ངོ་མཚར་བསྒྲགས་སུ་རུང་བ་ནི། འཛམ་བུ་གླིང་གི་དབུས་དཀྱིལ། ཐད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ལ་གངས་ཏི་སེ་ཡོད། དེའི་ཤར་ན་མཚོ་མ་པང་ཡོད། དེ་གཉིས་ནམ་མཁའ་ལ་ཡོད། དེ་ཡང་གངས་ཏི་ཙེའི་རྩ་བ། ཨར་མོ་ལི་ཀའི་རྡོ་དང་མཉམ། རྩེ་མོ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཐད་ན་འདུག དེ་ལྟར་གྱི་གངས་ཏི་ཙེ་དང་མཚོ་དེ། བསྐལ་པ་འཇིག་དུས་ཀྱང་། ཟོ་བ་གཡང་ལ་བཏག་པ་ལྟར་གནས་སྟེ། མེ་ཆུ་རླུང་གསུམ་གྱིས་མི་ཤིག་བརྟན་པའི་གཡུང་དྲུང་ངོ་།” ཞེས་དང་། (ཤོག་ངོས། 92)ལས། “དེ་ལྟར་བར་སྣང་ལ་གནས་པའི་རི་བྲག་མཚོ་གླིང་འཚེའུ་རྣམས་ནི། སྒྲིབ་པ་བྱང་བ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཞབས་ཡོད་པ་མིན་པས་མི་མཐོང་ངོ་།” ཞེས་བཤད། དེ་ལྟར་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་འཛམ་གླིང་འདི་དང་ས་འབྲེལ་ཡོད་པའི་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་། བར་སྣང་ལ་ཡོད་པའི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་། ཞང་ཞུང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་གསུམ་བཤད་འདུག་པས་དེ་གསུམ་ནང་ཕན་ཚུན་མ་འཁྲུགས་པར་དགོས་ཀྱི་འདུག དེ་དག་ལ་ཡོད་པའི་རི་མཚོ་སོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་མ་ཟད། དེ་གསུམ་ཀ་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་གནས་གཞི་ཡིན་ཚུལ་གཅིག་མཚུངས་སུ་བཤད་འདུག རིག་པ་མདའ་བསྣུན་གྱི་ལུང་གླེང་གཞི་བསྟན་པའི་བྱུང་ཁུངས་སུ་དྲངས་པ་(རྩོམ་པ་པོ། ཁྱུང་པོ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན། རྩོམ་ལོ། 1319 གངས་ཏི་སེ་བོན་གཞུང་རིག་མཛོད། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་ངོས། 370)ལས། “འོག་མིན་དག་པའི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་། འདུས་བྱས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་།” ཞེས་པས་དང་པོ་ནི། གོང་གི་མདོ་འདུས་དང་བསྒྲགས་པ་གླིང་གྲགས་ལས་གསུངས་པ་དེ་ཡིན། གཉིས་པ་ནི། ནུབ་ཕྱོགས་བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་ཁམས་སམ་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ལ་དགོངས་པར་སེམས། ཕྱི་མ་འདི་བོད་ཡུལ་གྱི་གངས་ཏི་སེ་ལ་བཤད་པར་སྙམ། གཞུང་འདིའི་རྩོམ་པ་པོའི་གསུངས་སྟངས་ལ་གཞིགས་ན་གངས་ཏི་སེའི་ཕྱོགས་སུ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཡོད་པའི་དགོངས་གཞི་འདུག་སྟེ། དེ་ཉིད་(ཤོག་ངོས། 373)ལས། “སྟག་གཟིག་ཡུལ་གྱི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ནས་འབབ་པའི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡང་། ད་ལྟ་ལྡོམ་བུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བར་ཡོད། པག་ཤུ་དང་ན་ར་ལ་སོགས་པ་ཉི་མ་དྲུག་རེའམ་གསུམ་རེ་ཙམ་གྱིས་ཆོད་པའི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟག་གཟིག་ནས་འབབ་པར་གཟིགས། དེ་ནས་རྒྱ་གར་ཡུལ་ནས་བབས་པར་བཤད་པས་དེ་རྟགས་མངོན་སུམ་དུ་ཡོད་པའོ།” ཞེས་པས་རྒྱ་གར་ནས་འབབ་པའི་ཆུ་བོ་བཞིའི་བརྒྱུད་ནས་ཡར་ཕྱིན་པས་དག་ཞིང་རྟག་གཟིགས་འོལ་གླིང་ལ་མི་ཐུག་པར་གངས་ཏི་སེ་ལ་ཐུག་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ། དེ་ནས་ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་ནས་བབས་པའི་ཆུ་བཞིའི་འགོར་ཡོད་པའི་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཞེས་པ་དེ་བོད་ཡུལ་གྱི་གངས་ཏི་སེ་ལ་བཞེད་པ་མིན་ནམ་སྙམ་པའི་དྭོགས་པ་ཞིག་ངང་གིས་བྱུང་། འདིར་དཔྱད་དགོས་པ་ཞིག་ལ་“སྟག་གཟིག་”ཅེས་སྨོས་པས་གངས་ཏི་སེ་ནས་རྒྱ་གར་ལ་བབས་པའི་ཆུ་བོའི་བརྒྱུད་ན་“སྟག་གཟིག་”ཅེས་པའི་ཡུལ་ཞིག་ཡོད་པ་གོ་ཐོས་མེད་པ་དེ་རེད།  འོན་ཀྱང་བསམ་གཞིགས་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ནི་བོད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་སྡེ་འགའ་ལ་སྟག་སྡེ་དང་གཟིག་འཕེན་ཞེས་འབོད་དུ་ཡོད་པས་དེ་དག་གི་བསྡུས་མིང་ཡིན་ཡང་སྲིད་པ་དང་དེ་དང་ཞང་ཞུང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་ས་འབྲེལ་ཡོད་པར་བཞེད་པའང་ཡིན་སྲིད། འོལ་ལུང་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་སྟངས་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་ཕལ་པའི་མཐོང་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པས་འདིར་དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་གྱི་སྐབས་སུ་དེ་ཙམ་གལ་ཆེན་མིན་པས་འདིར་ཞིབ་པར་མི་གླེང་། ཕྱི་མ་འདི་ནི་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་ཕུགས་རྩའམ་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་ཧིན་དྷུའི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ངོ་མ་དེ་ཡང་རེད་འདུག འདིའི་ཚུལ་ང་ཚོས་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་ཡག་པོ་ཞིག་བཤད་ཐུབ་ན་ང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་ཐོག་མའི་དུས་ནས་བོད་མི་རང་གིས་གཏན་ལ་ཕབས་པ་དང་བར་དུ་བོད་མི་རང་གིས་འཛིན་སྐྱོང་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཞིག་སྟེ་བོད་རང་གི་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་རིག་གནས་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་ཕྱི་ནས་ནང་འདྲེན་བྱས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་དགོས་པ་དེ་རེད་། ལྷག་པར་དུ་ད་ལྟ་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་སྐབས་སུ་ང་ཚོའི་རིག་གཞུང་འཇིག་ལ་ཉེ་བའི་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཆེ་ཏིག་འདིར་བོད་ཀྱི་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་རིག་གནས་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་དུ་མཐོང་།  དེར་བརྟེན་བོན་པོ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ང་ཚོ་བོད་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་དེ་ལ་དོན་གཉེར་དགོས་པའི་དུས་སྐབས་ཞིག་སླེབས་འདུག་དྲན་གྱིན་ཡོད། ད་རེས་ངས་འདིར་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་བོད་རང་དུ་འཁྲུངས་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན་པ་དེ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ཐུག་པའམ་ཡང་ན་ང་རང་གི་རིག་པས་གསར་རྙེད་བྱུང་བའམ་ཡང་ན་གཞན་རྗེས་སུ་གཡམ་རྒྱུགས་བྱས་པ་དེ་འདྲའང་མིན་ལ། གསང་སྔགས་འཆང་བ་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་མཁས་གྲུབ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ལ་སྐུ་འཁྲུངས་ཚུལ་བཤད་པ་དེ་ལ་དགག་བྱ་བྱས་པ་དེ་བས་ཀྱང་མིན། འོ་ན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྣང་ཚུལ་གཅིག་དང་། ཐུན་མོང་སོ་སྐྱེ་ཕལ་པའི་སྣང་ཚུལ་གཅིག་དང་གཉིས་བཤད་ཚུལ་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་པ་རྣམས་ལ་གཞིགས་ན་གསལ་བར་ཤེས་རྒྱུ་འདུག་པས་དེའི་ཚུལ་དོན་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་རེད་འདུག་ཅེས་ཞུ་འདོད་བྱུང་བ་དེ་རེད། དེར་བརྟེན་འོལ་ལུང་ཕྱི་མ་འདིའི་ཚུལ་ལ་ཁོ་བོའི་བློ་ཡི་ནུས་ཚད་ཅིག་འཆད་པར་དགའ་སྤྲོ་བརྟས། དེ་ཡང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གང་དུ་ཡོད་ས་ལ་གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་རི་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་ལ་དེ་ནི་དག་ཞིང་འོལ་གླིང་ལ་ཡོད་པ་གཅིག་པུས་མ་ངེས་པར་གངས་ཏི་སེ་ལའང་གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་རིར་འབོད་དུ་ཡོད་པའི་ཚུལ་ནི། མདོ་འདུས་(གཏེར་མ། ཨ་ཙ་ར་མི་གཉིས། གཏེར་བཏོན་ལོ། 961 གངས་ཏི་སེ་བོན་གཞུང་རིག་མཛོད། མི་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་ངོས། 7)ལས། “དེ་ཡང་ཁྱད་པར་འཛམ་གླིང་དབུས། རི་བོ་གངས་ཆེན་ཏི་ཙེ་ནི། གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་རི་ཞེས་བྱ། ཆུ་ཞེང་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱ་འོ། རི་ནི་སྤོས་རི་ངད་ལྡན་དང་། བར་ན་མཚོ་ནི་མ་དྲོས་པ། ཆུ་ཞེང་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་པ། ཕྱོགས་བཞིར་མཚོ་བཞི་ཡོད་པ་དང་།”  ཞེས་གསུངས་པས་ཤེས་ལ། སྣང་སྲིད་སྤྱི་མདོས་(རྩོམ་པ་པོ། སངས་པོ་ཁྲི་ན་ཁོད། དུས་རབས། 6 ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན་དྲ་རྒྱ།)ལས། “ཡ་ཀི་སྐྱིད་པོའི་ཡུལ། ཉམས་དགའ་བག་རེ་བྲོ། ཆུ་རྒྱལ་བཞིའི་འདུ་མགོ། རི་རྒྱལ་ཏི་སེའི་མདུན། མཚོ་རྒྱལ་མ་པང་འགྲམ། འོལ་ལུང་གཡུ་ཡི་མཁར། བཞུགས་གནས་ངོ་རེ་མཚར། དེ་འདྲའི་སྐུ་མཁར་ན། སུ་བཞུགས་སུ་མི་བཞུགས། བཞུགས་པ་གཤེན་གྱི་ལྷ། གཤེན་རབ་མྱི་བོ་ཆེ།” ཞེས་པས་ཞང་ཞུང་ཡུལ་གྱི་ལྟེ་བ་གངས་ཏི་སེའི་ས་སྐོར་ལ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་འབོད་པ་དང་དེར་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོའི་གཞུགས་ཡུལ་ཡིན་པར་གསལ་སྟོན་བྱས། དེ་ལས་ཆེར་ཁ་གསལ་ཡོད་པ་ཞིག་ནི། རྩ་རྒྱུད་ཉི་ཟེར་སྒྲོན་མ་(གཏེར་མ། བྲ་བོ་བསྒོམ་ཉག དུས་རབས།? བརྟེན་འགྱུར་པོད། ༡༨༧ ཤོག་ངོས། 500)ལས། “འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ལྷོ་ཕྱོགས་ན། རྒྱ་གར་ཤམ་པ་ལ་ཡོད། རི་ནི་བྱ་རྒོད་སྤུངས་པ་ཡོད། རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཡོད། དེའི་ནུབ་ན་ཨུ་རྒྱན་གྱི་ཡུལ་ཡོད། ཤར་ལྷོ་ན་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་ཡོད། ལྷོ་ན་མོན་གྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཡོད། ཤར་ན་ཙ་རི་ཙ་ཀོང་ཡོད། ལྷོ་ནུབ་ན་སྲིན་པོ་མུ་སྟེག་གླིང་།” ཞེས་པ་འདིས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ནི་བོད་རང་ལ་ཡོད་པར་མཛུག་བཙུགས་བྱས་པ་ཧ་ཅང་གསལ་ཏེ། དེའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ན་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་དང་། ཤར་ལྷོ་ན་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔ། མོན་གྱི་ཡུལ་ནི་བོད་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་ཧི་ལ་ཡའི་རྒྱུད་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྲོལ་འདུག་པས་དེ་ནི་ལྷོ་དང་། ཨོ་རྒྱན་ནུབ་ན་ཡོད་པ་སོགས་བཤད་པས་གནས་སྟངས་ཕལ་ཆེར་ར་སྤྲོད་གཏིང་ཟབ་བྱས་འདུག དེ་དང་ཆ་མཐུན་པར་གླིང་གཞི་བསྟན་པའི་བྱུང་ཁུངས་ལས་བཤད་པ་ནི། དེ་ཉིད་(ཤོག་ངོས། 369)ལས། “འཛམ་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱའི་དབུས་ནི། འཛམ་གླིང་ཉེར་ལྔའི་དབུས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གླིང་བཞི་ལ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལྷོ་འཛམ་བུའི་གླིང་། སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས། བཀའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བབ་ས། གླིང་གི་སྙིང་པོ་འདི་ནི། ཡུལ་སྡེ་ཆེན་པོ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། ཡུལ་ཕྲན་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག མཐའ་འཁོབ་སྟོང་དང་སུམ་བརྒྱ་ཡོད་དོ། ཡུལ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ནི། ཤར་ན་རྒྱ་ནག་དང་ཁྲི་གདན་གཉིས། ལྷོ་ན་རྒྱ་གར་དང་ཁ་ཆེ་གཉིས། ནུབ་ན་སྟག་སྡེ་དང་གཟིག་འཕེན་གཉིས། བྱང་ན་གེ་སར་དང་ཧོར་ཡུལ་གཉིས། དབུས་ན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ཅན་དང་དགུའོ།” ཞེས་གསུངས་པས་འཛམ་གླིང་ཉེར་ལྔའི་དབུས་ལྟེ། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྱུང་གནས། བདེར་གཤེགས་བཀའ་ཡི་བབ་ས་ནི། གངས་ཏི་སེ་རང་ལ་ངོས་བཟུང་བ་ནི། རྒྱ་ནག་ཤར། རྒྱ་གར་དང་ཁ་ཆེ་ལྷོ་ན་ཡོད་པར་བཤད་པའི་ཤུགས་ལས་གོ་བ་དཔྱད་པ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་ཐུབ་པ་འདུག ཡུལ་དེར་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་སྐུ་འཁྲུངས་ནས་མཛད་འཕྲིན་གང་འདྲ་བསྐྱངས་ཡོད་མེད་རགས་ཙམ་ཞིག་སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་ལས་གསལ་བ་ནི། དེ་ཉིད་(གཏེར་མ། ཁོད་པོ་བློ་གྲོས་ཐོག་མེད། གཏེར་བཏོན་ལོ། 1301 ཅང་ཧའོ་གློག་རྡུལ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་ངོས། 1)ལས། “དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་ལྷོ་འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ནི། གླིང་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཅིག་ཡིན་ཏེ། དུས་གསུམ་གཤེན་རབས་སྟོང་རྩ་གཅིག་ཀྱང་། འོལ་མོ་ལུང་རིང་གྲུབ་པ་གཤེན་གྱི་གནས་མཆོག་དེ་རུ་འབྱོན་ཞིང་། རྒྱུ་སེམས་ཅན་ལ་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་ཅིང་། བོན་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ས་ལ་ཡོངས་སུ་བཀོད་དོ། མདོར་ན་མངའ་རིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་འདི། ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་དཀྱིལ། རྒྱལ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡི་དབུས། ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་འདུས་ཀྱི་འགོ་བོ། ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོ་མལ་དྲོས་ཀྱི་འཆགས་ས། རི་མཐོའ་ལ་ས་གཙང་བ་སྤུ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་ཡུལ། མཐའ་མ་གངས་རི་དཀར་པོས་བསྐོར་བ། ལྷ་རྒོད་གཉན་པོ་གནས་ཤིང་འཆགས་པའི་ས། ཚ་གྲང་ཁོད་སྙོམས་པའི་དགོས་དགུ་ཏོག་ལ་འཁྲུངས་ས། དེ་ལྟ་བུའི་ཞིང་ཁམས་དེའི་མངའ་བདག་ནི། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོའོ། བསྟན་པ་ནི་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་རིན་པོ་ཆེའོ། ཞིང་ཁམས་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའོ།” ཞེས་པ་དེས་སྤྱིར་ཕྱི་སྣོད་འཇིག་རྟེན་གླིང་གཞི་གླིང་ཕྲན་ཆགས་རབས་དང་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྲོལ་ཚུལ་སྤྱི་བཤད་ཙམ་བྱས་ནས་དེའི་ནང་ནས་ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་འདི་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དེར་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱོན་གནས་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུས་ན་མངའ་རིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་འདི་རང་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་དེ་ལས་གཞན་པ་ཞིག་གོ་ནོར་ཡོང་འགྲོ་སའི་གནས་རྩ་བ་ནས་མི་འདུག་སྙམ། དེར་མ་ཟད་གངས་ཏི་སེ་ནི་དུས་གསུམ་བདེར་གཤེགས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་སའི་གནས་ཡིན་པར་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཚུལ་ནི། བསྒྲགས་པ་གླིང་གྲགས་(ཤོས་ངོས། 91)ལས། “དེའི་འོག་གི་ཐད་དྲང་སོ་ན། གངས་ཡ་ཕག་ཤ་ར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མི་རྣམས་ཀྱིས་ཏི་ཙེ་གངས་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། མཚོ་མལ་དྲོས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མ་པང་ཟེར་བ་དེ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཏི་ཙེའི་གངས་ནི་མཆོད་རྟེན་བཀོད་ལེགས་འདྲ། མ་པང་མཚོ་ནི་མཎྜལ་བཤམས་པ་འདྲ། སྙིང་པོ་དོན་ཡོད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚོ་དང་གངས་ཡིན་པས། དུས་གསུམ་གཤེན་རབ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་གནས་ཡིན་ནོ།” ཞེས་དང་། (ཤོག་ངོས། 92)ལས། “དེ་ཡང་ད་ལྟ་མི་ཀུན་གྱིས་མཐོང་བའི་ཏི་ཙེ་དང་མ་པང་ཞེས་པ། ཏི་ཙེ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་དབུས་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གངས་དེ་ཡ་བག་ཤ་ར་དང་། མཚོ་དེ་མལ་དྲོས་ཞེས་བྱའོ།” ཞེས་བཤད་པས་གཞུང་འདི་དག་གི་གསུངས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་ནི་བོད་རང་ལ་འཁྲུངས་པ་མ་གཏོགས་ཁོང་གི་འཁྲུངས་ཡུལ་གཞན་ཞིག་ལ་མཛུག་གུ་བཙུགས་དགོས་དོན་གཏན་ན་མི་འདུག་སྙམ། ད་དུང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཡུལ་ས་གནས་དེ་རང་ལ་ཡིན་པར་བཤད་དེ། སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་(ཤོག་ངོས། 16)ལས། “སྟོན་པ་གྲོངས་པའི་སྤུར་ནི་སྲིན་བལ་དང་དར་རས་ཀྱི་ནང་དུ་དྲིལ་ནས་གསེར་གྱི་སྒྲོམ་བུར་བཅུགས། ཞེས་དང་།” (ཤོག་ངོས། 17) “ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་འཕྲིན་ལས་གཞུང་བསྲིངས་ནས་གྲོངས་པའི་སྤུར་ཡང་སྣང་མའི་ཞུགས་མར་ལ་བཞེན་པའི་སྐུ་གདུང་རིང་སྲེལ་ཤ་རི་རམ་ཁྲག་དང་རུས་པ་ཤ་ལ་གྲུབ་པ་ནི། རིང་སྲེལ་བསམ་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཞང་ཞུང་ཡུལ་གྱི་ཁལ་གཅིག་བྲེ་གསུམ་བྱུང་ཡང་ཟེར།” ཞེས་པས་རིང་བསྲེལ་མང་ཉུང་གི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཞང་ཞུང་གི་ཁལ་དང་བྲེ་ལ་བྱས་པར་བཤད་པས་ཞང་ཞུང་རང་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ག་ལ་གོ་སྙམ། ཁམས་འགྲེལ་(རྩོམ་པ་པོ། རྨེའུ་སྟོན་ཚུལ་ཁྲིམས་དཔལ་ཆེན། འཁྲུངས་འདས་ལོ། 1052-1106 ཁྲི་བརྟན་ནོར་བུ་རྩེ་དཔེ་མཛོད་ཁང་། དེབ་འཕྲེང་བཅོ་བརྒྱད་པ། ཤོས་ངོས། 117)ལས། “བལྟམ་ཞིང་སྐྱེ་བ་བཞེས་པ་ལ་ཡང་ལྷོའི་དགོངས་པ་ནི། གསལ་བ་འོད་ཀྱི་གླིང་ལ་སྐུ་བཙའ་སྟེ། ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་མཛད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་ལ་གསལ་བ་ཞིག་སྐུ་འཁྲུངས་ཏེ། འདི་ཡི་དགོངས་པ་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་གི་དཀྱིལ་མ་དྲོས་པའི་མཚོ་དང་གངས་རི་ཅན་དུ་སྐྱེ་བ་བཞེས་པར་གསལ་བ་ཡིན་ནོ།”  ཞེས་པས་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ནི། གསལ་བ་འོད་ཀྱི་གླིང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་གངས་རིན་པོ་ཆེ་དང་མཚོ་མ་པང་ལ་ངོས་བཟུང་དགོས་པ་ལྷོ་གཏེར་གྱི་དགོངས་པ་ཡིན་པར་བཞེད། མཛོད་སྒྲ་འགྲེལ་( གཏེར་མ། རྨ་སྟོན་ཇོ་ལྕམ། དུས་རབས། 12 Published by. Geshe M.T. Namdak Tsukphud ཤོས་ངོས། 130)ལས།  “གཤེན་ལྷ་འོད་དཀར་ཐུགས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ། འོད་སྣང་དཀར་དམར་དུ་སྤྲོས་པ། སྐུའི་རྫུ་འཕྲུལ་བྱ་རྒྱལ་ཁུ་བྱུག གཡུ་ག་ལྗང་གི་མདོག་འདྲ་བས་ཡུམ་སྲིད་པའི་རྒྱལ་མོ་ལ་གཟི་བྱིན་ཕབ། གསུང་གི་རྣམ་འཕྲུལ་ལས། སྐད་ལྷང་ལྷང་སྙན་པར་བསྒྲགས་པས། སྣང་སྲིད་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད། ཡུལ་འོལ་བུ་རྒ་(དགའ་)ལྡན་གསལ་བ་འོད་ཀྱི་གླིང་ལ་སྐུ་བཙས་པའི། ལྷ་ལས་མི་རུ་སྤྲུལ་པའི་གཤེན་པོ། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོས་བཏགས་སོ།” ཞེས་པ་འདིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་གསལ་བ་འོད་ཀྱི་གླིང་ལ་སྐུ་འཁྲུངས་པར་གསུངས། གསལ་བ་འོད་ཀྱི་གླིང་ནི་གོང་དུ་མཁས་པ་དཔལ་ཆེན་པོས་གངས་ཏི་སེ་དང་མཚོ་མ་པང་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་བ་དེ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པས་སེམས་ཏེ། (སྒྲ་འགྲེལ། ཤོག་ངོས། 119)ལས། “སྔོན་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་ཨི་ཤོ་ད་ན། ཤིང་ཨ་པར་ལྗོན་པའི་ཚལ། གྲོང་ཁྱེར་རྒྱལ་བ་མཉེས་ཀྱི་དབུས། མཁར་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མ་མ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། འོམ་པོ་སྒོ་བཞི་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་ན་ཞིག) མེ་ཏོག་པདྨ་འོད་གེས་ཀྱི་གླིང་ན།” ཞེས་པའི་ལུང་གོང་མས་“འོལ་བུ་”ཞེས་པ་དང་འོག་མས་“འོམ་པོ་”ཞེས་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་སྒྲ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བ་དང་། ཡང་ལུང་གོང་མས་“གསལ་བ་འོད་ཀྱི་གླིང་”ཞེས་དང་། འོག་མས་“འོད་གེས་ཀྱི་གླིང་”ཞེས་པ་གཉིས་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་སུ་གནས་པས་དཔྱད་གཞིགས་བྱེད་དགོས་པ་གལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ལ། ཕྲན་ཙམ་མི་འཐུན་པ་ནི་ཡི་གེའི་འབྲི་སྟངས་མི་འདྲ་བའམ་ཡང་ན་ཡིག་ནོར་ཡིན་སྲིད་པ་སྟེ། དཔེ་རྙིང་འདི་དག་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་དཔེ་ནས་དཔེར་བཤུས་པའི་ལག་བྲིས་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་དང་། དཔེ་བཤུ་མཁན་ཡང་བརྒྱ་ཆ་དགུ་ཅུ་ཐམ་པ་དཔེ་དོན་མི་ཤེས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཙང་ཡིག་ནོར་ཡིན་ནའང་ཡ་མཚན་རྒྱུ་ཅི་ཡང་མེད། ཁོ་བོའི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་ཞུས་ན་ལུང་དེའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་མོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་དེ་སྤྱིར་གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། སྒོས་གངས་རི་མཚོ་གསུམ་གྱི་སྐོར་རྒྱུད། ཡང་སྒོས་གངས་ཏི་སེའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་རེད་ཅེས་གསལ་བཤད་བྱས་འདུག་སྙམ།  མདོ་འདུས། (ཤོག་ངོས། 1)ལས། “དེ་ཡི་(གངས་ཏི་སེ་)ནུབ་བྱང་གཤེན་ཡུལ་འོལ་མོ་གླིང་། དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་གཞི་གནས་ཡོད། ཆུ་བོ་པཀྵུ་སིནྡྷུས་རབ་བཅད་དེ། རི་ནག་པོ་དགུས་བཅད་པ་འོ།” ཞེས་པའི་དོན་འདི་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་པར་ཅི་ནས་ཀྱང་སྲིད།  ཐེག་པའི་རིམ་པ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་མེ་ལོང་(རྩོམ་པ་པོ། སྒ་སྟོན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན། འཁྲུངས་ལོ། 1237 Published by. Geshe M.T. Namdak Tsukphud ཤོག་ངོས། 28)ལས། “མདོ་གཟེར་མིག་ལས། ནུབ་ཕྱོགས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། སྐུ་ཚེ་གཤེན་ལོ་སུམ་ཅུ་བཞུགས་ལ། མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལས། “གངས་ཏི་ཙེའི་’ “སའི་”འགྲམ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ལོ་བརྒྱར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད། མདོ་འདུས་ལས། འོལ་མོ་ལུང་རིང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ལོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འདས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།”  ཞེས་གཟེར་མིག་ལས་གསུངས་པའི་འོལ་ལུང་དེ་ནུབ་བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་ཁམས་དང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་སྨོས་པའི་རྟག་གཟིགས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དེ་ལ་དགོངས་པར་སེམས། མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་གངས་ཏི་ཙེ་ཞེས་པ་དེ་བོད་ཡུལ་དུ་ཡོད་པ་འདི་དགོངས་སོ་ཞེས་བཤད་ན་མི་འཚམས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། རྒྱུ་མཚན་ནི།  དེ་གཟེར་མིག་ལས་གསུངས་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་ལོགས་སུ་བཤད་པས་ཤེས་ནུས། མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ཞེས་པ་དེ་ད་ཡོད་ཀྱི་བཀའ་བརྟེན་འགྱུར་ནང་དུ་ཁོ་བོས་བཙལ་ཀྱང་མ་རྙེད། འོན་ཀྱང་ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མའི་བཀའ་བརྟེན་འགྱུར་དཀར་ཆག་ནང་དུ་གཉེན་འཐེང་ཤེས་རབ་རྡོ་རྗེའི་གཏེར་མ་མཛད་པ་དྲུག་ཅུའི་མདོ་ལེའུ་བདུན་པ་ཟེར་བ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་པས་དེ་མིན་ནམ་སྙམ། མདོ་འདུས་ཀྱིས་གསུངས་ཚུལ་ནི། དེ་ཉིད་(ཤོས་ངོས། 17)ལས། “ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་དུས་ལ་ནི། མ་སངས་རྒྱལ་པོས་མངའ་མཛད་དེ།” ཞེས་དང་། “གནས་ནི་འཛམ་གླིང་འོལ་མོ་གླིང་། མཁར་ནི་བར་པོ་སོ་བརྒྱད་དུ། ཡབ་མྱེས་གདུང་རྒྱུད་དམུ་ཡི་རིགས།” ཞེས་པས་འདིར་ཁོ་བོའི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་ཞུས་པ་ཡིན་ན། འདིའི་འོལ་ལུང་ནི་བོད་ཡུལ་ལ་ཡོད་པར་འདུག་སྙམ་སྟེ། བོད་ཡུལ་འདི་ནི་མ་སངས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་མྱངས་བར་བཤད་པ་དང་གོང་དུ་“མ་སངས་རྒྱལ་པོས་མངའ་མཛད་”ཅེས་པ་གཉིས་ཚིག་འགྲོས་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པས་དེ་ནི་མ་སངས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའི་བོད་ཡུལ་རང་ལ་གོ་བ་མ་གཏོགས་གཞན་པའི་དོན་ཞིག་རྙེད་དཀའ། ཡང་དེ་ཉིད་(ཤོག་ངོས། 39)ལས། “ཏི་སེ་གངས་ཀྱི་རྩེ་མོ་རུ། མ་སངས་ལྷ་ཡི་ཞལ་དྲོ་དྲངས།” ཞེས་པ་འདིས་གོང་གི་ལུང་དོན་ཇེ་གསལ་དུ་གཏོང་བའི་ཚུལ་དཔོག་ཐུབ། དེ་ཉིད་(ཤོས་ངོས་75)ལས། “གཤེན་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ནི། དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུར་ཆུ་ཞེང་མཉམ། གླིང་བཞི་རི་རབ་ཚུལ་དུ་གྲུབ། ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ནུབ་བྱང་ན། མུ་ཁྱུད་འཛིན་གྱི་ལྷོ་ཡི་ཕྱོགས། འཛམ་བུ་པྲིཀྵ་ཤིང་གི་རྩ། རི་བོ་གངས་ཅན་ཏི་སེའི་དྲུང་། མཚོ་ནི་པ་པང་གཡུ་མཚོའི་འགྲམ། ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་འདུས་མགོ། རི་བོ་སྤོས་རི་ངད་ལྡན་ཉེ་བའི་ས། རི་ནག་པོ་དགུ་འདུས་ཀྱི་ར་བ་སྟེ། ཆུ་བོ་པཀྵུ་དང་ནི་སིནྡྡུས་བཅད་པ་སྟེ། དུས་གསུམ་སྟོན་པ་འབྱུང་བའི་ཞིང་།” ཞེས་གསུངས་པས་འདིའི་“རི་བོ་གངས་ཅན་ཏི་སེ་”དང་གོང་དུ་དྲངས་པའི“རི་བོ་གངས་ཆེན་ཏི་ཙེ།”ཞེས་པ་གཉིས་མིང་གཅིག་ཏུ་སྣང་བས་འདི་ནི་བོད་ཡུལ་རང་ལ་མཛུག་གུ་བཙུགས་ན་མདོ་འདུས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་འགལ་བ་མེད་པར་སེམས། སྤྱིར་མཛད་མདོ་རྒྱས་འབྲེང་བསྡུས་གསུམ་ནི་སྟོན་པ་གཅིག་གི་མཛད་འཕྲིན་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ཞིག་ཡིན་ནའང་གསུངས་ཚུལ་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་འདུག ཁོ་བོ་བོད་ལ་ཡོད་དུས་མཚན་ཉིད་སྦྱོང་སྐབས་དགེ་རྒན་དམ་པ་དེས་རང་ལ་གསུངས་མྱོང་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད། མཛད་མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་ནི་གཙོ་བོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བཞེད་ལུགས་དང་། གཟེར་མིག་གཙོ་བོ་ཐེག་པ་འབྲིང་གི་བཞེད་ཚུལ། མདོ་འདུས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་བཞེད་བསྟན་པ་རེད་ཅེས་ཡང་ཡང་གསུང་སྲོལ་ཡོད། སྐབས་དེར་དེ་ལ་དོན་སྣང་ཆེར་མ་བྱུང་། དེ་ནི་དངོས་གནས་དཔེ་ཆའི་དཀའ་གནད་འཁྲོལ་བའི་གསུང་ཞིག་ཡིན་པ་ད་སྐབས་གཞི་ནས་ཤེས་བྱུང་། དེ་ལྟར་ཐེག་པའི་གཏོགས་ཚོགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་འབྱེད་མ་ཤེས་ན་འགལ་འདུ་དུ་མ་ཞིག་ཐོན་ཀྱིན་ཡོད། དཔེར་ན་གཟི་བརྗིད་ལས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་འགྲོ་བ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་རྟགས་སུ། རླུང་གི་ལྷ་མོས་ཞབས་ནས་བཏེགས་ཏེ། ཡུམ་གྱི་མཆན་ཁུང་གཡས་ནས་འཁྲུངས་པར་གསུངས་ཡོད། གཟེར་མིག་ནང་ལས་ཀྱིས་དབང་གིས་མ་ཡི་མངལ་སྒོ་ནས་ཐོན་པར་གསུངས། མདོ་འདུས་ནང་བདུད་ཀྱི་བར་ཆད་དབང་གིས་མ་ཡི་མངལ་སྒོ་སྲིན་གྱིས་བཀག དེ་ནས་མ་ཡི་གློ་གཡས་ནས་འཁྲུངས་པར་བཤད་པ་དེ་དག་གདུལ་བྱའི་བློ་ཡི་སྣང་ཚུལ་དབང་གིས་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་གང་ཟག་གཅིག་ལ་སྐྱེ་ཚུལ་དུ་མ་ཞིག་ཡོང་མི་སྲིད་པ་ཡིན། མདོ་འདུས་ཀྱི་གསུང་ཚུལ་ཕལ་ཆེར་འགྲོ་བ་ཕལ་པའི་བློ་ངོ་དང་འཚམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་མང་དག་ཅིག་ཐོན་ཀྱིན་ཡོད། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་གཞོན་ནུའི་སྐབས་ཡིག་རྩིས་བསླབས་པ་དང་དེ་ཡང་སློབ་གྲོགས་ཀུན་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ། དགུང་ལོ་བཅུ་ནས་རྒྱལ་སར་བསྐོས་པ། བཅོ་ལྔ་ལ་ཁབ་བཞེས་པ། བཅོ་བརྒྱད་སྐབས་ཡབ་ལ་བོན་གསན་པ། སྐབས་ཞིག་ན་ཀོང་པོ་ལ་ཕེབས་ནས་ལྷ་རི་གྱང་ཐོ་ལ་ཞག་བདུན་བཞུགས་པ། དེ་ནས་ཕྱིར་ཞང་ཞུང་ལ་ཕེབས་ཏེ་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་བཞེངས། སྲས་ཀོང་ཚ་དབང་ལྡན་དེར་འཁྲུངས། དེ་རྗེས་མཚོ་མ་པང་ལ་ལོ་གཅིག་ཀླུ་ལ་བོན་གསུངས་པ་སོགས་དངོས་ཡོད་འགྲོ་བ་མི་དང་མཐུན་པའི་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་འདུག་པས་ལོ་རྒྱུས་འདི་ནི་ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་དཔྱད་རིས་ཆོག་པ་དཔེ་མང་པོ་ཞིག་འདུག  ཁོ་ན་རེ། སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་བོད་ཡུལ་གངས་ཏི་སེ་དང་། དེ་ནི་འོལ་གླིང་ཡིན་པར་འདོད་ན། ལུང་གི་གནོད་པ་དང་། རིགས་པའི་གནོད་པ་དུ་མ་འབབ་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ལུང་གི་གནོད་པ་ནི། མདོ་འདུས་ལས། དེ་ནས་མ་པང་མཚོ་ལ་འཆག ཀླུ་ཡི་སྟོན་པ་ལོ་གཅིག་མཛད། ཏི་སེ་གངས་ཀྱི་རྩེ་མོ་རུ། །མ་སངས་ལྷ་ཡི་ཞལ་དྲོ་དྲངས། །དེ་ནས་སླར་ཡང་འོལ་མོ་གླིང༌། །ཁྲི་སྨོན་རྒྱལ་བཞེད་དག་ཏུ་བྱོན། ཞེས་པས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀླུ་ཡི་སྟོན་པ་ལོ་གཅིག་མཛད་ནས་སླར་ཡང་འོལ་གླིང་ལ་གཤེགས་པ་གསལ་བར་བསྟན། དེ་ལྟར་ན་སྟོན་པ་གངས་ཏི་སེ་ལ་ལོ་གཅིག་མ་གཏོགས་མ་བཞུགས། དེར་ལོ་གཅིག་མ་གཏོགས་བཞུགས་མེད་ན་སྟོན་པའི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་དེར་འབྱུང་བའི་གོ་སྐབས་ཞིག་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རིགས་པས་གནོད་པ་ནི། བོད་ཡུལ་ཏི་སེའི་སྐོར་བོན་ཅན། དུས་བཞི་ཆ་སྙོམས་འཇིག་བྲལ་མེད་པར་ཐལ། འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གྲུབ་སྟེ། འོལ་མོ་ལུང་རིང་ལ་དུས་བཞིའི་འགྱུར་ལྡོག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟི་བརྗིད་ལས། གཞན་ཡང་དུས་བཞི་རྒྱལ་མོས་ཆ་སྙོམས་ནས། དབྱར་དགུན་སྟོན་དཔྱིད་ཆ་སྙོམས་མ་གཏོགས་པ། གཞན་གྱི་ཞིང་ཁམས་དང་ནི་འདྲ་བ་མེད། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། གཞན་ཡང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་བོད་ཡུལ་ལ་ཡོད་ན་དེར་སྐྱེ་བའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཡུལ་ཁོ་ན་བྱེད་དགོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིན། ཞེས་ཟེར། དེའི་ལན་ནི། གོང་གི་མདོ་འདུས་ཀྱི་ལུང་དོན་ལ་ཅུང་ཟད་ཅིག་དཔྱད་དགོས་པར་འདུག འོན་ཀྱང་ཁོ་བོའི་བསམ་པར་སྟོན་པས་ཀླུ་ལ་བོན་གསུངས་ཚར་རྗེས་སླར་ཡང་འོལ་གླིང་ལ་ཕེབས་པར་བཤད་པ་དེ་བོད་ཡུལ་ལས་གཞན་པའི་ས་ཐག་རིང་པོ་ཞིག་ལ་གཤེགས་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་སྐབས་དེར་སྟོན་པའི་གཞུགས་ཡུལ་གྱི་ལྟེ་བ་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་ཡིན་ཙང་དེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་དོན་ཡིན་པ་སྲིད་ལ། དེ་ལྟར་ཡིན་ན་རྩ་བའི་ཆ་ནས་འགལ་བ་གང་ཡང་མེད་དེ། དེ་འདྲའི་ཚུལ་རྒྱུན་འབྱུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བལ་ཡུལ་ཀ་ཋ་མན་ཌུ་ལ་ཡོད་པའི་མིས་ཀ་ཋ་མན་ཌུ་ལ་འགྲོ་དགོས་ལབ་དུས་ཀ་ཋ་མན་ཌུའི་ལྟེ་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེར་འགྲོ་བར་གོ་བ་དང་། ལྷ་ས་ལ་ཡོད་པའི་མིས་ལྷ་སར་འགྲོ་གི་ཟེར་དུས་ལྷ་སའི་མཐིལ་ལ་འགྲོ་བར་གོ་བ་སོགས་ཡོད་ཆོག་པས་དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་མི་སྲིད་པ་མིན།  གཉིས་པ་གཟི་བརྗིད་ལས་དེ་ལྟར་གསུང་པར་སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཅི་སྙམ། ད་ནི་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་བོད་ཡུལ་ལ་འཁྲུངས་པའི་དུས་ཚོད་སྐོར་ལ་ཅུང་ཟད་ཞུས་ན་བསམ་པས། དེ་ནི་ཁོ་བོས་བརྩམས་པའི་(གཏེར་སྟོན་ཆེན་པོ་གཤེན་ཆེན་ཀླུ་དགའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་འཕྲོས་པའི་དཔྱད་གཏམ།)ཟེར་བ་དེའི་ནང་དུ་མཁས་དབང་ནམ་མཁའི་ནོར་བུས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་(༡༩༡༧)ལོར་འཁྲུངས་པར་གསུངས་པ་དེ་ལ་མོས་མཐུན་བྱས་ཡོད། དེ་ལྟར་མོས་མཐུན་བྱེད་དོན་ནི། ངུ་བའི་ཁ་ན་བལྟས་ན་ངུ་བྲོ། དགོད་པའི་ཁ་ལ་བལྟས་ན་དགོད་བྲོ་བའི་དཔེ་ལྟར་མ་ཡིན། ཕག་པ་ཆུ་སྣ་གར་ཁྲིད་དང་། བྱིས་པ་མངར་མོས་བསླུས་པ་ལྟ་བུའང་མ་ཡིན་པར་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་བས་ཡིན། དེའི་ཚུལ་ནི། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོའི་སྲས་ཀོང་ཚ་དབང་ལྡན་དང་། དེའི་སྲས་འབྲུག་གི་རྒྱལ་པོ། དེའི་སྲས་དམུ་བོན་ཡོའུ་བརྟན། དེའི་སྲས་དམུ་བོན་ཐང་རྡོལ། དེའི་སྲས་དམུ་བོན་སྐྱེས་ལོ་ཚལ། དེའི་སྲས་གཤེན་གྲོལ་བ། དེའི་སྲས་དམུ་ཁ་སྤོ་མི་སྤོ་ཡིན། དམུ་ཁ་སྤོ་མི་སྤོ་ནི། གཉའ་ཁྲི་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་བོད་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་མཆོད་གནས་སུ་བཀུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་མཁྱེན་ཤར་རྫ་པའི་ལེགས་བཤད་མཛོད་ལས་གསུང་ཡོད། མདོར་ན་རྒྱལ་སྲས་ཀོང་ཚ་དབང་ལྡན་ནས་དམུ་ཁ་སྤོ་མི་སྤོའི་བར་རྒྱལ་རབས་བདུན་སོང་ཡོད། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བོན་ལུགས་སུ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞལ་གཅིག་མཐུན་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་༡༡༣༦ལ་འཁྲུངས་པར་བཤད་ཡོད། བྱས་ཙང་། སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ལོ་དང་གཉའ་ཁྲིའི་འཁྲུངས་ལོ་བར་ལོ་གྲངས་༧༨༡གིས་ཁྱད་པར་ཡོད་པས་དེ་ནི་སྟོན་པ་ནས་དམུ་ཁ་སྤོ་མི་སྤོ་བར་རྒྱ་རབས་བརྒྱད་ཀྱི་མགོར་བགོས་པས་མི་རེར་ལོ་༩༧རེ་ཐོབ་ཀྱི་འདུག་པས་དེ་ནི་འཚམས་ཚོད་རེད་འདུག་སྙམ། དེའི་ནང་ནས་འགའ་ཤས་སྐུ་ཚེ་རིང་པོར་བཞུགས་ཡོད་པར་སྲིད་ཀྱང་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་དང་སྟོང་ཕྲག་བཞུགས་ཟེར་ན་ཁྱི་སོ་ལས་རིང་བསྲེལ་འཁྲུངས་ཐུབ་པའི་དད་ཅན་འགའ་ལས་མ་གཏོགས་འགྲོ་བ་མིའི་ལོ་རྒྱུས་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་རྙེད་དཀའ། སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལོ་ཤིང་ཕོ་བྱི་བ། ཟླ་བ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བ་མེ་སྟག ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ནམ་ལངས་ཡོས་ལ་སྐུ་འཁྲུངས་པར་གསུངས། སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཟླ་ར་བའི་ཚེས་གཅིག་ལ་སྨེ་བ་གཅིག་དཀར་དང་། བཅོ་ལྔ་ལ་ལྔ་སེར་ཁེལ་ཡོད། དེར་བརྟེན་འབྱུང་རྩིས་ལུགས་ལ་ལོ་ཡི་དང་པོ་བྱི་བ་དང་། འབྱུང་ཁམས་ཀྱི་དང་པོ་ཤིང་། ཟླ་བའི་དང་པོ་སྟག དུས་ཚོད་དང་པོ་ཡོས། སྨེ་བའི་དང་པོ་གཅིག་དཀར་འཇོག་དགོས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ནས་བྱུང་བ་ཐེ་ཚོམ་ཅི་ཞིག་དགོས། དེར་མ་ཟད་སྨེ་བ་ལྔ་སེར་དབུས་ལ་བཞག་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་ཡིན། དེ་དག་གི་ཚུལ་ལ་མི་འདོད་པའི་ཤངས་བསྙེར་གནང་མཁན་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་རྒྱུད་དེ་དག་ཚེའི་རིག་འཛིན་ཐོབ་པ་ཡིན་ཟེར་ནས་དད་པ་དང་དག་སྣང་ཕྱོགས་མེད་གནང་ནས་བཞུགས་ན་མ་གཏོགས་བྱིས་བློའི་གཞལ་བྱར་གྱུར་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞིག་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། གཤེན་གྱི་རྩིས་གསར་རྣམ་དག་ནང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁྲུངས་འདས་སྐོར་རང་གྲོལ་བླ་མ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་བཞེད་ཚུལ་ཞིག་བཀོད་ཡོད། དེ་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞིའི་ཆུ་ཕག་ཡན་སངས་རྒྱས་འདས་ནས་ལོ་༣༥༢༠སོང་བར་བཤད། དེ་དུས་སྤྱི་ལོ་༡༨༦༣ཡིན། གོང་གི་སྟོན་པའི་འདས་ལོ་ལས་༡༨༦༣ཕྲི། ལྷག་མ་འདི་༡༦༥༧སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདས་ལོ་ཡིན། གླེང་གཞི་བསྟན་པའི་བྱུང་ཁུངས་ལྟར་ན་ས་མོ་ལུག་ཡན་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོའི་བསྟན་པའི་དབུ་ཟུགས་ནས་ལོ་༦༧༡༦འདས་པར་བཤད་ཡོད། དེའི་ས་མོ་ལུག་ནི་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ནང་དང་སྤྱི་ལོ་༡༣༡༩ལ་ཁེལ་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་འདིའི་ནང་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལོ་༣༥༠༠བཞུགས་པར་གསུངས་ཡོད། གོང་གི་ལོ་༦༧༡༦ནས་༣༥༠༠འཐེན། ལྷག་མ་༣༢༡༦ཡོད། དེའི་ནང་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༣༡༩འདི་འཐེན། ལྷག་མ་༡༨༩༧འདི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདས་ལོ་ཡིན། དེར་བརྟེན་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་༡༨༩༧ཡས་མས་ལ་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ལ་བཞུགས་ཡོད་པ་གསལ་པོ་ཡིན། ཡ་མཚན་སྐྱེ་དགོས་པ་ཞིག་ནི་དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་ལས་གསུང་པའི་སྟོན་པའི་འདས་ལོ་དེ་རེད་འདུག དེ་ནི་ཤིང་བྱི་ལོ་ཡན་སྟོན་པ་འཁྲུངས་ནས་ལོ་༤༨༨༨ཕྱིན་པར་བཤད། དེའི་ཤིང་བྱི་དེ་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ནང་གི་སྤྱི་ལོ་༡༣༢༤ལ་ཁེལ་ཡོད། སྟོན་པ་དགུང་ལོ་༣༡༠༠བཞུགས་པར་གསུངས། གོང་གི་ལོ་འདི་༤༨༨༨ནས་༣༡༠༠འཐེན། ལྷག་མ་༡༧༨༨འདི་ཡིན། དེའི་ནང་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༣༢༤འདི་འཐེན། ལྷག་མ་༤༦༤འདི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་སྟོན་པའི་འདས་ལོ་ཡིན། འདི་ནི་གཡུང་དྲུང་བོན་ལུགས་འཛིན་པའི་མཁས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབས་པའི་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་འཁྲུངས་ལོ་དང་བསྡུར་ན་རྩ་བ་ནས་ཡོང་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་གཤེགས་ཚར་བའི་རྗེས་སུ་ད་དུང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཞུགས་ཡོད་པས་ཡིན། འོན་ཀྱང་བན་དྷེའི་ལུགས་ལ་ཡོངས་གྲགས་ལོ་ཐོའི་ནང་དུ་རྒྱུན་བཀོལ་གནང་རྒྱུ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་༡༢༧འདི་གཉའ་ཁྲིའི་འཁྲུངས་ལོ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་མཚན་ཅུང་ཟད་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་བསྡུར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདས་ལོ་ཉུང་དྲགས་པ་ཞིག་རེད་སྙམ། དེ་དག་ནི་རྣམ་དཔྱོད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས་བརྟག་པར་ཞུ། བསྟན་པའི་གནས་ཚད་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་བཤད་ཚུལ་མི་མཐུན་པར་ཕྲན་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་ད་ལན་དེ་དག་ཚང་མ་བསྔོག་མི་དགོས་པའི་ཐོག་ནས་རང་གི་འདོད་ཚུལ་ཞིག་ཞུས་པ་ཡིན་ན། ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་གསུང་ཚུལ་གཙོ་ཆེ་བ་གཉིས་ཡོད། མི་ལོ་ཁྲི་གསུམ་ཡིན་ཟེར་བ་དང་། ལོ་དགུ་སྟོང་དུ་འདོད་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་གནས་ཚད་དང་། ཕྱི་མ་བོད་ཡུལ་ལ་བསྟན་པའི་གནས་ཚད་ལ་བཞག་ན་རུང་སྙམ་པ་ཁོ་བོའི་རྨོངས་འཆར་ཡིན།

2012/10 ནང་བྲིས།

སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དཔྱད་པ། 

རྩོམ་པ་པོ། མཁར་ནག་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། 

(མ་རྩོམ་ཡོང་ཁུངས། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན་དྲ་བ།)

 དེང་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། དེ་དག་ལས་བན་ལུགས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་བོན་གྱི་བཞེད་དོན་རྣམས་སྣང་མེད་དུ་གཡུགས་པའི་སྔ་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་དག་དང་མི་འདྲ་ཞིང་། བོན་གྱི་བཀའ་དང་བཀའ་རྟེན་དག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས།　 བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་དོན་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་མཁན་ཀྱང་མང་པོ་ཡོད།　ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་ཞེན་གྱི་རྒྱ་རུ་མ་ཚུད་ཅིང་།　　བློ་གཟུར་བོར་གནས་པའི་སྒོ་ནས་ཞིབ་འཇུག་ཡང་དག་པ་བྱེད་པ་ནི།　བདག་ཅག་གསར་སྐྱེས་རྣམས་ཀྱི་མིག་གིས་ལྟ་ས་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སའི་དཔེ་ལེགས་ཀྱང་ཡིན།　དེ་དག་གིས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས་གྲུབ་མཐའ་དང་མཁས་པ་གང་ཞིག་གི་བཞེད་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་ལྟ་བ་འགའ་རེ་ཡོད་ནའང་།　དེ་ནི་དངོས་དོན་གྱི་ནོར་བུ་འཚོལ་བའི་ལམ་གྱི་འགྲོ་རིམ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས།　　ཆེད་དུ་གྲུབ་མཐའམ་མཁས་པ་དེ་ལ་འགྲན་བསློངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་གཏན་ནས་མིན།　འོན་ཀྱང་དེ་འདྲའི་བློ་ཟུར་བོར་གནས་པའི་མཁས་པ་ནི་གྲངས་འབོར་ཆེར་མེད་པ་རེད།　　དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུང་བའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཙམ་ཡང་མི་ཤེས་པར།　ངའི་གྲུབ་མཐའ་ནི་འདི་དང་འདིའོ་ཞེས་རིས་སུ་བཅད་ནས་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁ་འཛིན་བྱེད་མཁན་དེ་བས་ཀྱང་མང་། ཕྱོགས་གཉིས་པོ་འདིའི་གང་དུ་གཏོགས་ཀྱང་དེ་དག་གི་ནང་ནའང་སྐྱོན་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མེད་པར་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་མི་སྲིད། དེས་བས་གཡུང་དྲུང་བོན་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་པར་བཞེད་པའི་སངས་རྒྱས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཀྱི་སྐོར་ལའང་མཁས་པ་རྣམས་བཞེད་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་མང་པོ་ཡོད།　ཁོ་བོ་ཡང་འདིའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྤྲོ་སྟེ། འདིའང་གཟུར་གནས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་བསྟར་ན།དེ་དག་གིས་མཛུབ་སྟོན་རེ་གནང་རྒྱུ་དང་རང་གི་ཤེས་རྟོགས་གོང་འཕེལ་དུ་ཨེ་འགྲོ་ལ་དམིགས་ནས་བྲིས་པ་ཡིན་པས།　བདེན་པ་བས་ནོར་འཁྲུལ་མང་ངེས་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་ལ་གསར་ཞུགས་ཡིན་པ་དང་ཚུར་མཐོང་གི་བྱིས་པའི་བློ་ཅན་ཡིན་པས་ཀྱང་ངོ་།།

       དེ་ལ་དེང་སྐབས་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཀྱི་ཡུལ་ངོས་འཛིན་དུས་བཤད་ཡམ་འདི་འདྲ་ཞིག་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་སོང་ཡོད་དེ། “དུས་ཕྱིས་ཀྱི་བོན་པོ་ཚོས་བོན་གྱི་ཁུངས་དེ་སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་ལམ། དེང་དུས་ཀྱི་པར་སིག་ལ་གཏུག་སྲོལ་ཡོད་འདུག་པ་ནི། བོད་ཀྱི་བན་དེ་ཚོས་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་རྒྱ་གར་ཡིན་པར་བརྟེན། རྒྱ་གར་ནས་གང་བྱུང་བ་དེ་དག་ཁུངས་ལྡན་དང་རྩ་འགངས་ཆེན་པོར་བརྩིས་སྟབས། བོད་ནས་གང་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་རང་ཤུགས་ཀྱིས་རྩིས་ཐང་ཆུང་བར་བལྟ་བའི་སྲོལ་ཞིག་བྱུང་མྱོང་ཡོད་པ་ལྟར། ཕྱིས་ཀྱི་བོན་པོ་རྣམས་ལའང་དེའི་ཤན་ཞུགས་ནས་བོན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་དེ་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་སྟེ་པར་སིག་ལ་གཏུག་པའི་སྲོལ་དེ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་གོར་མ་ཆགས། གནའ་རབས་བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ཞལ་བཞུགས་པའི་དུས་དང་། དེ་རྗེས་ཙམ་ན། སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་དུ་བོན་གྱི་གཤེན་པོ་མཁས་པ་དང་གྲུབ་པ་བརྙེས་པ་དུ་མ་ཞིག་བྱུང་མྱོང་བ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བོན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་དེ་སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་ལ་གཏུགས་འདུག་ནའང་དངོས་དོན་དུ། བོན་གཞུང་རྙིང་མ་མང་དག་ལས། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་དང་། ཁོང་གིས་བོན་བསྟན་པའི་གནས་ཡུལ་དེ་ནི། གངས་ཏི་སེའི་མདུན། མཚོ་མ་ཕམ་གྱི་འགྲམ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་ཞེས་གསལ་བར་བཤད་ཡོད་ཅིང་། སྟག་གཟིག་གམ་པར་སིག་གི་ཡུལ་དུ་གངས་ཏི་སེ་དང་མཚོ་མ་ཕམ་མེད་པ་ཡིན་སྟབས། དེར་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད།”ཡང་“《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེ་མཛོད་》ལས།  ‘དང་པོ་དག་པ་ལྷ་ཡི་ཡི་གེ་སྟག་གཟིག་སྤུངས་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར།’ཅེས་བཤད་པ་འདི་ནི་དུས་ཕྱིས་ཀྱི་བོན་པོ་ཚོས་བོན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་སྟག་གཟིག་ལ་གཏུགས་པ་དེའི་ལུགས་སུ་གནང་བའམ་དེ་ཤན་ཞུགས་པའི་མངོན་རྟགས་ཤིག་ཡིན་པ་ལས་ཞང་ཞུང་གི་ཡིག་རྒན་དེ་སྟག་གཟིག་གི་སྤུངས་ཡིག་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་བྱེད་ཅི་ཞིག་ཀྱང་མིན། སྟག་གཟིག་གི་སྤུངས་ཡིག་ཏུ། གོང་གསལ་ཡི་གེ་སུམ་ཅུ་དང་། མགོ་དང་ཤད་དང་གུག་འགྲེང་ན་རོ་ཞབས་ཀྱུ་ཡ་སྟ་སོགས་བོད་ཡིག་གི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་འགའ་ཡང་མེད་པ་དེ་ཁོ་ནས་ཀྱང་ངེས་ཤེས་ཐུབ་པ་ཡིན།”ཞེས་དང་གཞན་ཡང་། “ཡིན་ནའང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དེ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ནས་དར་བ་ཞིག་ཡིན་པས་ཧ་ཅང་ཁུངས་བཙུན་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་བ་ལྟར།　བོན་གསར་མ་བ་ལ་ལས་ཀྱང་བོན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་དེ་པར་སིག་སོགས་ལམ་ཐག་རིང་བའི་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་གཏུགས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་བོན་ལུཊ་འདི་གལ་འགངས་ཧ་ཅང་ཆེ་ལ་ཁུངས་བཙན་པོ་ཡིན་པ་ཞིག་ལ་ཨུ་ཚུགས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཞིག་རེད།” ཞེས་དང་ད་དུང་།“ད་ནི་སྟག་གཟིག་དང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་འབྲེལ་བར་དཔྱད་པ་གཏོང་དགོས་ཏེ། སྤྱིར་ན་སྟག་གཟིག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་ཏ་ཟིག་དང་རྟག་གཟིགས་སོགས་འབྲི་སྟངས་མི་མཐུན་པ་འགའ་རེ་འབྱུང་ཡང་། དེ་ནི་བོན་ལུགས་ལྟ་བ་འཛིན་མཁན་གྱིས་ཕྱིས་སུ་མངོན་སུམ་བཅོས་པར་མཐོང་བས་འདིར་དེ་ལ་ཞིབ་དཔྱད་གཏོང་རྒྱུ་མིན་ལ། བན་ཆོས་ཀྱི་ཁུངས་རྒྱ་གར་ལ་གཏུགས་པ་ལྟར་བོན་ཆོས་ཀྱི་ཁུངས་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལ་གཏུགས་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས། སྟག་གཟིག་ཀྱང་པར་སིག་སོགས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའང་ཞིབ་པར་མི་སྤྲོ་ལ།”  ཞེས་བོན་གཞུང་དག་ཏུ་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཞེས་བྱུང་ཡོད་སྟབས། སྟག་གཟིག་ཡིན་ན་པར་སིག་གམ་དེང་སྐབས་ཀྱི་དབྱི་ལིང་ཞེས་འབོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཡིན་པས་ཁྱབ། ཅེས་པའི་ལྟ་བ་དེ་མཁྲེགས་འཛིན་བྱས་པས་ད་གཟོད་གོང་གི་བཤད་ཚུལ་དེ་དག་བྱུང་བ་རེད། 　དེ་ནི་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་འཛིན་ཅན་གྱི་མཁས་པ་ཚོས་ལྟ་ཚུལ་ཙམ་ལས་མ་འདས། ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་བཞེད་པའི་“བོན་གཞུང་རྙིང་མ་”ཞེས་པ་དང་“དུས་ཕྱིས་ཀྱི་བོན་པོ་ཚོ་”“བོན་གསར་མ་བ་ལ་ལ་”ཞེས་པའི་དུས་ཀྱི་སྔ་ཕྱིའི་གཅོད་མཚམས་གང་ཡིན་པ་མི་གསལ་ཡང་། ཁོ་བས་མཐོང་བའི་བོན་གཞུང་དག་ན་སྟག་གཟིག་ཅེས་པ་དེང་གི་པར་སིག་ལ་གཏུག་གི་མེད་པ་མ་ཟད། 　ལ་ལས་ས་ཐོག་འདི་ལའང་ངོས་འཛིན་གྱིན་མེད་པ་འདྲ། དེ་ལྟར་《བསྒྲགས་པ་རིན་ཆེན་གླིང་གྲགས》ལས།“དེ་ཡང་འཛམ་བུ་གླིང་དུ་ངོ་མཚར་གྲགས་སུ་རུང་བ་ནི། འཛམ་གླིང་ཐད་དྲང་ལ།　དབུས་ཀྱི་ཐད་དྲང་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ལ་ཏི་སེ་ཡོད།　 དེའི་ཤར་ན་མཚོ་མ་པང་ཡོད། དེ་གཉིས་ནམ་མཁའ་ལ་ཡོད། དེ་ལྟར་བར་སྣང་ལ་གནས་པའི་རི་མཚོ་བྲག་ཤིང་དེ་རྣམས་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཞབས་ཡོད་པ་མིན་པས་མི་མཐོང་།”  ཞེས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ལ་ངོས་འཛིན་གྱིན་ཡོད་ལ། དེ་དག་ནི་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ཏུ་ངེས་པས་འོག་ནས་གླེང་རྒྱུ་ཡིན་ལ།　གང་ལྟར་ཡང་བོན་གྱི་གཞུང་མང་པོའི་ནང་ན་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་དེང་གི་པར་སིག་ལ་ཁུངས་གཏུག་པའི་ཚིག་ཅིག་ཡེ་མི་འདུག 　དེ་མ་ཡིན་པར་མཛད་མདོ་སོགས་ན་སྟག་གཟིག་ཅེས་བྱུང་བའི་ཐ་སྙད་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན་ན་དེའི་སྐོར་འོག་ནས་རིམ་གྱི་དཔྱད་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ཡང་“སྤྱིར་ན་སྟག་གཟིག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་ཏ་ཟིག་དང་རྟག་གཟིཊ་སོགས་འབྲི་སྟངས་མི་མཐུན་པ་འགའ་རེ་འབྱུང་ཡང་དེ་ནི་བོན་ལུགས་ལྟ་བ་འཛིན་མཁན་གྱིས་ཕྱིས་སུ་མངོན་སུམ་བཅོས་པར་མཐོང་བས་”  ཞེས་པར་གཞིགས་ན་སྟག་གཟིག་དང་རྟག་གཟིགས་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་དུས་ཕྱིས་ཀྱི་བོན་པོ་ཚོས་བོན་ཁུངས་པར་སིག་ལ་གཏུག་ཆེད་བཅོས་པ་ལྟར་གསུང་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་དག་ན་པར་སིག་ལ་སྟག་གཟིག་གམ་རྟག་གཟིགས་ཞེས་བྲིས་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་བཤད་ན་ཆོག་མོད། འོན་ཀྱང་ཁོ་བོས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན་དེ་ལས་ལྡོག་ཏེ་བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ནང་དུ་པར་སིག་ལ་ཏ་ཟིག་དང་ཏ་ཞིག་ཅེས་བྲིས་ཡོད་པ་ལས་སྟག་གཟིག་གམ་རྟག་གཟིགས་ཞེས་བྲིས་མེད། 　དེ་ལྟར་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དུ།“རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྩན་གྱྀ། རིང་ལ། རྒྱ་ལ་ཆབ་སྲིད་མཛད་ན།　རྒྱ་འི་མཁར་ཀྭ་ཅུ་ལ་སྩོགས་པ་ཕབ་སྟེ།　དེ་ཙམ་ན་རྒྱ་འི་སྲིད་ཆེས་ནས།　བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲུ་གུ་ཀུན་ཀྱང་འདུས་ལ། ཏ་ཟྀག་ལ་ཐུག་པ་མན་ཆད་རྒྱ་འྀ་ཁམས་སུ་གཐོགས་སྟེ།” ཞེས་དང་། སྤྱི་ལོ་༨༢༡ལྕགས་མོ་གླིང་གི་ལོར། བཙན་པོ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་བོད་དང་ཐང་གི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱིས་ར་ས་འཕྲུལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མདུན་ནས་བསླངས་པའི་དབོན་ཞང་མོལ་བའི་རྡོ་རིང་གི་ཤར་ངོས་ན། “ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱྀ་མོན་དང་རྒྱ་གར་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱྀ་ཏ་ཟིག་དང་།　བྱང་ཕྱོགས་ཀྱྀ་དྲུ་གུ་ནེ་སྨེལ་ལ་སྩོགས་པ༎” ཞེས་དང་འཕྱོང་རྒྱས་སྟག་རྩེའི་རྡོ་རིང་གི་སྟེང་ན།“འཕྲུལ་གྱྀ་ལྷ་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བརྩན་གྱི་ཞ་སྔ་ནས།　མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་པོ་གཞན་དང་མྱྀ་འདྲ་སྟེ། བྱིན་གྱི་སྒམ་དཀྱིལ་ཆེན་པོ་དང་།　དབུ་རྨོག་བརྩན་པོས་ཡར་ནི་ཏ་ཞིག་གི་ས་མཚམས་མན་ཆད།　མར་ནི་ལོང་ཤན་གྱི་ལ་རྒྱུད་ཡན་ཆད་ཆབ་འོག་ཏུ་འདུ་སྟེ་ཆབ་སྲིད་ནི་ལྷོ་བྱང་ཤར་ནུབ་མཐའ་ཀླས་པར་ཆེའོ།”  གོང་གསལ་ཡིག་རྙིང་ཁག་ལས་ཤེས་ཐུབ་པ་ཞིག་ནི།　པར་སིག་ཅེས་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ལ་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སུ་ཏ་ཟིག་གམ་ཏ་ཞིག་ཟེར་པ་ལས་སྟག་གཟིག་གམ་རྟག་གཟིགས་མི་ཟེར་བས། དུས་ཕྱིས་ཀྱི་བོན་པོ་ཚོ་བོན་ཁུངས་རྒྱལ་ཁབ་པར་སིག་ལ་གཏུག་ཆེད་ཡིན་ན་ཏ་ཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་སམ་ཡང་ན་ཏ་ཞིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཞེས་བཅའ་དགོས་ཀྱི། སྟག་གཟིག་གམ་རྟག་གཟིགས་ཞེས་བཅའ་དོན་ཡེ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ན་སྟག་གཟིག་གམ་རྟག་གཟིགས་ཞེས་པ་ནི་བོན་གྱི་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཡིན་ལ། པར་སིག་ལ་ཏ་ཟིག་ཏ་ཞིག་ཟེར་བས་དེ་གཉིས་ཡུལ་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ།།

       དེ་བཞིན་བོན་གཞུང་དག་ནའང་དེ་གཉིས་སོ་སོར་ཡིན་པ་གསལ་བས་འདི་ལྟར།　བོན་གྱི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོའི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ་《འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱུད་དྲི་མ་མེད་པ་གཟི་བརྗིད་རབ་ཏུ་འབར་བའི་མདོ་》ཞེས་པ་པོད་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པའི་པོད་དང་པོའི་ནང་དུ།“སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མཆོག་རྣམས་ནི།　ཡུལ་ལ་དགོངས་ནས་ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་ལ། ཡུལ་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་ཡུལ་ཕྲན་སྟོང་དང་བཅས་ནས་གནས་ཏེ།　 དེའི་ནང་ནས་རྟག་གཟིགས་བོན་གྱི་འབྱུང་གནས།　ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་སོག་ཀ་གནས་མཆོག་དམ་པ་འོལ་མོ་གླིང་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ། འཇིག་བྲལ་དང་འཕོ་འགྱུར་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་བྱོན་པའོ།” ཞེས་དང་། ཡང་མཛད་མདོ་འབྲིང་པོ་ 《གཟེར་མིག་》གི་ནང་དུ་སྟོན་པ་ལ་དཔོ་རྒྱལ་འབར་བའི་སྒྲོན་མས་ཞུས་པའི་ཚིག་ནི་འདི་ལྟར།　“ལས་དགེ་བ་བགྱིད་ཀྱིན་བོན་གྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱུད་དུ་བསྐོར་ན།　ད་དམག་དཔོན་བྱས་ནས་སྡིག་པ་ལ་འབགས་པ་འདིས།　བདག་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་དགོངས་ན།　ལྷོའི་འཛམ་བུ་གླིང་གི་དམིག་སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ན།　སྟོན་པའི་སྒྲོན་མ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིས་པ་ལགས་ན།　ད་བདག་རང་གར་སྐྱེ་བ་ལགས། དམག་མི་སུམ་སྟོང་གར་སྐྱེ་བ་ལགས།དེ་སྐད་ཅེས་རྒྱལ་པོ་འབར་བའི་སྒྲོན་མ་ཅན་གྱིས་གསོལ་ཏོ།”  ཞེས་མཛད་མདོ་སོགས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་ལ་སྟག་གཟིག་གམ་རྟག་གཟིགས་ཞེས་བཞེད་ཡོད་ལ། གཞན་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ལ་ཏ་ཟིག་ཅེས་བྲིས་ཡོད་དེ།　དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་པོད་བརྒྱད་པའི་ནང་ན་བདུད་ཁྱབ་པས་སྟོན་པ་ལ་ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་འགའ་བསྟན་ཀྱང་སྟོན་པ་བསླུ་མ་ཐུབ་རྐྱེན། ཚོང་དཔོན་ཞིག་ཏུ་བརྫུས་ནས་ཡོང་དུས།　སྟོན་པ་ལ་འདི་སྐད་སྨྲོས་པ།“སྟོན་པ་ལགས། བདག་ཅག་ཚོང་གི་དེད་དཔོན་རྣམས།　འཛམ་གླིང་ཉི་མ་བྱང་ནུབ་ཀྱི།　གངས་གླིང་དཀར་པོའི་ཁྲོད་ནས་ནི།　རིགས་ནི་ཏ་ཟིག་རྒྱལ་པོའི་རིགས།མིང་ནི་ཚོང་དཔོན་བསམ་གྲུབ་དཔལ། འདི་རུ་འོང་བའི་དོན་ཆེན་ནི།　ཁྱེད་ཅག་འཛམ་གླིང་སོག་ཀ་རུ།　དམུ་རིགས་འཕྲུལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལ།　རིན་ཆེན་དཀོར་མཛོད་ཡོད་ཟེར་བས།　འདོད་མཐུན་ཟས་ནོར་བསྡེབས་སུ་འོང་།”  ཞེས་མང་པོ་ཞིག་བཤད་རྗེས།　སྟོན་པས་ལན་ལ།“དེ་ལ་སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།　གསོན་དང་ཚོང་དཔོན་དམ་པ་བསམ་གྲུབ་དཔལ།　ཁྱེད་ཅག་གངས་གླིང་དཀར་པོའི་ཁྲོད་ནས་སུ།　ཏ་ཟིག་རྒྱལ་པོའི་ཡུལ་ནས་འོང་ནས་སུ། དམུ་རིགས་འཕྲུལ་དང་ལོངས་སྤྱོད་འགྲན་ན་ནི།　ནོར་རྫས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྣང་མོད་ཀྱང་། 　ཁྱེད་རང་རང་སྣང་གང་བ་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེ།”ཞེས་ཏ་ཟིག་ཅེས་བྱུང་བས་བོན་གྱི་གཞུང་ན་དེ་གཉིས་ཡུལ་གཅིག་མིན་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།　ལྷག་པར་དུ་སྟོན་པ་ཞལ་བཞུགས་དུས་ཏ་ཟིག་ཅེས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཀྱི་ཡང་བྱང་ནུབ་ན་ཡོད་པ་གསལ་བོར་བསྟན་ཡོད། དེ་དང་མཐུན་པར་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་གྱི་དུས་དཀྱིལ་དུ་བརྩམས་པར་འདོད་པའི་དབུ་ནག་མིའུ་འདྲ་ཆགས་ཞེས་པའི་ནང་དུའང་“སྟག་གཟིག་བོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་”དང་།　“ཏ་ཟིག་ནོར་གྱི་རྒྱལ་པོ”ཞེས་སོ་སོར་བྱེས་འདུག　སྤྱིར་ཡུལ་གྲུ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཡང་མིང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་ད་ལྟའང་མཐོང་ཆོས་ཡིན་པས། དེ་དག་ཀྱང་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་མི་འོས་ན། ལྷག་པར་དུ་སྐད་གདངས་ཅུང་མཐུན་པ་ཙམ་ལས་ཡི་གེའི་འབྲི་ཚུལ་ཡེ་མི་མཐུན་པའི་ཡུལ་གྲུ་གཉིས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གཅིག་ཡིན་ཞེས་ཁས་ལེན་ནུས་སམ།　དེ་བས་ན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཏ་ཟིག་དང་སྟག་གཟིག་རྟག་གཟིགས་ཞེས་མཐོང་ཚད་ཐམས་ཅད་ད་ལྟའི་པར་སིག་གམ་དབྱི་ལིང་ལ་ངོས་བཟུང་བ་ཡིན་ན་ཧ་ཅང་གུ་དོག་པའི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲིའོ།　བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་པར་སིག་ལ་ཏ་ཞིག་དང་ཏ་ཟིག་ཟེར་པ་གོང་གི་ལུང་དག་གིས་ཤེས་མོད།　འོན་ཀྱང་དེ་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་མཁས་པ་ལ་ལས་ཏ་ཟིག་དང་སྟག་གཟིག་གི་ཐ་སྙད་གཉིས་ལ་དབྱེ་བསལ་མེད་པར་གཅིག་ཡིན་པ་ལྟར་བྲིས་རྐྱེན། ད་གཟོད་འུ་ཅག་ལ་རྙོག་འཛང་མང་པོ་འདི་བསླངས་པ་ཡིན།
      གཞན་ཡང་སྔར་གྱི་བོད་བཙན་པའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་ཏ་ཟིག་གི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་ནའང་། དེང་སྐབས་ཀྱི་པར་སིག་གམ་དབྱི་ལིང་གི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་མེད་དེ།　འདུས་བྱས་ཡིན་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱང་དུས་དང་སྟོབས་ཀྱིས་དབང་གིས་སྐབས་འགར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ཡོད་ནའང་།　སྐབས་འགར་ཧ་ཅང་ཉམས་དམས་སུ་འགྲོ་སྲིད་པས།　བོད་ལ་མཚོན་ནའང་རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་བོད་རུ་བཞི་ལས་མེད་པ་སྨན་རིའི་དཔོན་སློབ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག་གིས་བཞེད་ཡོད་དེ།“རྒྱལ་པོས་གཤེན་པོ་རྣམས་བོད་ཡུལ་རུ་བཞི་ལས་འདས་པར་གཤེགས་གསུངས་པ་མ་གཏོགས་བཀའ་གཞན་མི་འདུག་པས་དེའི་དུས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་མངའ་　འབངས་བོད་རུ་བཞི་རང་ཡིན་པ་གསལ།” དེ་ནས་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་ཀྱི་རིང་ནས་བཟུང་ཕྱོགས་བཞིར་རྒྱ་བསྐྱེད་ནས་ཆེས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཡང་རྩེར་སོང་ཡོད་དུས།　 རྒྱ་གར་ནག་དང་བལ་པོའི་ས་ཆ་ཁ་ཤས་དང་འ་ཞ།　གྲུ་གུ　ལི་ཡུལ་སོགས་ཀྱང་དབང་དུ་བསྡུས་ཡོད་པས།　དེ་དུས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་འབོད་ཀྱང་། ད་ལྟ་ཡང་དེ་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་ཞེས་ཁས་ལེན་མི་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ།　དེས་ན་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས།“དེའི་ཡན་གྱི་གདུང་རྒྱུད་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་ཡར་ཀླུངས་ཕྱོགས་ཆ་ཙམ་ཞིག་གི་བདག་པོ་ཡིན་པར་སེམས།　འོན་ཀྱང་རྗེ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བོད་ཁམས་སྤྱིའི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་ལ་རྨོངས་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་མཚམས་བྱ་བ་དེ། དངོས་པོའི་གནས་ཚོད་ལ་རི་མོར་བྲིས་པ་ཞིག་མེད་ཀྱི།　འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོའི་དབང་ཤུགས་ཀྱིས་ཇི་ཙམ་དུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱོགས་དེ་ཙམ་ཞིག་ལ་ཡུལ་དེའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཡིན་པས”ཞེས་གསུང་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་བདེན་པས་བསམ་གཞིག་གཏོང་དགོས་པའི་གནས་སོ། དེ་ལྟར་ལོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་ནང་ནས་ཏ་ཟིག་གི་རྒྱལ་ཁམས་ཡང་འགྱུར་ལྡོག་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་སོ།།

      དེས་ན་གངས་ཏི་སེའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་ཡུལ་གྲུ་དེ་ལ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཞལ་བཞུགས་དུས་སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་ཟེར་བས། དེར་བརྟེན་གངས་རི་མཚོ་གསུམ་ལའང་སྟག་གཟིག་གི་ཏི་སེ་སོགས་བཞེད་ཡོད་པ་གོང་གི་བཀའ་ལུང་དག་ལས་ཤེས་ལ། དེའི་རྗེས་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་རབས་དག་གི་མངའ་དབང་སྒྱུར་དུས།　ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དུ། “འདིར་དྲལ་གྱྀ་སྙན་དུ་གདའ་སྟེ།　བཙན་མོ་དེ་ལྟར་ལོག་པར་བགྱྀས་ན༎　ཆབ་སྲིད་ཀྱྀ་དཀྲུགས་མར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟེ་བུ་མ་བགྱིད་པར།　ལྀག་མྱི་རྷྱ་འྀ་སོ་ནམ་དང་བུ་སྲིད་ཟུང་ཤིག་ཆེས་།　སྤུག་གྱིམ་བརྩན་རྨང་ཅུང་བཀའ་སྩལ་ཏེ།　མཁར་ཁྱུང་ལུང་དུ་མཆིས་ན།　བཙན་མོ་མྱི་བཞུགས་ཏེ༎ཆབ་ཉ་ལ་རོལ་ཞིང་། མཚོ་མ་པང་དུ་གཤེགས་ནས ༎”  ཞེས་དང་ཡང་།“བཙན་མོས།　མགུར་བླངས་བའ༎　ཡུལ་གྱི་སྐལ་པོག་པ༎ ཁྱུང་ལུང་ཎྀ་རྔུལ་མཁར་ཞིག།　མུ་སུ་ནི་གཞན་ན་རེ༎　པྱི་བལྟས་ཎྀ་ངམ་དང་བྲག།　ནང་བལྟས་ཎྀ་གསེར་དང་དབྱིག།　བདགྀ་ནི་གཡར་སྔ་རུ།　མཆིས་སུ་ཎྀ་མ་ཐོ་འམ།　སྐྱ་མོ་ནི་བསེང་བསེང་མོ།　བྲན་གྱྀ་ནི་སྐལ་པོག་པ།།　གུ་གེ་ཎྀ་རྐང་པྲན་ཞིག།འཁོལ་དུ་ཎྀ་མ་ཐོ་འམ།　གུ་གེ་ཎྀ་བདྲེས་ཤིང་སྡང་།” ཞེས་གསལ་བས་དེ་དུས་མཚོ་མ་པང་དང་གུ་གེ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཞང་ཞུང་གི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་པས།　དེ་ལ་ཞང་ཞུང་གི་ཏི་སེ་དང་མ་ཕམ་མཚོ་ཞེས་བརྗོད་ཆོག་པ་དང་། ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་པས་བོད་ཀྱི་གངས་ཏི་སེ་རུ་གྱུར་ཡོད་སྟབས།　སྔར་གངས་རི་མཚོ་གསུམ་གྱི་མཐའ་འཁོར་གྱི་ཡུལ་དེ་ལ་སྟག་གཟིག་ཟེར་བའང་རིམ་གྱིས་ཉམས་ནས་ཀུན་གྱི་མི་ཤེས་པའི་ཚུལ་འདི་ལ་ཐོན་ཡོད།　ཡུལ་གྲུ་གཅིག་ལ་དུས་སྔ་ཕྱི་གསུམ་གྱིས་དབང་གིས་སྟག་གཟིག་གི་ཏི་སེའམ་ཆུ་བོ་བཞི་འདུས་ཞེས་དང་བོད་ཀྱི་ཏི་སེའམ་ཆུ་བོ་བཞི་འདུས་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱུང་ནའང་།　དེང་སྐབས་ཀྱང་དེ་གསུམ་སོ་སོར་ཡིན་པར་བསམ་ནས་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཏི་སེ་ཡིན་པས།　སྟག་གཟིག་གི་ཏི་སེ་ཞིག་ཡོད་ན་ད་ལྟའི་པར་སིག་ན་ཡོད་དགོས་པས།　 དེ་ན་གངས་ཏི་སེ་མེད་པས་བོན་པོ་ཚོས་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཟེར་བ་དེའང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལ་ཁུངས་གཏུག་གིན་འདུག་མོད།　དེ་ནི་འབྲེལ་བ་མེད་སར་འབྲེལ་བ་བཙན་གྱིས་འཚོལ་བ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ན་ཁ་ཚོན་གཅོད་སྔ་སོང་པ་མ་ཡིན་ནམ།

       འོ་ན་ཁོ་ན་རེ།　ཏ་ཟིག་ཟེར་བ་ད་ལྟའི་པར་སིག་ཡིན་ན་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པའི་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་གང་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྤྱིར་བཀའ་ལུང་དག་ན་གསལ་ཚད་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཡོད་དགོས་པའམ་ཡང་ན་མིག་གིས་མཐོང་དགོས་པ་ལྟར་འདོད་པ་དག་ནི་ཆེས་ཐ་ཤལ་གྱི་ལྟ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ།　འདི་འདྲའི་ལྟ་བ་ཞིག་བཟུང་ནས་ནང་བའི་གྲུབ་མཐའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཟབ་མོ་ནང་དོན་གྱི་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ན་དུས་ནམ་ཡང་བདེན་དོན་ཞིག་རྙེད་མི་སྲིད་དོ།　འོན་ཀྱང་འགྲོ་བ་བཀྲི་དྲང་གི་ཕྱིར་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཚད་དང་བསྟུན་ནས་བོན་ཡང་སྒོ་བཞི་མཛད་ལྔ།　ཐེག་པ་རིམ་དགུ 　བོན་སྒོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་རུ་གསུངས་ཡོད་པས། གདུལ་བྱ་ཐ་དད་ཀྱི་སྣང་ངོར་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱིས་བོན་དང་མཛད་པའང་མི་མཐུན་པ་མང་དུ་མཛད་སྲིད་པས།　སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡིན་པར་འདོད་པའི་གང་ཟག་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ལ་《མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་》ལས།“གླིང་བཞིའི་ནང་ནས་ཀྱང་།　ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་ཞེས་བྱ་བའི་མིག　སོག་ཁ་གཡུ་ལས་གྲུབ་པའི་བརྡལ་པ།　སོག་མཚོ་ལྷུན་པོར་གཏད་པའི་དབུས་སུ།　གནས་མཆོག་དམ་པ་འོལ་མོ་གླིང་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ།　དབལ་སོ་གངས་ཀྱི་ར་བའི་ནང་དུ་ཆགས་ཏེ།” ཞེས་དང་《མདོ་གཟེ་མིག་》ལས།   “དེ་ནས་འོད་དཀར་པོ་མདའ་གང་བ་ཞིག་ཏུ་སྤྲུལ་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླིང་། ཆུ་བོ་བཞི་འདུས་ཀྱི་འགོ　ལྷོའི་འཛམ་བུ་གླིང་གི་དམིག　འོལ་མོ་ལུང་རིངས།　མཁར་བར་པོ་སོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ན། ཡབ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་གཟིམས་པའི་སྤྱི་བོའི་གཙུག་ཏུ་བབས།” ཡང་།“དེ་སྐད་ཅེས་ཀོང་ཙེས་སྨྲེ་ནས་བོས་པས།　དེའི་སུའི་ཐུགས་སུ་གསོལ་གྱིན་སྙན་དུ་བོན་ན།　འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ནུབ་ཕྱོགས།　ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་འབབ་པའི་འགོགངས་དབལ་སོ་མདུང་རྩེའི་ར་བ།　རི་གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་ཀྱི་རྩར།　བྲག་སེང་གེའི་རྒྱབ་བསྣོལ་གྱི་བར།　ཤིང་འཇའ་ཚོན་འོད་འབར་གྱི་གསེབ།　རྩ་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚལ།　གསོས་བདུད་རྩི་སྨན་གྱི་ནགས།　གནམ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་ཀྱི་འོག　ས་པད་མ་འདབ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང་།　གནས་རིན་པོ་ཆེ་འབར་བའི་མཁརབར་པོ་སོ་བརྒྱད་ན།　སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་བཞུགས་པས་གསན་ཏེ།” སོགས་མང་པོ་ཞིག་གསུང་ཡོད་པས་གང་ལ་གཞིགས་ནའང་དེང་གི་མངའ་རིས་སུ་ཡོད་པའི་གངས་ཏི་སེའི་འདི་མཐའ་འཁོར་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲ་སྟེ། ད་དུང་དེ་ལས་ཀྱང་ཁ་གསལ་དུ་གསུང་ཡོད་པ་ནི། 《མདོ་འདུས་》ལས།“དེ་ཡང་ཁྱད་པར་འཛམ་གླིང་དབུས།　རི་བོ་གངས་ཆེན་ཏི་སེ་ནི། གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་རི་ཞེས་བྱ།　ཆུ་ཞིང་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱའོ། 　རི་ནི་སྤོས་རི་ངད་ལྡན་དང་། བར་ན་མཚོ་ནི་མ་དྲོས་པས།　ཆུ་ཞིང་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་པ།　ཕྱོགས་བཞི་མཚོ་བཞི་ཡོད་པ་ནི།　མ་ཕམ་མོ་བྱ་གཡུ་མཚོ།　ལ་ངད་གསེར་མཚོ།　གུང་ཆུང་དངུལ་མཚོ།　ཟོམ་ཤང་ལྕགས་མཚོ།　　རྫིང་བུ་དལ་གྱིས་འབབ།　སེམས་ཅན་བཞིའི་ཁ་ནས་ཆུ་བཞི་འབབ་པ་ནི། གང་ག་ཤར་ཕྱོགས་གླང་ཆེན་ཁ་ནས་འབབ།　སིན་འདུ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཁྱུང་མཆོག་ཁ་ནས་འབབ།　པག་ཤུ་ནུབ་ཕྱོགས་རྟའི་ཁ་ནས་འབབ།　 སི་ཏ་བྱང་ཕྱོགས་རྨ་བྱའི་ཁ་ནས་འབབ།　ཆུ་ཀླུང་རབ་མཆོག་བཞི་བོ་དག་ནི། རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆུ་གཡོག་ལྔ་བརྒྱ་དང་བཅས་པར། ཆུའི་རྒྱུན་རྣམས་ཕྱོགས་བཞིར་རྒྱ་མཚོར་འགྲོ།　རྫིང་བུ་དལ་གྱིས་འབབ་པ་དང་།　ཤིང་ནི་ས་ལ་རབ་བརྟན་བྱ་བ་ཡོད།　དེའི་ནུབ་ཕྱོགས་གཤེན་ཡུལ་འོལ་མོ་གླིང་།　དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་གཞི་གནས་ཡོད།　ཆུ་བོ་པག་ཤུ་སི་ཏིས་རབ་བཅད་དེ།　རི་ནག་པོ་དགུས་བཅད་པའོ།　 ནུབ་ཕྱོགས་དམུའི་ཡུལ། ཤར་ཕྱོགས་རྒྱའི་ཡུལ།　ལྷོ་ཕྱོགས་མོན་གྱི་ཡུལ། ཤར་ལྷོ་འཇང་གི་ཡུལ།　བྱང་ཕྱོགས་ལི་བལ་ཕྲོམ།　བྱང་ཤར་ཧོར་གྱི་ཡུལ།གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ཡུལ།མི་རིགས་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་བཅུ་གནས།　ཡུལ་ཆེན་བཅུ་དྲུག།　ཡུལ་ཕྲན་སྟོང་དང་བཅས།　དེ་དག་འཛམ་བུ་གླིང་ཡིན་ནོ།”  ཞེས་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཀྱི་ས་གནས་དང་།　ཏི་སེ་དང་གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་རི་གཉིས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པ་དང་།　ལྷག་པར་དུ་ལུང་འདིའི་ནང་གི་གངས་ཏི་སེ་མཐའ་སྐོར་གྱི་མཚོ་བཞིའི་ནང་ཚན་ཟོམ་ཤང་ལྕཊ་མཚོ་དང་། 　གངས་རིའི་དཀར་ཆག་ཚངས་དབྱངས་ཡིད་འཕྲོག་ལས་གསལ་བའི་གུར་རྒྱལ་ལྷ་མོ་མཚོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀྱི་མིང་ཅུང་མི་མཚུངས་པ་མ་གཏོགས།　གཞན་གསུམ་པོ་ཤིན་ཏུ་འདྲ་སྟེ། 《ཚངས་དབྱངས་ཡིད་འཕྲོག་》ལས།“དེ་ཡང་དུང་སྒོང་དཀར་པོའི་རྒྱུ་ལས་གུར་རྒྱལ་ལྷ་མོ་མཚོ་ནི་ལྷ་ཡི་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ།　ཞེས་དང་།　གཡུ་སྒོང་སྔོན་པོའི་རྒྱུ་ལས་མ་པང་གཡུ་མཚོ་ནི་ཁྲུས་ཀྱི་མཚོ། གསེར་སྒོང་སེར་པོའི་རྒྱུ་ལས་ལ་ངག་གསེར་མཚོ་སྨན་གྱི་མཚོ། དུང་སྒོང་དཀར་པོའི་རྒྱུ་ལས་གུང་ཆུ་དངུལ་མཚོ་གསས་ཀྱི་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ།” ཞེས་གསལ་བ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་སོ། ད་དུང་དེ་དང་འདབ་འབྲེལ་གྱི་རྒྱ་ནག་དང་མོན་།　འཇང་ཡུལ།　ལི་ཡུལ།　བལ་ཡུལ།　ཕྲོམ་ཡུལ།　ཧོར་ཡུལ་སོགས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བོད་ཀྱི་གངས་རིའི་ཕྱོགས་སུ་ངོས་བཟུང་ན་མི་འགྲིག་རྒྱུ་མེད་སྙམ།　དེ་བཞིན་དུ་སྤ་སྟོན་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་པོས་དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་དུ་བྱང་གཏེར་གྱི་བཞེད་ཚུལ་ཞིག་དྲངས་ཡོད་པ་འདི་ལྟར། “དེར་བོན་པོ་ལ་སྐུ་རྒྱལ་དུ་ཡུལ་གསུམ་ཕུལ་ཏེ། སྟོད་དུ་འོལ་མོ་ལུང་། སྨད་དུ་རྐོང་ཡུལ་བྲེ་སྣ།　བར་དུ་ཡར་འབྲོག་ཐུན་གསུམ་མོ།”  ཞེས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་རིང་ལ་བོན་གཤེན་རྣམས་ལ་འོལ་མོ་ལུང་ཡང་ཕུལ་ཡོད་ཚུལ་བྲིས་འདུག 　གཞན་ཡང་དྲི་མེད་རྩ་མདོ་ནའང་རྐོང་ཡུལ་བྲེ་སྣ་སྟེ་རྐོང་པོའི་ཡུལ་ཡང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་ལྷོ་ཤར་ན་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་པས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདབས་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་གསལ་ལོ། །

      དེར་ལྟར་ཡིན་ནའང་ཁ་ཅིག་གིས་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་གྱི་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་དང་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཞེས་གཉིས་སུ་བཀར་འདུག་ལ། “སྤྱིར་ན་བོན་གྱི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ནི་བསམ་པའི་སྟེང་གི་དག་ཞིང་བོལ་མོ་ལུང་རིངས་དང་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཆ་ནས་མིག་ལ་བསྟན་རྒྱུ་ཡོད་པའི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གཉིས་ཡོད་པ་ལས།”  ཞེས་དང་ཡང་།“དེ་བཞིན་བོན་གྱི་སྐྱེ་སྒོ་གཅོད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།‘འོལ་མོ་ལུང་རིངས་གནས་སུ་སྐྱེས་པར་ཤོག ལས་ངན་འཁོར་བའི་ལུས་སུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་།’ཞེས་གསུངས་པ་དེའང་ཁོང་གི་བསམ་པའི་སྟེང་གི་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཡིན་རྒྱུ་ལས་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་དེ་ཡིན་ན་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་གཞུང་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཏེ་རྩོད་རྙོག་མང་པོ་འབྱུང་སྲིད་ལ།”ཞེས་བཞེད་ཡོད།　སྤྱིར་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་དང་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་གྱི་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཞེས་གཉིས་སུ་བོན་གཞུང་དག་ན་དབྱེ་བ་མེད་ལ།　དེ་ནི་ཁོང་གིས་མ་དགོངས་པར་ཟད་དོ།　འདིར་དག་ཞིང་དང་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཞེས་བཀར་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན་ཁོང་གིས་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ནི་མ་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་ཡིན་པར་འདོད་ཡོད།
      སྤྱིར་བཤད་ན་དག་མ་དག་གི་ཁྱད་པར་དེ་གང་ཟག་གི་བློས་ཕར་བཏགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། ཕ་རོལ་གྱི་དངོས་པོའི་སྟེང་ན་དག་མ་དག་གི་ཆ་རང་ཆས་སུ་མེད་དོ།　　གལ་ཏེ་ཡོད་པར་འདོད་ན་དེའི་སྟེང་གི་དག་མ་དག་གི་ཆ་དེ་དུས་གསུམ་ཀུན་ཏུ་མི་འགྱུར་པར་རྟག་པར་འདོད་དགོས།　དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་འདུས་བྱས་ལ་མི་རྟག་པའི་ཁྱབ་པའི་ནང་པའི་སྤྱི་ལུགས་དང་འགལ་འགྲོ།　ཁྱད་པར་དུ་ཐེགས་པ་ཆེན་པོ་དབུ་མའི་ལུགས་ལ་ཕྱི་ནང་གཟུང་འཛིན་གྱི་བོན་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པ་ནི།《དབུ་མ་བདེན་གཉིས》ལས། “གཟུང་བའི་ཡུལ་དང་འཛིན་པའི་ཡིད༎ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་ལྟ་ལ་སོགས༎　ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ནི༎　རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས༎”  གལ་སྲིད་ལུང་འདིས་ཀྱང་ངེས་ཤེས་ཟབ་མོ་ཞིག་དྲངས་མི་ཐུབ་ནས།　ད་དུང་དག་མ་དག་གི་ཆ་ཞིག་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པར་འདོད་ན།　སྔ་མ་ལས།“ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་།།　གཅིག་དང་དུ་བྲལ་རང་བཞིན་མེད༎ གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཅོ་ལྔ་སྟོན།། དེ་བཞིན་དུ་མའི་ཆ་ཤས་ཀྱིས།།　ཡང་དག་བདེན་པའི་གཅིག་མི་རྙེད༎ དེ་མེད་དུ་མ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ༎ གཟུགས་ཅན་གོང་བུ་ཁྲོལ་བུ་དང་༎ ཕྱོགས་ཆས་ཕྱེ་བས་ཕྲ་རབ་རྡུལ༎ ཕྱོགས་བཅུའི་རྡུལ་གྱིས་དབུས་རྡུལ་ལ༎ བལྟས་ན་གཞན་དུ་བལྟ་བ་ནི།། དེ་ཉིད་ཡིན་ནམ་གཞན་དུ་འདོད༎ ཡིན་ན་གོང་བུ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ༎ གལ་ཏེ་གཞན་དུ་འདོད་པ་ན༎ ཆ་ཤས་མེད་པར་ག་ལ་འགྲུབ༎ དངོས་པོར་ཡོད་དེ་དམིགས་ཕྱིར་ན།། དེ་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ལྔ་གྲུབ་དགོས༎ འབྱུང་ཆུང་ལྔ་སྤྲོས་ཆ་ཤས་ཀྱིས༎ རྒྱུ་མེད་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་ཡོད༎”ཞེས་གསུངས་སོ།　དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཕ་རོལ་གྱི་དངོས་པོའི་སྟེང་གི་དག་མ་དག་གི་ཆ་དེ་དུས་གསུམ་གྱིས་དབང་གིས་འགྱུར་བ་ཅན་དུ་འདོད་ན།　དེ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པས་དག་པའང་མ་དག་པར་འགྱུར་རྒྱུ་ཡོད་ལ་མ་དག་པའང་དག་པ་རུ་འགྱུར་རྒྱུ་ཡོད་པས།　དངོས་པོ་ཁོ་རང་གི་སྟེང་ན་དག་མ་དག་གི་ཆ་ཡེ་མེད་པས།　གང་ཟག་གིས་བློས་ཕར་བཏགས་པ་འདི་རང་ཁས་ལེན་པ་ལས་འོས་མེད། 　དེས་ན་གང་ཟག་རང་རང་གི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡུལ་གཅིག་ལའང་མཐོང་སྣང་ཐ་དད་འབྱུང་བས།　　སྔ་མ་ལས།“དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི༎ ཀུན་ཏུ་བརྟག་ན་འགའ་མི་རྙེད༎ གཟུང་བའི་ཡུལ་ནི་གཅིག་ཉིད་ལ༎ འཛིན་པ་ཐ་དད་སྐྱེ་ཕྱིར་རོ༎” ཞེས་དང་དབུ་མའི་འགྲེལ་བ་ལས། “འདི་ལྟར་སྣང་བ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བོན་ཅན། བདེན་པ་མེད་དེ། རིག་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟག་ན་འགའ་ཡང་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ།　གཟུང་བའི་ཡུལ་བཙན་དུག་ལྟ་བུ་གཅིག་ཉིད་ལ་མི་ཕལ་བས་དུག་དང་། གག་ལྷོག་ཅན་གྱིས་སྨན་དང་། རྨ་བྱས་ཟས་སུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་འཛིན་པ་ཐ་དད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་།　གཟུང་བའི་ཡུལ་ཆུའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཉིད་ལ་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ལ། འཛིན་པ་ཐ་དད་པ་དྲུག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།”  ཞེས་གང་ཟག་གི་མཐོང་སྣང་མ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། 　དེས་ན་གངས་རི་མཚོ་གསུམ་གྱི་གནས་འདི་ལའང་དེ་བཞིན་གང་ཟག་དག་སྣང་ལྡན་ཞིང་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་བྱང་ལ་ཉེ་བ་ཞིག་ཡིན་ན།　གང་ནས་བསྡད་ཀྱང་དེ་ཉིད་དག་ཞིང་དུ་མཐོང་ངེས་ལ། 　དེ་ལས་ལྡོག་ཏེ་རྒྱུད་ན་དག་སྣང་སྤུ་ཙམ་ཡང་མེད་ཅིང་དུག་ལྔའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ནས་ཐར་བ་ལ་འདུན་པ་མེད་པ། བོན་སྒོར་མ་ཞུགས་ཚོགས་བསགས་སྒྲིབ་སྦྱོང་ལའང་མི་འབད་པའི་ཚུར་མཐོང་བྱིས་པའི་ཤ་ཚུགས་ཅན་གྱིས་གནས་དེ་རུ་སོང་ནའང་ནམ་ཡང་དག་ཞིང་དུ་མཐོང་མི་སྲིད་ལ་བྱིན་རླབས་ཀྱང་འཇུག་མི་སྲིད་དེ།　དག་སྣང་མེད་པར་བདུད་ཁྱབ་པ་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་སུ་སོང་བ་བཞིན་དག་ཞིང་དུ་སོང་བའི་གོ་མི་ཆོད་དོ།　སྡེ་སྣོད་མཛོད་ལས།“རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྐྱོན་ཀུན་ཟད་ཡོན་ཏན་ཀུན་རྫོགས་པ་དེ་ལ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་རྫུན་པོར་ལྟ་བ་དང་། གཡུང་དྲུང་གི་བོན་རིན་པོ་ཆེ་ལམ་དང་འབྲས་བུ་བདེན་པ་མི་བསླུ་བ་ཡང་དག་པ་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་པར་འཛིན་པ་དང་། 　བླ་མ་དམ་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕུང་པོ་བདེ་བའི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པ་ལ་སློབ་མས་སྐྱོན་ཅན་དུ་གཟུང་བ་དེ་དག་རྣམས།　 རང་སྣང་མ་དག་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ་མིག་ཤེས་འཁྲུལ་པས་དུང་ལ་སེར་པོར་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ།” ཞེས་གསུངས་པས་སོ།　གོང་ཞུས་རང་གི་སྣང་བ་དག་མ་དག་གིས་སྒོ་ནས་དག་ཞིང་འཇོག་ཚུལ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེགས་པ་ཆེན་པོ་ལུགས་ཡིན་ལ། 　འབྲས་བུ་གསང་སྔགས་ལུགས་ཀྱི་ཐེག་པ་འོག་མས་ཀྱང་། ཕྱི་སྣོད་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་བལྟ་ཞིང་།　ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལྷ་དང་ལྷ་མོའི་རོལ་བར་བལྟ་སྟེ། 　རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་གསང་དོན་རྣམ་འབྱེད་ལས།“ཕྱི་སྣོད་ལྷ་ཡི་གཞལ་ཡས་སུ༎　གསལ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་བལྟ༎ ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས༎　ཡེ་ཤེས་རོལ་པ་མ་འགག་དང་༎ ལྷ་དང་ལྷ་མོར་ཡེ་གནས་པས༎ ནང་བཅུད་ལྷ་དང་ལྷ་མོར་ལྟ༎”  ཞེས་གསུངས་པས་མདོ་སྔགས་ཐེགས་པ་ཆེན་པོ་གོང་འོག་གཉིས་ཀྱི་ལུགས་སུ་རང་རང་གི་ལྟ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་བཞག་པ་ཡིན་ལ།　སྔགས་ནང་བའི་ལུགས་ལ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་མི་བལྟ་བས་གཉིས་མེད་དུ་བལྟ་བ་སོགས་ནི་ཐེག་པའི་ཁྱད་པར་རོ།　འོན་ཀྱང་ཐེགས་ཆེན་གྱི་དོན་གང་ཟག་ཐུན་མོང་གི་རྟོགས་བྱ་མ་ཡིན་སྟབས།　བློ་ཚད་དམའ་བའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་རྟོགས་དཀའ་ཕྱིར།　དམ་པ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་བློ་དམན་པའི་རིགས་ཀྱི་མོས་པ་འདྲེན་ཕྱིར།　སངས་རྒྱས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཀྱི་ཞིང་གི་བཀོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱས་བཤད་མཛད་ནས་ནམ་མཁར་ངོས་བཟུང་ཡོད་ཀྱང་།　དེ་ནི་དགོས་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།

     དེ་ལྟ་བུའི་དོན་བློ་ཆུང་དག་གི་རྟོགས་མི་ནུས་མོད།　འོན་ཀྱང་ལམ་རིམ་སོགས་ལ་ཅུང་ཟད་གཟིགས་མྱོང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་རྒན་མོས་ཁྱི་སོ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚེམས་ཡིན་པར་བཟུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱིས་ཀྱང་དག་མ་དག་གི་ཆ་དེ་གང་ཟག་གིས་བློ་ངོས་ནས་འཇོག་དགོས་པ་ཤེས་ཐུབ་བོ།　གཞན་ཡང་རྣམ་རྒྱལ་ལས། “བདག་ཉིད་མོས་པས་ཡིད་བྱེད་པ། དེ་ཡི་མདུན་དུ་གཤེན་རབ་བཞུ གས།”ཞེས་གསུངས་པས།　དག་སྣང་དང་ལྡན་ན་གནས་གང་དུ་བསྡད་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་བརླབས་འཇུག་ངེས་བ་ཡིན་པས།　དེས་ན་དག་ཞིང་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ཡང་། ཐེགས་པ་ཆེན་པོར་ཞུགས་ཤིང་མདོ་ལུགས་ལྟར་གཡུང་དྲུང་ཐུགས་རྗེ་ཕྱོགས་ཀྱི་བོན་སོ་བདུན་དང་ཕྱིན་དྲུག་བསྡུ་བཞིའམ།　གསང་སྔགས་ལྟར་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་ཐབས་ལམ་སྡེ་དྲུག་གམ། 　རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལུགས་ལ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོགས་ལ་ཉམས་ལེན་ཡང་དག་བྱས་ནས།　ས་བཅུ་ལམ་ལྔ་བགྲོད་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་ལས། རྐང་པ་རྒྱབ་ནས་འགྲོ་ཆོག་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་ནོ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ལས་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཞེས་ལོགས་ཞིག་ནས་བཙལ་རྒྱུ་མེད་དོ།　ཡུལ་འདི་དང་བན་ལུགས་ཀྱི་ཤམ་བྷ་ལའི་ཞིང་ཁམས་གཉིས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ།རྩ་བ་ཐུགས་འབུམ་མཁའ་སྔོན་ལས། “སྟག་གཟིག་ཤན་བྷ་ལའམ།　མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་གནས་མཆོག་དམ་པ་འོལ་མོ་གླིང་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དབུས་ཀྱི་རི་གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་ཀྱི་（རྩ་བ།）གསོས་བདུད་རྩི་སྨན་གྱི་ནགས་ཚལ་གྱི་དཀྱིལ་དུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་དགུ་ལས་གྲུབ་པའི་སངས་རྒྱས་སྨན་ལྷའི་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་ལྕགས་རི་དཔག་ཚད་བཞི་ཡི་འཁོར་བ།”  ཞེས་དང་། མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་ལས། “གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་ལ། ཨུ་རྒྱན་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་གསོལ་བ། བྱང་ཆུབ་དབལ་སོ་གངས་དཀར་བདེ་བའི་གླིང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྒྱ་གར་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་གསོལ་བ། བྱང་ཤམ་བྷ་ལའི་གནས་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྒྱ་ནག་གིས་མཚན་གསོལ་བ། སྟག་གཟིག་མུ་ཁྱུད་གཏེར་གྱི་གླིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཟ་ཧོར་གྱིས་མཚན་གསོལ་བ། དབང་ལྡན་འོད་འཕྲོ་འཁོར་ལོ་གླིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྲུ་ཤའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་གསོལ་བ། མི་འགྱུར་གཡུང་དྲུང་འོད་མའི་ཚལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁ་ཆེས་མཚན་གསོལ་བ། 　 མི་ཤིག་སྲ་བྱེད་པྲ་ཕུད་གླིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལི་བལ་གྱིས་མཚན་གསོལ་བ། དཔག་བསམ་ལྗོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གླིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྲོམ་གེ་སེར་གྱིས་མཚན་གསོལ་བ། ཁ་ལ་གཡུ་གཤོག་གངས་དཀར་གླིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞང་ཞུང་གིས་མཚན་གསོལ་བ། ནུབ་བྱང་སྟག་གཟིག་ཁྲོམ་པའི་གླིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། བོད་ཁ་བ་ཅན་གྱིས་མཚན་གསོལ་བ།　སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ” སོགས་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཡོད་པས་དེ་ལ་དཔྱད་ན་ཡུལ་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་གང་ན་ཡོད་པའང་ཅུང་ཙམ་ཤེས་ཐུབ། ཡུལ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་འཁྲུངས་ཡུལ་དང་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་གྲོལ་ཁུངས་ཡིན་པ་དང་། འཛམ་གླིང་གི་ཤེས་རིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མའི་བྱུང་ཁུངས་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། འདབ་འབྲེལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དུ་མའི་དད་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་གིས་དད་པ་བྱེད་སའི་གནས་མཆོག་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། དེས་ན་བན་ལུགས་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཤམ་བྷ་ལའི་ཞིང་ཁམས་ཀྱང་བོན་གཞུང་ལྟ་ན་འདི་ཡིན་པས་གཞན་ཞིག་ན་ཡོད་པར་མ་བཞེད་དོ།།

      གཞན་ཡང་བོན་གྱི་སྐྱེ་སྒོ་གཅོད་པའི་ལུང་ཚིག་ཧྲིལ་བོར་དྲངས་ན་འདི་ལྟར་ཏེ། “ཕྱག་འཚལ་སྡིག་བཤགས་མཆོད་པ་ཕུལ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱིས། འདི་ནས་མི་རྟག་འཆི་འཕོས་སྐྱེས་ཙམ་ན།　གནས་ངན་མཐའ་འཁོབ་ཡུལ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། འོལ་མོ་ལུང་རིངས་གནས་སུ་སྐྱེ་བར་ཤོག　ལུས་ངན་འཁོར་བའི་ལུས་སུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་།　འགྲོ་བ་འདྲེན་པའི་སྟོན་པར་སྐྱེ་བར་ཤོག” ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་འདི་ནི་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཟླ་ལས་དྲངས་ཏེ་སྤྱི་ཡུལ་དབུས་ལ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། གནས་དེ་ལ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དཔོན་སློབ་རིན་པོ་ཆེ་ནས། “ཞིང་འདི་ཉིད་འཁོར་ཞིང་ཐུན་མོང་བ་ལས་ངེས་པར་དུ་ཁྱད་དུ་འཕཊ་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པས་སོ།”  ཞེས་གསུངས་ཡོད་ཀྱང་།　སྤྱིར་འཁོར་ཞིང་ཐུན་མོང་བ་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་ཀྱང་མ་འཕགས་ཀྱང་འཛམ་བུ་གླིང་ལའང་སྨོན་ལམ་འདེབས་རུང་དེ།《མདོ་གཟེར་མིག་》ལས། “དེ་ནས་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་ལ་བྱོན་ཏེ། འཁོར་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། 　མི་ཡུལ་གླིང་བཞི་ལ་གཟིགས་ནས། དགོངས་ཚད་རྣམ་པ་ལྔ་ཐུགས་ལས་བྱུང་བ་ནི།　ཡུལ་གྲངས་མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་ན་ཡང་།　ལྷོ་འཛམ་བུའི་གླིང་སོག་ཀ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན། འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ལ་གཟིགས་ནས་བྱོན་ནོ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱོན་ན།　གླིང་ཕྱི་མ་ནི།　 མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བའི་དགེ་བའང་མེད།　ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བའི་སྡིག་པའང་མེད། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་མི་འཕེལ་བའི་གླིང་ཡིན་ནོ།　ཁོ་དག་གི་ཚེ་ནམ་ཟད་ཙམ་ན། ལས་ཀྱི་དབང་གི་སྡོད་འཕེན་ནོ། སྨོན་ལམ་ནི་ལྷོའི་སོག་ཀར་འདེབས་སོ། ལྷོའི་འཛམ་བུ་གླིང་ན། བསམ་གཏན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་ན་ཐར་བ་འཐོབ།　དགེ་བ་བཅུའི་སྒོར་ཞུགས་ན་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ།　མཚམས་མེད་པ་ལྔ་སྤྱོད་ན་མནར་མེད་པར་སྦྱོང་།　སྡིག་པ་བཅུའི་སྒོར་ཞུགས་ན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ།　སྟོན་པའི་ཐུགས་རྗེས་སེམས་ཅན་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་སླ་བར་དགོངས་ནས་བྱོན་ནོ།”  ཞེས་གླིང་ཕྱི་མའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་གསལ་བ་དང་། བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁས།“ཐར་པ་ཆེན་པོ་མ་ཐོབ་བར་དག་ཏུ། གླིང་གི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འཛམ་བུ་གླིང་དུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་དང་། བསྟན་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གཡུང་དྲུང་བོན་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་པ་དང་། བླ་མའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དགོངས་པ་ཉམས་དང་ལྡན་པ་དང་།”ཞེས་དང་།དེ་བཞིན་ཚེ་དབང་སྨོན་ལམ་ལས། “གལ་ཏེ་ལས་དབང་སྐྱེ་བ་ལེན་ན་ཡང་།　དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་བྱོལ་སོང་ལྷ་མིན་དང་།  མཐའ་འཁོབ་ཕམ་ལྟུང་གནས་སུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་།　ལྷོ་རྒྱལ་འཛམ་གླིང་དབུས་སུ་སྐྱེ་བར་ཤོག” ཅེས་གསུངས་པས་ཀྱང་གསལ་ལོ།　དེས་ན་སྤྱི་འཛམ་བུ་གླིང་ལའང་སྨོན་ལམ་འདེབས་སུ་རུང་བས།　ལྷག་པར་དུ་སངས་རྒྱས་ཞལ་བཞུགས་དུས་སངས་རྒྱས་བཞུགས་པའི་ཞིང་ལ་སྨོན་ལམ་བཏབ་ན་མི་ཆོག་པ་ནང་བའི་གྲུབ་མཐའ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བཞེད་པས། གོང་ཞུས་“དེ་བཞིན་བོན་གྱི་སྐྱེ་སྒོ་གཅོད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།‘འོལ་མོ་ལུང་རིངས་གནས་སུ་སྐྱེས་པར་ཤོག ལས་ངན་འཁོར་བའི་ལུས་སུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་།’ཞེས་གསུངས་པ་དེའང་ཁོང་གི་བསམ་པའི་སྟེང་གི་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཡིན་རྒྱུ་ལས་ཉིད་ཀྱི་ འཁྲུངས་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་དེ་ཡིན་ན་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་གཞུང་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཏེ་རྩོད་རྙོག་མང་པོ་འབྱུང་སྲིད་ལ།”ཞེས་བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ་གྱི་བཤད་པའི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོ་ཞེས་པ་གང་ལ་གོ་ཡང་།　ནང་བའི་གྲུབ་མཐའ་ཞིག་ཡིན་ན་དལ་བརྒྱད་འབྱོར་བཅུ་ཚང་བའི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བཞེད་པ་ཀུན་མཐུན་པས།　དེ་འཐོབ་པ་ལ་ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་ནས་སྐྱེས་དགོས་པ་སྨོས་མ་དགོས་ལ།　དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་འཐོབ་པ་ལ་ཤར་རྫ་རིན་པོ་ཆེ་ནས།　“སྤྱིར་བདེ་འགྲོ་ཙམ་ཐོབ་པ་ལའང་ཚུལ་ཁྲིམས་སྣ་རེ་བསྲུང་དགོས་ཤིང་།　དེ་ལས་ཀྱང་དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་ཐོབ་པ་ལ་ནི།　ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་གཞི་བཟུང་།　སྦྱིན་སོགས་དགེ་རྩ་རླབས་པོ་ཆེའི་གྲོགས་བསྐུལ།　སྨོན་ལམ་དྲི་མ་མེད་པས་མཚམས་སྦྱར་དགོས་པ་ལ།”  ཞེས་སྨོན་ལམ་དྲི་མ་མེད་པས་མཚམས་སྦྱོར་དགོས་པས།　ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡིན་པས་ནང་བའི་གྲུབ་མཐའ་གང་གི་ལུགས་དང་འགལ་ཚུལ་ཁོ་བོས་མ་མཐོང་ངོ་།　ཐུབ་པའི་ལུགས་ལ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བྱོན་པའི་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་སྨོན་ལམ་བཏབ་མི་ཆོག་ཚུལ་ཁོ་བོས་མ་མཐོང་བས།　དེ་བཞིན་རྩོད་རྙོག་གང་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པའང་མི་ཤེས་པས།　ཁ་གསལ་དུ་གསུང་བྱུང་ན་བགྲོ་གླེང་བགྱི་པར་སྤྲོའོ།།

      དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་དེ་ལྟར་ན།　འོ་ན་《བསྒྲགས་པ་རིན་ཆེན་གླིང་གྲགས་》སུ་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་ངོས་འཛིན་གྱིན་ཡོད་པས་དེ་ལ་ཅི་ལྟར་འགྲེལ་ཞེ་ན།　དེ་ལ་ཤར་རྫ་རིན་པོ་ཆེས་《སྡེ་སྣོད་མཛད》ལས།　　“འདི་ལྟར་གཞལ་བྱ་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་རིན་པོ་ཆེ་ལ་འཇལ་བྱེད་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་དྲང་བའི་དོན་དགོངས་པ་བཞི་དང་ངེས་པའི་དོན་རྣམ་ཐར་བཞིར་གཞལ་བ་ཡིན་ལ།　ཕྱོགས་དང་པོ་བཤད་བྱའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕ་རོལ་པའི་དོན་དུ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་པར་ཅུང་ཟད་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བཤད་དུའང་ཡོད་ལ།　དེའང་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་རྣམས་རེ་ཞིག་དྲང་བ་གཅིག་པུའི་སླད་དུའང་མ་ཡིན་པར་དགོས་ཆེད་ཁྱད་པར་བ་དང་བཅས་ནས་དགོངས་པ་རྣམ་བཞིར་སྟོན་པ་ནི།　འབུམ་ཏིག་ལས། དེ་ལ་དྲང་བའི་བོན་ནི།　དགོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་བཀའ་ཡིན་ཏེ།　དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་དང་།　གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་དང་།　དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་དང་།　དགོངས་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྟེ།　དོན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་དྲངས་པའི་ཐབས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།”  ཞེས་གསུང་བ་ལྟར་དྲང་དོན་གྱི་བོན་ལ་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ཡོད་པས་དེའི་དགོངས་པ་རྟོགས་དགོས་སོ། དེས་ན་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པའི་དགོངས་པ་ཅན་དུ་འདོད་དེ།　སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ནི། དུས་སྙིགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་བློ་རྨུན་པོ་ཐེགས་པ་ཆེན་པའི་ལྟ་བ་མ་རྟོགས་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་བཞིའི་དོན་མི་གོ་བ།སངས་རྒྱས་ཡེ་ནས་རང་སེམས་ན་བཞུགས་པ་མི་ཤེས་པར་ཡུལ་གཞན་ནས་དངོས་གྲུབ་ཞུ་བར་འདོད་པ་དག་གི་མོས་པ་མི་འགོག་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་དང་།　ཡང་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི།《མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་》ལས།“གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་ནི།　བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེའི་སྟོབས་ལས་གྲུབ་སྟེ། ཡེ་ནས་འཕོ་འགྱུར་དང་འཇིག་བྲལ་མེད་ཅིང་།　བར་གྱི་བསྐལ་པ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་མཐོ་བཅད་དང་། ཟུར་བསྙལ་ཙམ་འཇིག་པ་ལྟར་ཅི་སྨོས་ཀྱི་དུས་ཀྱི་བསྐལ་པ་ལ་མེ་བདུན་ཆུ་གཅིག་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱང་།　རང་བཞིན་མཁའ་ལ་འཕགས་ནས་སྲིད་པ་ཡེ་སངས་ཀྱི་གནས་དང་འབྲེལ་བར་བཞུགས་སོ།　བོན་ཉིད་དབྱིངས་སུ་མངོན་པར་རྫོགས་ཤིང་།　མཁའ་ལ་མཉམ་ཞིང་ཀློང་དུ་གདལ་བའོ།” ཞེས་གསུང་བ་བཞིན་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་བསྐལ་བ་འཇིག་ཁ་མཁའ་ལ་འཕགས་ནས་སྲིད་པ་ཡེ་སངས་ཀྱི་གནས་དང་འབྲེལ་བར་བཞུགས་པ་ལ་དགོངས་ནས་ད་གཟོད་ནམ་མཁའ་ན་ཡོད་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། འདི་འདྲའི་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ནང་བའི་གྲུབ་མཐའ་ཀུན་ལ་ཡོད་པས།　ཤེས་རྟོགས་ཅུང་ཟས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་མོད་ཀྱང་།　གྲུབ་མཐའི་བློ་ཁ་མ་སྒྱུར་བའམ་ཡང་ན་གྲུབ་མཐའི་སྒོ་རུ་ཞུགས་ཀྱང་སྦྱང་བརྩོན་མེད་པ་རྣམས་གྱིས་ནི་ནམ་ཡང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།

       ཡང་ཁོ་ན་རེ་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་ལྟར་ན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་ད་ལྟའི་གངས་ཆེན་ཏི་སེའི་ཕྱོགས་སུ་ཁས་བླངས་ཤིང་།　དེ་ཡང་སྟག་གཟིག་གི་ཏི་སེ་དང་གཅིག་ཡིན་པར་འདོད་ན།　འོ་ན་དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན་དང་ལེགས་བཤད་མཛོད་སོགས་ལས་སྟག་གཟིག་གི་ཏི་སེ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཡུལ་དབུས་སུ་བཞེད་ཅིང་བོད་ཀྱི་ཏི་སེ་ས་ཚིག་གི་ཡུལ་དབུས་སུ་བཞེད་པ་དང་།　གཞན་བོད་ཀྱི་ཏི་སེ་འདི་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱིས་བཞེད་པ་ལྟར།　སྤྲེའུའི་རྒྱལ་པོ་ཧ་ནུ་མ་དྷས་སྟག་གཟིག་ཡུལ་གྱི་གངས་ཏི་སེ་ལས་ཚལ་གཅིག་བཅད་ནས་ལག་པས་ཁྱེར་བ་བོད་ཡུལ་དུ་འཕངས་བ་ལས་གྲུབ་པར་བཤད་པ་དང་མི་མཐུན་པར་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱི་ལུང་ཁུངས་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཉིས་པ་ཙམ་གྱི་སྐབས།　དྲང་སྲོང་གྲོག་མཁར་གྱིས་རྒྱ་གར་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་རྒྱལ་པོ་རཱ་མ་ཎའི་གཏམ་རྒྱུད་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་རྒྱ་གཞུང་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བརྩམས་པ་ལས་དྲངས་བ་ཡིན་དགོས་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ནང་དུ་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ར་མ་ཎིའི་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་སྒྱུར་ཡིག་I•O•737Aནང་དུ་སྤྲེའུ་རྒྱལ་པོ་ཧ་ནུ་མ་ཏ་གངས་ཏི་སེ་ལ་སྨན་ལེན་དུ་བཏང་ནས། ངོ་མ་ཤེས་ནས་གངས་ཏི་སེ་དང་ལྷན་ཅིག་བཏེགས་ཏེ་ཁྱེར་འོང་ནས། སྨན་འབྲི་བཏུས་རྗེས་ཏི་སེ་སླར་གནས་སུ་བསྐྱལ་ལོ། ཞེས་པ་ལས་གངས་ཏི་སེ་དེ་སྟག་གཟིག་གི་ཡིན་ཚུལ་དང་ཚལ་བ་ཞིག་ཆད་ཚུལ་བྲིས་མི་འདུག་པས་ས་པཎ་གྱི་གསུང་ལའང་ཡིད་རྟོན་དཀའ་འོ། གཞན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཡུལ་དབུས་དང་ས་ཚིག་གི་ཡུལ་དབུས་ཞེས་བཞེད་པ་ཡང་འགལ་བ་མིན་ཏེ། ས་ཚིག་གི་ཡུལ་དབུས་ནི་གླིང་བཞི་ཀ་ལ་རེ་རེ་ཡོད་དེ།　རྩ་འགྲེལ་ལས།　　“འཛམ་བུ་གླིང་གི་དབུས་གངས་ཏི་སེ།　ལུས་འཕགས་པའི་དབུས་མཚོ་ཉི་མའི་དམུ་ཞག　སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་དབུས་ཤིང་ཆེན་ཨ་ཀར།　བ་གླང་སྤྱོད་ཀྱི་དབུས་བྲག་ཟླ་བ་གླིང་མགོ་”ཞེས་གསུངས་སོ།　ཡོན་ཏན་གྱི་ཡུལ་དབུས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་མ་དར་གྱི་སྒོ་ནས་འཇོག་དགོས་པས།　སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་སམ་དེང་གི་གངས་རི་མཚོ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཡུལ་དབུས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ས་ཚིག་གི་ཡུལ་དབུས་ཀྱང་ཡིན་པས་འགལ་པ་མེད་དོ།　འོན་ཀྱང་བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ་གྱིས་བོན་གཞུང་《སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུག་》གི་ལུང་འགའ་དྲངས་ནས།  “ཅེས་འབྱུང་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་གཡས་གཡོན་དུ་ཡོད་པའི་དྭངས་ར་མལ་དྲོ་ནི་སྟོད་མངའ་རིས་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་གནས་ཞིག་ཡིན་པ།”ཞེས་བྲིས་པ་འདི་མཛོད་ཚིག་མ་གོ་བའི་འགྲེལ་འོག་ཏུ་སྣང་དེ། མཛོད་ལས།“འཛམ་བུའི་གླིང་གི་གཡས་གཡོན་ན།　ཁ་སློ་དང་ནི་སྤྲེལ་རྒྱུ་གཉིས། ངོས་གསུམ་གོང་གི་གསུམ་ཆ་ལ། དཔག་ཚད་དེ་ནི་ཉིས་སྟོང་ཡོད།” ཞེས་གསུངས་བས་ཚིག་གི་གཅོད་མཚམས་འདི་ཡིན་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་གཡས་གཡོན་ན་ཡོད་པའི་གླིང་ཕྲན་གཉིས་ནི་ཁ་སློ་དང་སྤྲེལ་རྒྱུ་གཉིས་ཡིན་པ་ལས་དྭངས་ར་མལ་དྲོས་མིན་ནོ།　བླ་ཆེན་དྲན་པས་མཛད་པའི་《མཛོད་སྒྲ་འགྲེལ་》ལས།　“ཁ་སློ་ནི་གླིང་སྔོན་པོ་ལ་ཆུ་ཤིང་ནག་པོ་སྐྱེས་ཏེ་སྲིན་པོས་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་པའོ།　སྤྲེལ་རྒྱུན་ནི་བྱང་ནས་ལྷོ་རུ་སྤྲེའུ་མེ་ཁྱེར་གྱི་ལམ། ཤར་ནས་ནུབ་ཏུ་གྲུམ་འོག་ཆུ་ཆུན་གྱི་ལམ་མོ།　གླིང་དེ་བརྒྱད་ནི།”  ཞེས་གླིང་ཕྲན་རྣམས་གསལ་བོར་གསུངས་པ་དང་།　མཛོད་ལས།“ཏི་བྱང་ཁ་རླངས་དུན་གུ་ཅི། རྣིལ་དང་རང་གི་ཕ་རོལ་ན། 　ཤིམ་ཕོད་ནོ་ཡི་ཚུ་རོལ་ནས།　དང་ར་མལ་དྲོས་མུར་ཟགས་གནས།”ཞེས་པ་ཞང་སྐད་ཡིན་པས།　དང་ར་མལ་དྲོས་མུར་ཟགས་གནས་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན་དང་ར་ནི་མཚོ།　མལ་དྲོས་ནི་ཀླུ་ཞིག　མུར་ཟངས་ནི་ཀླུ　ལྷན་དུ་བསྒྱུར་ན་བོད་སྐད་ལ། མཚོ་འདི་མལ་དྲོས་ཀླུ་ཡི་གནས་ཞེས་མ་ཕང་གཡུ་མཚོ་ཡིན་པ་ལས་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་གཡས་གཡོན་ན་ཡོད་པ་ཞིག་མིན་ནོ། དེའི་དོན་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་འགྲེལ་ན་གསལ་བོར་ཡོད་དོ།　མཛོད་སྒྲ་འགྲེལ་ལས།“ཏི་བྱང་ཁ་རང་དུན་གུ་ཅི་ཞེས་པ། ཏི་ནི་ཆུ་ཡིན་བྱང་ནི་ལྷོའི་འཛམ་བུ་གླིང་གི་བྱང་མཐའ་ཡིན་ནོ། ཁ་རྭང་ན་རི་ནག་ཅེས་བྱའོ། གུ་དུན་ན་རྒུ་ཞེས་བྱའོ། 　དེ་ལྟར་ལྷོའི་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་རི་དགུ་ཡི་ཕྱི་ནང་འཁོར་ནས་ཡོད་དེ། རྣིལ་དང་རང་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྩེ་མོ་གངས་རི་དང་རྩ་བ་བྲག་རིར་ཡོད་པ།　ཤེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་དོ།　ཤིམ་ཕོད་ནོམ་པའི་ཚུ་རོལ་ན་ཞེས་པ།  སྤོས་དྲི་ཅན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ན་ཞེས་བྱའོ།　དར་ར་ཞེས་པ་མཚོ་མ་དྲོས་ཞེས་པའོ། མལ་དྲོས་རྩང་པོ་མུར་ཟངས་ཞེས་པ། ཀླུ་ཆེན་བརྒྱད་ལྷ་དང་དྲང་སྲོང་ལ་མཆོད་པ་ལ་འོང་ཙམ་ན་གནས་པའོ། དེ་གསུམ་ནི་སྒྱེད་པུ་ལྟར་སུམ་ཚོམས་སུ་གནས་སོ།” ཞེས་གསུངས་པ་ལས་གསལ་ལོ།　　དེས་ན་ཞིབ་འཇུག་ལེགས་པོ་བྱེད་ན་ཐོག་མར་གཞུང་དེའི་ཚིག་གི་གཅོད་མཚམས་མ་ནོར་ཞིང་དེའི་དོན་ལ་མི་རྨོངས་པ་ཞིག་དགོས་ངེས་སོ།།

      ཇི་སྐད་དུ།《ས་ལམ་འཕྲུལ་སྒྲོན་》ལས།　“དང་པོ་ཐོབ་པའི་འཕགས་པ་ཡི།།　ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ནི།།　སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་ཆ་ལ་ཡང་།།　ཏིང་འཛིན་བརྒྱ་ལ་འཇུག་ཅིང་ལྡང་།།　བདེར་གཤེགས་བརྒྱ་མཐོང་བོན་བརྒྱ་ཉན།།　འཇིག་རྟེན་བརྒྱ་གཡོ་འོད་བརྒྱ་འགྱེད།།　ཞིང་བརྒྱར་འགྲོ་ཞིང་གནས་བརྒྱ་མཁྱེན།།　བོན་སྒོ་བརྒྱ་འབྱེད་བསྐལ་བརྒྱ་སྟོན།།　སྤྲུལ་པ་བརྒྱ་འབྱེད་ལུས་བརྒྱར་སྤྲུལ།།　འཁོར་ཡང་དེ་བཞིན་བསྐོར་བར་འགྱུར།།　གཉིས་པར་སྟོན་དང་གསུམ་པ་འབུམ།།　བཞི་ལྔ་དྲུག་ལ་འབུམ་ཕྲག་དག།　བརྒྱ་དང་སྟོང་དང་འབུམ་དུ་འགྱུར།།　བདུན་བརྒྱད་དགུ་དང་ས་བཅུ་ལ།།　བྱེ་བའི་ཕྲག་ནི་བརྒྱ་སྟོང་འབུམ།།　རྡུལ་ཕྲན་གྲངས་དང་མཉམ་པར་འགྱུར།།　སྐྱེ་རྒྱུ་མ་རིག་བག་ཆགས་དང་།།　འདུ་བྱེད་ཟག་མེད་སྨོན་ལམ་གྱི།།　　རྐྱེན་གསུམ་འཛོམ་པ་ཡིན་པར་གསུངས།།　འགྲོ་བ་གང་ལ་གང་འདུལ་དུ།།　བྱ་དང་རི་དྭགས་གཅན་གཟན་དང་།།　ཉ་དང་འཚོ་བྱེད་ལ་སོགས་པ།།　སྤྲུལ་ནས་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་འགྱུར།།” ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལའང་སྤྲུལ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཛད་ནུས་པས།　　དེ་དག་གི་མཛད་པ་ཕྲིན་ལས་ནི་བདག་ཅག་སོར་སྐྱེས་ཀྱིས་གཞལ་བྱ་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་མོད། འོན་ཀྱང་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་དུས་གདུལ་བྱ་སོ་སྐྱེས་ཀྱི་སྣང་ངོར་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་བོན་སྟོན་པས།　《དབུ་མ་བདེན་གཉིས་》ལས།　“བོན་སྐུ་སྟོང་ཉིད་མཁའ་འདྲ་ལ།།　རྣམ་རྟོག་འབད་རྩོལ་མི་མངའ་ཡང་།།　སྔོན་ཚེ་གཞན་དོན་ཐུགས་བསྐྱེད་ཅིང་།།　ཚོགས་བསགས་སྨོན་ལམ་དག་པ་དང་།།　སེམས་ཅན་གདུལ་བྱར་གྱུར་པ་ཡི།།　ལས་བཟང་བསགས་པའི་སྟོབས་གཉིས་ཀྱིས།།　དག་དང་མ་དག་འཁོར་རྣམས་ལ།།　ལོངས་སྐུ་སྤྲུལ་སྐུ་སྣང་བ་འགྱུར།།　སྟོབས་དང་མཚན་དཔེ་སོགས་ལྡན་པས།།　མོས་བཞིན་ཤེས་བྱ་སྦྱོང་སོགས་སྣང་།། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་དང་།།　གང་ལ་ཅི་འདུལ་དེ་བཞིན་དུ།།　མོས་བཞིན་སྡེ་སྣོད་བཤད་སོགས་སྣང་།། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཆུ་ཟླ་བཞིན།།” ཞེས་གསུང་བས། དེས་ན་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཡང་མ་དག་པའི་གདུལ་བྱ་འུ་ཅག་སོ་སྐྱེས་ཀྱི་སྣང་ངོར་བསྟུན་ནས་དེང་གི་གངས་རི་མཚོ་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ངོས་བཟུང་ཡང་འགལ་པ་ཆེར་མེད་པར་སྙན་མོད། ཅེས་སྒ་རིགས་ཀྱི་སྤྲུལ་མིང་བ་མཁར་ནག་ཤེས་རབ་སྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོའམ།　མཚོ་སྐྱེས་ཟླ་བ་གཞོན་ནུ་དཔལ་འབར་དུ་འབོད་པས་ས་གླང་དཔྱིད་ཟླ་འབྲིང་བའི་མར་ངོ་ལ་ལྷ་ཅིག་ཤེས་རབ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་བསྙེན་པའི་སྐབས་སུ་བྲིས་པས།　འགལ་འཁྲུལ་མཆིས་ན་མཁས་དབང་དམ་པའི་དྲུང་དུ་བཤགས་སོ།

མཆན།

      མཁས་དབང་ནམ་མཁའི་ནོར་བུ་གསུང་རྩོམ་《བོད་ཀྱི་ཡ་ཐོག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར།》 《ཀྲོང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག།》༡༩༨༨ལོའི་དེབ་གཉིས་པའི་ཤོག་ངོས་༡༣། ༢༣ན་གསལ།
     《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགོངས་རྒྱན་》ཤར་ཡུལ་ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་བརྩམས།　　　༢༠༠༣ལོར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།　　ཤོག་ངོས་༤༦ན་གསལ།
      བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་《གངས་ཏི་སེའི་འདབས་རོལ་གྱི་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཀྱི་དཔྱད་པ།》　བོན་བརྒྱ་དགོན་གྱི་༢༠༠༨ལོའི་ལོ་དེབ་《དཔྱོད་ལྡན་མཆོད་པའི་མེད་ཏོག་》གི་ཤོག་ངོས་༣༢། ༢༩། ༣༣། ༢༩ན་གསལ།
      《བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས།》གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན་གྱི་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།　༡༩༩༥ལོར་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༨༣། ༢༢༠། ༡༠༩། ༥༥། ༣༧༥ན་གསལ།
    《མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད》སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་བཀའ།༢༠༠༠ལོར་བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།　པོད་དང་པོའི་ཤོག་ངོས་༣༧༢། ༣༡༩། ༣༩༡། ༤༠༦ན་གསལ།
     《མདོ་གཟེར་མིག》སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་བཀའ། དྲང་རྗེ་བཙུན་པ་གསེར་མིག་གིས་གཏེན་ནས་ཐོན།　༡༩༩༡ལོར་ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༢༣༧། ༣༨། ༥༧༤། ༣༦ན་གསལ།
     གོང་གསལ་《མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་》ཀྱི་པོད་བརྒྱད་པའི་ཤོག་ངོས་༡༡༩ན་གསལ།
    མདའ་དང་འཕང་།མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་རྒྱལ་མཚན།༢༠༠༧ལོར་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།སྨད་ཆའི་ཤོག་ངོས་༣༩ན་གསལ།
     གོང་ཞུས་མདའ་དང་འཕང་སྨད་ཆའི་ཤོག་ངོས་༥༢ན།“གཡོན་གྱི་དུང་རི་མཆོང་ལུང་ན༎ དམུ་སྲས་འཕྲུལ་བུ་དབང་ལྡན་དང་།།　གཉན་ལྕམ་དཀར་མོ་གཉིས་སུ་སྲིད།།　བྱ་རྒོད་དུ་སྤྲུལ་ནས་བསྡེབས་པ་ལ༎སྟག་གཟིག་བོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་།།　རྒྱ་གར་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་སུ་སྲིད།།　སྟག་དང་（དུ་）སྤྲུལ་ན་བསྡེབས་པ་ལ༎མི་（ལུ་）དང་བལ་པོ་ཁྲོམ་དང་གསུམ༎ད་（ཏ）ཟིག་ནོར་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་བཞི་སྲིད།”ཞེས་གསལ།
      《སྨན་རིའི་ཡོངས་འཛིན་དཔོན་སློབ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་འབུམ》༢༠༠༥ལོར་བལ་པོ་ནས་ཁྲི་བརྟན་ནོར་བུ་རྩེའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་བསྐྲུན། པོད་གསུམ་པའི་ཤོག་ངོས་༧༧། ༢༠ན་གསལ།
      《དེབ་ཐེར་དཀར་པོ》མཁས་དབར་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། 　 ༢༠༠༢ལོར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།ཤོག་ངོས་༥༡ན་གསལ།
     《མདོ་འདུས》སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་བཀའ།　　ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཚོགས་གཉིས་རྒྱ་མཚོ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་སྤྱིའི་པོད་གྲངས་སུམ་ཅུ་བའི་ཤོག་ངོས་༡༥ནས་༡༧བར་ན་གསལ།
     《ཞང་ཞུང་རིག་གནས》དེབ་གཉིས་པའི་ཤོག་ངོས་༧ན་གསལ།
     《བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ》སྤ་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་པོ། ༡༩༩༡ལོར་ཀྲོང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༡༧༨ན་གསལ།
     《དྲི་མེད་རྩ་མདོ》མཚན་ཡོངས་རྫོགས་ལ་《འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱུད་དྲི་མ་མེད་པ་རྩ་བའི་མདོ།》སྤྲུལ་སྐུ་བློན་ལྡན་སྙིང་པོས་（༡༣༦༠ལོར་འཁྲུངས་）དུས་རབས་བཅུ་བཞི་བའི་སྨད་ཙམ་སྐབས་ཀྱི་སྙན་རྒྱུད། བོན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་ཆེན་མོའི་པོད་ཉེར་དྲུག་པ།
     གོང་ཞུས་《དྲི་མེད་རྩ་མདོའི་》ཤོག་ངོས་༣༡༣ན།“གནས་མཆོག་དམ་པ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་ལྷོ་ཤར། རི་བོ་གངས་ཆེན་ཏི་ཙེའི་མདུན་དྲུང་། ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་པཀྵུའི་འགྲམ། རི་བོ་ལྷ་རི་གྱང་ཏོའི་མདུན། རྒྱལ་ས་རྐོང་ཡུལ་བྲེ་སྣའི་དབུས། ཕོ་བྲང་རྩེ་བླ་ཡང་ཐོག་གི་ནང་ན།”ཞེས་གསལ།
     《དབུ་མ་བདེན་གཉིས》ཡར་འབྲོག་མེ་སྟོན་ཤེས་རབ་འོད་ཟེར། 　གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྩ་གཞུང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དེབ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཤོག་ངོས་༣༡༧། ༣༢༠ན་གསལ།
     《ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་བཤད་སྐལ་ལྡན་རྗེས་འཛིན།》　རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ལེགས། གློག་དཔར་མའི་ཤོག་ངོས་༣༢ན་གསལ།
     《སྡེ་སྣོད་རིན་པོ་ཆེ་མཛོད》ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན། དེབ་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྟོད་ཆའི་ཤོག་ངོས་༡༣༨། ༡༥༩། ༥༣༧ན་གསལ།
     《གསང་དོན་རྣམ་འབྱེད་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག》མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན། 《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྩ་གཞུང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》དེབ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཤོག་ངོས་༣༢༤ན་གསལ།
    བོན་ལུགས་ཀྱི་《གསོ་རིག་འབུམ་བཞིའི་》རྩ་བ། མཚན་ཡོངས་ལ་《བདུད་རྩི་སྨན་གྱི་མདོ་དགུ་ལས་གསོ་རིག་རྩ་བ་ཐུགས་འབུམ་མཁའ་སྔོན།》ཟེར་ཞིང་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་ཙམ་ནས་གཙང་སྟོད་བྱེ་མ་གཡུང་དྲུང་དུ་བོན་གྱི་གཏེར་སྟོན་བུ་འཚོ་སྲིད་པའི་རྒྱལ་པོ་གཏེར་ནས་བླངས་སྐད།
     《གསོ་རིག་འབུམ་བཞི།》དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས།༢༠༠༥ལོར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ནོར་བུ་དཔེ་ཚོགས་ཀྱི་གྲས་སུ་བསྐྲུན།ཤོག་ངོས་༥ན་གསལ།
《དྲང་དོན་མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།》བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ། གློག་དཔར་མའི་ཤོག་ངོས་༧༠ན་གསལ།
    《ལེགས་བཤད་མཛོད།》ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན།༡༩༨༥ལོར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས་༡༦ན།“དེའང་བོད་ཡུལ་གྱི་ཏི་སེ་ནི་ས་སྐྱ་པཎྚི་ཏའི་རབ་དབྱེར། སྤྲེའུ་རྒྱལ་པོ་ཧ་ནུ་མ་དྷས་སྟག་གཟིག་ཡུལ་གྱི་གངས་ཏི་སེ་ལ་ཚལ་གཅིག་བཅད་ནས་ལག་པར་ཁྱེར་བ་བོད་ཡུལ་དུ་འཕངས་པ་ལས་གྲུབ་པར་རིགས་བྱེད་ཀྱི་གཏམ་ལས་བྱུང་བར་བཤད་དོ།”
      གོང་ཞུས་《བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་འདམས་བསྒྲིགས།》ཤོག་ངོས་༡༧༢ན། “ཧ་ནི་མན་ཏ་ལེན་དུ་བཏང་བ་དང་། ངོ་མ་ཤེས་སྟེ། གངས་ཏྀ་སེ་ལྷན་ཆིག་བཏེགསྟེ་འོངས་ནས། སྨན་འབྲི་ཏ་བཐུས་ཏེ། ཏི་སེ་ཡང་སླར་གནསུ་བསྐྱལ་ལོ།”
    གོང་ཞུས་《བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ》ཡི་ཤོག་ངོས་༨༥ན་གསལ།
《སྲིད་པའི་མཛོད་ཕུག》སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་བཀའ།　　ཀུན་གྲོལ་ལྷ་སྲས་ཚོགས་གཉིས་རྒྱ་མཚོ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་དཔར་བསྐྲུན་བྱས་པའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་སྤྱིའི་པོད་གྲངས་གཉིས་པའི་ཤོག་ངོས་༤༢ན་གསལ།
       《མཛོད་སྒྲ་འགྲེལ་》བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ། གློག་དཔར་མའི་ཤོག་ངོས་༡༦༤ནས་༡༦༥བར་ན་གསལ།
     《སྣང་སྲིད་མཛོད་ཕུགས་ཀྱི་གཞུང་དང་འགྲེལ་བ་འཕྲུལ་གྱི་སྒྲོན་མེ།》　མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན། གློག་དཔར་མའི་ཤོག་ངོས་༡༣༣ན།“དེ་ཡང་དང་ར་ནི་མཚོའོ། མལ་དྲོས་ནི་ཀླུའི་བྱེ་བྲག་ཅིག་གི་མིང་ངོ་། མུར་ཟང་ནི་ཀླུའི་སྤྱི་མིང་ངོ་། 　མཚོ་དེ་ལ་ནི་མ་པང་གཡུ་མཚོ་ཞེས་གྲགས་སོ།　དེ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་དབུས་ལ་སོགས་བསྟན་པའོ།”ཞེས་གསལ།
      《ས་ལམ་འཕྲུལ་གྱི་སྒྲོན་མེ།》 མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན། 　　　《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྩ་གཞུང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》དེབ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཤོག་ངོས་༥༣ན་གསལ།

2011ལོའི་«ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པ»དེབ་བཞི་བ་ལས་བཤུས།

འོལ་མོ་ལུང་རིངས་གནས་གང་དུ་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ། 

རྩོམ་པ་པོ། བྲག་འགོ་ཚེ་རིང་ནོར་བུ།

(མ་རྩོམ་ཡོངས་ཁུངས། ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན་གྱི་དྲ་བ།)

འོལ་མོ་ལུང་རིངས་བྱ་བ་དེང་དུས་ཀྱི་དབང་བྱས་ན་གནས་གང་དུ་

ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།

      སྤྱིར་ཞིང་མདོ་སོགས་ལས་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ལའང་འདུས་བྱས་ཀྱི་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་གཉིས་ཡོད་པར་བཤད་པས་འདི་ལའང་མཁའ་སྤྱོད་དང་ས་སྤྱོད་གཉིས་ཡོད་པར་གྲུབ། དེ་ན་མཁའ་སྤྱོད་ནི་རང་སྣང་དག་པའི་ངོར་སྣང་བ་ཙམ་ལས་གདོས་བཅས་སུ་གྲུབ་པ་མེད། ཡང་ན་སངས་རྒྱས་འཁྲུངས་ཡུལ་སོགས་ལ་སྣང་བ་དག་པས་བཏགས་པས་བཏགས་པ་ཙམ་མོ། །ས་སྤྱོད་ནི་ས་གཞི་དང་འབྲེལ་ནས་ཡོད་པ་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་ལྟ་བུ་ཡིན་དགོས། དེ་ལྟར་ན་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་དེང་དུས་ཀྱི་ས་པྲ་སོགས་སུ་བརྟགས་གཞིར་བཟུང་ནས་བཤད་ན་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་ཅིག་ཏུ་ཡོད་པར་སེམས་ཏེ། བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་ཡུལ་དེ་ན་བསྟན་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྡེ་དྲུག་དང༌། རྒྱལ་ཕྲན་བརྒྱད་ཅུ་རེ་ཡོད་པར་བཤད། དེའང་བསྟན་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྡེ་དྲུག་ནི། 《ལེགས་བཤད་མཛོད》སོགས་ལས།  འཛམ་གླིང་སྐྱོབ་པའི་ལྷ་ཁྲི་ཤེས་དཀར་པོའི་སྤྲུལ་པ། གསས་ཆེན་རིགས་ལྔ་མཁའ་འགྱིང་དང་དྲུག་གིས་བྱིན་གྱིས་རླབས་པའི་གདུང་རྒྱུད་བསྟན་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྡེ་དྲུག་བྱུང་ཏེ། དེའང་ཤག་རིགས་གར་གསས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད(རྒྱ་གར་རྒྱལ་པོ)། དམུ་རིགས་གཤེན་ལྷའི་གདུང་རྒྱུད(ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོ)དང་རྒྱ་ཧ་ཤང་རྒོད་གསས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད(རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོ)སོགས་རྒྱལ་པོ་དྲུག་གི་གདུང་རབས་གསལ་བོ་བསྟན་མོད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་དཀར་ནག་ཞང་ཞུང་སོགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་བརྗོད་སྐབས་ཀྱང་དེ་རྣམས་འདྲེན་ཡོད་པས་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཅེས་པ་དེའང་ཕལ་ཆེར་འཛམ་གླིང་གི་ཆགས་ཚད་ལྟ་བུ་བསྟན་པར་སྣང་ངོ༌། །བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་གང་མང་ལས་བོད་ཀྱི་གངས་རི་མཚོ་གསུམ་འདི་འཛམ་གླིང་གི་དབུས་སམ་ལྟེ་བ་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། ཡང་རྒྱ་གར་བས་ཤམ་བྷ་ལ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའང་བོད་ཀྱི་གངས་རི་མཚོ་གསུམ་འདི་ཡིན་པར་གྲུབ། ཕྲན་རང་གི་ལྟ་ཚུལ་ལ། འོལ་ལུང་ཉིད་ཀྱང་བོད་ཡུལ་དུ་ཡོད་ངེས་ཏེ། དཔེ་ཆ་ལ་ལར་དེ་ལ་ཞང་ཞུང་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཅེས་བཀོད་ཡོད། སྤྱིར་ཞང་ཞུང་ལའང་སྒོ་ཕུགས་བར་གསུམ་དུ་ཕྱེས་སྲོལ་ཡོད་པ་ལས་ཞང་ཞུང་ཕུགས་པ་རྟག་གཟིགས་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཅེས་འབོད་པས། ཞང་ཞུང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཡང་དེ་འདྲའི་ཆ་ནས་བཏགས་པར་སེམས་སོ། །འོན་ཀྱང་ཞང་ཞུང་ཕུགས་པ་ཞེས་པ་དེ་སྐབས་འགར་ཞང་བོད་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ངོས་འཛིན་ཡོད་པ་དང༌། ཡང་སྐབས་འགར་ཆོས་དང་རིག་གནས་རྒྱལ་ས་སོགས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ལའང་ངོས་བཟུང་ཡོད། དེ་ན་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་ས་ནི་རྒྱལ་རབས་བྱུང་ཚུལ་དབང་གིས་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་མོད། འོན་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་གངས་ཏི་སེའི་ནུབ་དང་མདུན་དུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟེ་གནས་བྱས་པར་གསལ་ལོ། དེ་ལྟར་ན་ཞང་ཞུང་ཕུགས་པའང་དེ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པར་ངེས་སོ། 《མདོ་འདུས》ལས། “གནས་མཆོག་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་དེ། །འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ནུབ་བྱང་ན། །མུ་ཁྱུད་འཛིན་གྱི་ལྷོ་ཡི་ཕྱོགས། །འཛམ་བུ་བྲི་ཀྵ་ཤིང་གི་རྩར། །རི་བོ་གངས་ཅན་ཏི་སེའི་དྲུང༌། །མཚོ་ནི་མ་ཕམ་གཡུ་མཚོའི་འགྲམ། །ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་འདུས་མགོ། །སྤོས་རི་ངད་ལྡན་ཉེ་བའི་ས། །རི་ནག་དགུ་འདུས་རྭ་བ་སྟེ། །ཆུ་བོ་པཀྴི་སི་དྡྷུས་བཅད། །”ཅེས་ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་ཆགས་དབྱིབས་དང་ཆེ་འདྲ་བར་མ་ཟད་རྒྱ་གར་བ་རྣམས་ཀྱི་རི་བོ་དེ་ཉིད་བྱིན་རླབས་ཅན་ཞིག་ཏུ་རྩི་ནས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཆུ་སོགས་ཀྱིས་སྡིག་སྒྲིབ་དག་པའི་ཡིད་ཆེ་བྱེད་སྲོལ་ཡོད། འོན་ཀྱང་ས་པཎ་གྱི《སྡོམ་གསུམ་རབ་དབྱེ》 《རྒྱལ་རབས་བོན་གྱི་འབྱུང་གནས》 《བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན》 《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད》སོགས་ལས་གངས་རི་མཚོ་གསུམ་དང༌། རི་ནག་དགུ་འདུས་དང་ཆུ་བོ་བཞི་སོགས་བོད་དང་འདྲ་བར་སྟག་གཟིག་ནའང་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །དེ་ན་ཐོག་མར་སྟག་གཟིག་བྱ་བའི་གནས་དེ་ཕྱོགས་གང་ཏུ་ཡོད་པར་རྩལ་གཅོད་དགོས་ཏེ། སུ་ལ་བསྐལ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱི《འཛམ་གླིང་ཡུལ་བཤད》དུ། “ སྟག་གཟིག་ནི་བོད་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཆ་ཡོངས་ལ་ངོས་བཟུང་ཡོད།” ཡང་《ཞི་ཁྲོ་རྩ་འགྲེལ》ལས། “ནུབ་སྟག་སྡེ་དང་གཟིག་འཕེན་ཞེས་བོད་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚོ་བ་ཆེན་པོ་གཉིས་ལ་ངོས་བཟུང་ཡོད་མོད། འོ་ན་དེ་གཉིས་དེང་དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གང་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་སམ་ཞེ་ན། མཁས་དབང་ནམ་མཁའི་ནོར་བུའི《ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ནོར་བུ་མེ་ལོང་》ལས། “ སྟག་གཟིག་ནི་དེང་དུས་ཀྱི་བར་སིག（波斯国）དང་ཕེ་རིང་（配戎）ཞེས་པ་གཉིས་ལ་ངོས་བཟུང་ཡོད། 《ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཏི་སེ་འོད》ལས། “དབྲ་སྟོན་པའི་འཛམ་གླིང་ཡུལ་བཤད་ལ་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་ནས་འདི་ལྟར་གསུངས་སྟེ། “སྐབས་འདིའི་གདགས་གཞིའི་སྟག་གཟིག་ཅེས་པ་དེ་པར་སིག་གི་འཚམས་དང༌། ཀ་ར་ཀོ་རུམ་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ནང་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་སྡེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ངོས་འཛིན་འོས་པ་འདྲ་ཞིག་འདུག”ཅེས་སོ། །དེ་ལ་ཚེ་རིང་ཐར་གྱི《ཞང་ཞུང་གི་ཤེས་རིག》ཅེས་པ་ལས།” དེང་དུས་ཡིན་ལང་（伊郎）དང་ཨ་ལ་པོ（阿拉伯）གཉིས་ལ་ངོས་འཛིན་མཛད་འདུག འདི་ལ་རྒྱ་སྐད་དུ་ཏཱ་ཧྲི་གོ（大食国）ཞེས་བྲིས་འདུག སྤྱིར་སྟག་གཟིག་ཅེས་མིང་གི་དག་ཆའི་འབྲི་སྟངས་ལའང་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་དེ། བོན་འབྱུང་རྣམས་སུ་འབྲི་སྲོལ་མང་ལ་གཞན་མའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་འབྲི་སྲོལ་ཉུང་བ་རྟག་གཟིགས་སྟེ། དེ་ལ་འགྲེལ་བཤད་གནང་སྐབས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རྟག་ཏུ་གཟིགས་པའི་གནས་ཡིན་པས་སོགས་ཟེར། ཡང་བོན་འབྱུང་རྣམས་སུ་ཉུང་ལ་གཞན་པའི་དེབ་ཐེར་རྣམས་སུ་འབྲི་སྲོལ་མང་བའི་ཏ་ཟིག་ཅེས་དང༌། བན་བོན་གཉིས་སུ་གྲགས་ཆེ་བའི་སྟག་གཟིག་ཅེས་པ་སོགས་བྱུང་ངོ༌། །དེ་ན་བོན་ལུགས《མདོ་འདུས》ལས། “དེའི་ནུབ་ཕྱོགས(གངས་ཏི་སེའི་ནུབ་ཕྱོགས་ལ་གོ)ན་གཤེན་ཡུལ་འོལ་མོ་གླིང༌། །དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་བཞི་གནས་ཡོད། །ཆུ་བོ་པག་ཤུས་བར་བཅད་དེ། །རི་ནག་དགུ་འདུས་བཅད་པའོ། །ནུབ་ཕྱོགས་སུ་དམུ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཡོད། །ཤར་ལྷོ་འཇང་གི་ཡུལ། བྱང་ཕྱོགས་སུ་ས་ལེ་དལ་ཕྲན་དང༌། བྱང་ཤར་ཧོར་གྱི་ཡུལ། གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ཡུལ། མི་རིགས་སུམ་བརྒྱ་དུག་ཅུ། ཡུལ་ཆེན་བཅུ་དྲུག ཡུལ་ཕྲན་སྟོང་དང་བཅས་པ་དེ་དག་འཛམ་བུའི་གླིང་ངོ༌། །”ཞེས་འཛམ་གླིང་གི་ས་དང་འབྲེལ་བར་མ་ཟད་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ཆགས་དབྱིབས་ལྟ་བུར་བཤད་ཡོད་མོད། དེའང་འོལ་ལུང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་དམུ་ཡི་རྒྱལ་ཁབ་ཏེ་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོ་དང༌། ཤར་ལྷོ་འཇང་གི་ཡུལ་ཏེ་ནན་ཀྲོའོ（难诏）དང་ནཱ་ཞིས་མི་རིགས（纳西族）སོགས་ལ་གོ། བྱང་ཕྱོགས་སུ་ལེ་དལ་ཕྲན་ཏེ་ཡུལ་གུར（裕国）དང་ཐུའུ་གུ（突厥）མང་གོལ（蒙古）རྣམས་ཡིན་དགོས། ཧོར་གྱི་ཡུལ་ཞེས་སྐབས་དོན་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་གོ་བ་ལེན་ལུགས་ཡོད་པ་ཧོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་གཟིགས་པར་འཚལ། བོད་ཀྱི་ཡུལ་དེའང་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་བྱང་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པར་མངོན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན་བོད་ཅེས་པ་དེའང་ཐོག་མར་ཡུལ་ཡར་ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚོ་ཁག་ཞིག་གི་མིང་དེ་རིམ་གྱེས་དར་ཁྱབ་ལ་སོང་ཏེ་ཞང་བོད་སྤྱིའི་མཚན་དུ་འཇགས་པར་བཤད། དེ་བཞིན་དུ་《རྩ་རྒྱུད་ཉི་སྒྲོན》ལས་ཀྱང༌། “དེའི་བྱང་ནུབ་གཤེན་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་ཞེང་（ཞིང་）ཁམས་ཆེ་བ་འདི་ལྟར་རོ། །ཆུ་ཞིང་（ཞེང་）དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་དང་ཉིས་བརྒྱ་ལ། དབྱིབས་ནི་གྲུབ་བཞི་ཆུ་ཞེང་མཉམ། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ཕྱེད་གྲངས་ཡིན།” ཞེས་དང་ཡང་དེར“འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ལྷོ་ཕྱོགས་ན་རྒྱ་གར་ཤམ་བྷ་ལ་ཡོད། རི་ནི་བྱ་རྒོད་སྤུངས་པ་ཡོད། རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཡོད། དེར་ཨོ་རྒྱན་གྱི་ཡུལ་ཡོད། ཤར་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་ཡོད། ལྷོ་མོན་གྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཡོད། ཤར་ན་ཙ་རི་ཙ་ཀོང་ཡོད། ལྷོ་ནུབ་ཏུ་སྲིན་པོ་མུ་སྟེགས་གླིང་ཡོད། བྱང་ནུབ་ན་སྟག་གཟིག་བོན་གྱི་ཡུལ་ཡོད། བྱག་ཕྱོགས་ན་མཁའ་འགྲོ་མའི་གླིང་ཡོད། བྱག་ཤར་ན་ཁ་ཆེའི་ཡུལ།” ཞེས་བྱང་ནུབ་ཅེས་གངས་ཏི་སེའི་བྱང་ནུབ་ལ་གོ། དེའང་འོལ་མོ་ལུང་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་རྒྱ་གར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་བར་འཚམས་སུ་ཤམ་བྷ་ལ་ཟེར་བ་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་མོ། །གང་ལྟར་འདིའི་ལུང་དོན་ལྷོ་རྒྱ་གར་དང༌། ནུབ་ཨོ་རྒྱན་ཏེ（巴基斯坦或阿富汗）ཨ་ཧོས་ཧན་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་ཚུལ་དེབ་དམན་མཆན་འགྲེལ་ལར་གསུངས་སོ། །ཡང་ལོ་རྒྱུས་ལ་ལར་པ་ཅིས་སི་ཐན་ཡིན་སོགས་ཟེར། ཤར་ལྷོ་རྒྱ་ནག་དང༌། ལྷོ་མོན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ། ཤར་ཕྱོགས་སུ་གནས་ཙ་རི་དང༌། བྱང་ནུབ་ཏུ་སྟག་གཟིག་རྒྱལ་ཁབ་སོགས་ཀྱི་དབུས་ན་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཉིད་ཡོད་པར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ན། བོད་ཀྱི་ས་སྐོར་ཞིག་ཡིན་པར་ཤིན་ཏུ་གསལ། འདིའི་ནང་དུ་སྲིན་པོ་མུ་སྟེགས་གླིང་དང་མཁའ་འགྲོ་མའི་གླིང་ཞེས་པ་སོགས་ནི་མིང་གི་ཐ་སྙད་འགྱུར་བའམ་ཡུལ་གྱི་ས་དབྱིབས་འགྱུར་བ་སོགས་གང་ཡིན་མི་ཤེས་དེང་དུས་སུ་འདི་འོ་ཞེས་ངོས་འཛིན་མི་ནུས་པས་ཤེས་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་པར་ཞུ། འོན་ཀྱང་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་སྟག་གཟིག་ན་ཡོད་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི《རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ》ལས། “དེང་དུས་ཕྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲོད་ན་བོད་དང་མཛའ་འབྲེལ་ཆེ་བ་ནི་ཏ་ཟིག་པ་རྣམས་ཡིན་པ། ཏ་ཟིག་ཡུལ་དུ་ནི་སྐབས་དེར་ནང་བའི་བསྟན་པ་ཆེས་དར་ཆེ་བར་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་རྗེ་བློན་རྣམས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ཏ་ཟིག་པའི་སྲོལ་ལུགས་གནང་བ་ཡིན་ནམ་སྙམ་སྟེ། སྲོང་བཙན་གྱིས་དར་དམར་པོའི་ལ་ཐོད་བཞེས་པ་སོགས་ཀྱང་བཤད་ལ། ཟ་འོག་གི་བེར་དང༌། ཕྱགས་ལྷམ་སྣེ་འཁྱིལ་གྱོན་པ་སོགས་ཀྱང་ཏ་ཟིག་གི་སྲོལ་དང་འདྲ།”ཞེས་པདང་《ཞང་བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནོར་བུ་མེ་ལོང》ལས་པར་སིག་གི་ཡུལ་དུ་གངས་ཏི་སེ་དང་ཆུ་བོ་བཞིའི་མགོ་བོ་མཚོ་མ་ཕམ་རྣམས་མེད་པ་མངོན་སུམ་ཚད་མས་གྲུབ་པས། དེ་ལས་ལྷག་པའི་ཤེས་བྱེད་གཞན་ཅི་ཞིག་ཀྱང་མི་དགོས། དེ་ལྟར་ནའང་ཕྱིས་འབྱུང་གི་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཤེན་ཡུལ་འོལ་ལོ་ལུང་རིངས་ཞེས་པ་དེ་སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་སྲོལ་གསར་དུ་བཏོད་པ་དེའང༌། རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་རེད། ཚུལ་དེ་འབྱུང་ཁུངས་སམ་ལུགས་དེ་བཞིན་བྱུང་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། དུས་ཕྱིས་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་བྱོན་པའི་དུས་ནས་བཟུང་བོད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་རྒྱས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་གར་ནས་བྱུང་བའི་དམ་ཆོས་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་ལ་གནའ་རབས་ནས་གྲགས་ཆེ་བའི་ཤེས་རིག་རྙིང་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དུ་ཆགས་ཤིང་དམ་པའི་ཆོས་ལ་དད་མོས་དང༌། དེ་དག་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཤེས་རིག་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་དོ་སྣང་གལ་ཆེན་གྱུར་སྟབས། བོད་ནས་བྱུང་བའི་ཤེས་རིག་དང་བོད་མིས་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་སོགས་ལ“བོད་མ”ཞེས་མཐོང་ཆུང་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཞིག་དར། བོད་མིས་རྒྱ་ཆོས་ཀྱི་དཔེ་ཟླ་ནམ་ཡང་མི་འོས་པ་དེ་འདྲ་བའི་ལྟ་སྟངས་དེ་ལོ་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་འཕེལ་རྒྱས་ཤུགས་ཆེ་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་བོན་པོ་རྣམས་ལའང་ཐེབས་ནས། འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་ཁུངས་སྟག་གཟིག་ན་བཅོལ་བ་ཙམ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མཚན་འགའ་ཡང་མེད”ཅེས་གསུངས་པས་ཤེས་ཐུབ་མོད། དེ་ན《ཞི་ཁྲོ་རྩ་འགྲེལ》ལས། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ཆགས་ཚད་འདི་ལྟར་བཤད་ཡོད་དེ། “འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་ཡུལ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད། །ཡུལ་ཕྲན་དགུ་བཅུ་རྩ་དགུ་ཡོད། །མཐའ་འཁོབ་སྟོང་དང་ལྔ་བརྒྱ་ཡོད། །ཡུལ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ནི། ཤར་ན་རྒྱ་གར་དང་གྲི་བདག །ལྷོ་ན་རྒྱ་གར་དང་ཁ་ཆེ། །ནུབ་ན་སྟག་སྡེ་དང་གཟིག་འཕེན། །བྱང་ན་གེ་སེར་དང་ཧོར་ཡུལ། །དབུས་གངས་ཀྱི་ར་བ་དང་དགུའོ། །ཤར་རྒྱ་ནག་གི་མཐའ་ན་རྒྱ་མོ་ཁྱི་དང་ཐོད་དཀར། ལྷོ་རྒྱ་གར་གྱི་མཐའ་ན་གྱད་ཡུལ་དང་ཧུ་ན། ནུབ་སྟག་གཟིག་གི་མཐའ་ན་གི་ལེ་དང་ཕུ་ན། བྱང་གེ་སེར་གྱི་མཐའ་ན་སོག་པོ་དང་སྦལ་ཁ”ཞེས་པ་སོགས་ནི་གོང་དུ་དྲངས་བའི་རྩ་རྒྱུད་ཀྱི་ལུང་དང་མཐུན་པར་མ་ཟད། སྟོན་པའི་སྐབས་སུ་སྟོབས་དང་མངའ་ཐང་བླ་ན་ལྷག་ཅིང་ཆེས་སྔ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ནི་མ་སྦས་རང་རྡོལ་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའང་གོང་གི《རྩ་རྒྱུད》ལས་ཁ་ཆེ་བྱང་ཕྱོགས་(克什米尔国)སུ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་དང༌། འདིའི་ནང་དུ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་སོགས་དཔེ་རྙིང་འདི་རྣམས་དུས་ཡུན་རིང་མོའི་ནང་དུ་དཔེ་ནས་དཔེ་རུ་བཤུས་སྐབས་ཡིག་ནོར་དུ་འགྲོ་ཡང་སྲིད་པ་དང༌། དེ་རྣམས་སུ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འགའ་རེ་ནི་དེང་དུས་སུ་མིང་གི་ལྷག་མར་གྱུར་སོང་པ་དང༌། ཡང་འགའ་རེ་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ལྡན་དུ་གྱུར་པ་སོགས་མ་ངེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ《བསྒྲགས་གླིང་》ལས“ནུབ་སྟག་གཟིག་དང་དབུས་གངས་ཀྱི་ར་བའི་བར་ན་དག་ཤ་དུང་གི་མགོ་བོ་འདྲ་བས་བཅད། བྱང་གེ་སེར་དང་སྟག་གཟིག་བར་མོན་མཚོན་ནག་པོ་གཏིང་རིང་གིས་བཅད། ”ཅེས་དང་《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་》ལས། “ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་དང་དབུས་གངས་ཀྱི་རྭ་བའི་བར། །ལ་ཤན་གངས་རྒྱུད་དར་དཀར་ཡོལ་འདྲས་བཅད། །ལྷོ་ཕྱོགས་རྒྱ་གར་དབུས་ཕྱོགས་གངས་ཅན་བར། །ཧིམ་ལའི་རི་རྒྱུད་དུག་སྦྲུལ་དཀྱུས་འདྲས་བཅད། །བྱང་ཕྱོགས་ཕྲོམ་དང་དབུས་ཀྱི་གངས་རིའི་བར། །བྱེ་མ་སྒང་རིང་ཉ་ཡི་སྒལ་འདྲས་བཅད། །ནུབ་ཕྱོགས་སྟག་གཟིག་དབུས་ཀྱི་གངས་ཅན་བར། །ལ་མཐོན་དག་ཤ་དུང་གི་མགོ་འདྲས་བཅད། །”ཅེས་དང་《དར་རྒྱས་གསལ་སྒྲོན》ལས། “ནུབ་ཕྱོགས་ཨོ་རྒྱན་དང་བོད་ཀྱི་འཚམས་ཞང་ཞུང་ཀྲི་སྡེ་ཁྱུང་ལུང་（བླ་ཆེན་དྲན་པའི་སྒྲུབ་གནས་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་རོ）ལ་བྱའོ། །ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་དང་བོད་ཀྱི་མཚམས་སུམ་པ་གླིང་གི་གྱིམ་ཤོད་ལ་བྱའོ། །ལྷོ་ཕྱོགས་བལ་བོ་དང་བོད་ཀྱི་འཚམས་བྲག་སྙིགས་མ་བུ་ཁུར་ཅན། བྱང་ཕྱོགས་ཧོར་དང་བོད་ཀྱི་འཚམས་ལི་ཝང་སྒང་རིང་ཞེས་བྱའོ། །” ཞེས་པ་སོགས་སུ་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གཉིས་ཆགས་དབྱིབས་དང་ཕྱོགས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་གདུང་ཚོབ་དམ་པ་མུ་ཆོ་ལྡེམ་དྲུག་སྐབས་ཁོང་གི་སློབ་མ། སྟག་གཟིག་གི་མཁས་པ་དམུ་ཙ་དྲེ་ཧེ། ཞང་ཞུང་གི་མཁས་པ་འགུ་ཧུ་ལུ་སྤར་ལག སྟོང་རྒྱུང་མཐུ་ཆེན། རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་ལྷ་བདག་སྔགས་གྲོལ། རྒྱ་ནག་གི་མཁས་པ་ལེགས་ཏང་རྨང་པོ། ཕྲོམ་གྱི་མཁས་པ་གསེར་ཐོག་ལྕེ་འབྱམས། གེ་སེར་གྱི་མཁས་པ་རྔམ་པ་ལྕེ་རིང༌། མེ་ཉག་གི་མཁས་པ་ལྕེ་ཙ་མཁར་བུ། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཤ་རི་ཨུ་ཆེན་སོགས་མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེས་ཆེན་དེ་རྣམས་བོད་ཀྱི་ཉེ་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ཁོ་ན་ནས་ཡིན་ཞིང༌། ཐམས་ཅད་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་སུ་འདུས་ཏེ་བོན་བསྟན་སྤེལ་བར་མ་ཟད་ཁོང་རྣམ་པའི་གསུང་རྩོམ་ཀྱང་མང་དུ་བཞུགས་པ་རེད། དེ་བཞིན་དུ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུ་སྙན་གྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བའང་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་འཁྲུལ་མེད་ཡིན་པར་གཞིར་བཞག དེ་གང་དུ་འཁྲུངས་བའི་ཡུལ་ནི་རི་བོ་གངས་ཅན་ཏི་སེའི་དྲུང༌། ཞང་ཞུང་ཁ་ཡུག་གི་ཡུལ་འཚམས། གྲོང་ཁྱེར་རྒྱལ་བ་མཉེས་པའི་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ། གནས་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་རམ་འོལ་མོ་སྒོ་བཞི་ཞེས་པའི་ནང་དུ་ཡབ་བླ་ཆེན་རྒྱང་ཡར་མུ་ཁོད་རྒྱལ་པོའམ། ཞང་ཞུང་སྲིད་པའི་རྒྱལ་པོ་གཞའ་ཚོན་འོད་ཀྱི་བྱ་རུ་ཅན་གྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་པ་ལྟར་ན་བོད་མི་འཁྲུལ་མེད་ཡིན་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་གདུང་འཛིན་དམ་པ་རྒྱལ་སྲས་ཀོང་ཚ་དབང་ལྡན་ཡང་ཡུལ་རྐོང་པོ་རོང་ནས་ཡིན་དགོས། དེས་ན་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ནི་བོད་མི་འཁྲུལ་མེད་ཞིག་ཡིན་ཞེས་མགྲིན་པ་གཟེངས་སུ་བཏེགས་ན་སྨྲས་སོ། །འོ་ན་མི་འཐད་དེ། གཤེན་བསྟན་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་གང་མང་ཞིག་གི་གཤེན་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིངས་ཀྱང་མ་དག་ས་རྡོའི་རྣམ་པས་མ་གྲུབ་ཅིང་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་འདྲ་ཞིག་ངོས་བཟུང་ཡོད་མོད། སྤྱིར་དག་ཞིང་ཟེར་བ་དེ་ནི་རང་རང་གི་སྒྲིབ་གཉིས་བྱང༌། ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་ཏེ་རང་སྣང་དག་པའི་ངོར་ཡོད་པ་ཞིག་ལ་བཞག་པར་སྣང༌། དེར་སྐྱེས་དགོས་ན་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེས་བའི་རྒྱུ་བཞི་སོགས་ལ་བརྩོན་དགོས་ཚུལ་གསུང་མོད། དེའང་ཞིང་མདོ་སོགས་ལས་མཁའ་སྤྱོད་དང་ས་སྤྱོད་གཉིས་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་ལྟ་བུ་རྟེན་འབྲེལ་བསླུ་མེད་ཡིན་པས་དོན་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ་སྙམ་མོ། །དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསུང་བའི་བོན་ལ་མདོ་སྔགས་རྫོགས་གསུམ་ཚང་ཚུལ་དང༌། མཛད་པའི་འཕྲིན་ལས་ལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་སྟོན་པ་གསུམ་དུ་སྤྲུལ་ཚུལ་སོགས་རྒྱས་པར་ཤེས་འདོད་ན་མཛད་མདོ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུད་གསུམ་སོགས་སུ་གཟིགས་ན་ཕྲ་ཞིབ་བསྟན་ཡོད་པ་རེད།། །།

གངས་དཀར་ཏི་སེའི་འདབས་རོལ་གྱི་སྟག་གཟིག་

འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་དཔྱད་པ།

རྩོམ་པ་པོ། བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ།

(མ་རྩོམ་ཡོང་ཁུངས། རེབ་གོང་བོན་མང་དྲ་ཚིགས།)  

( གསལ་བཤད། རེབ་གོང་བོན་མང་དྲ་བའི་གཙོ་སྒྲུབ་པ་གཙོས་ཚོགས་མི་ཡོངས་ལ། རེབ་གོང་བོན་མང་དྲ་ཚིགས་ལས་ཆོག་མཆན་མ་ཞུས་པར་རྩོམ་ཡིག་འགའ་ཞིག་བཀོད་ཐལ་ཤོར་སོང་བས་དགོངས་འགལ་མེད་པར་མཁྱེན། རྗེས་སུ་ཁྱེད་རྣམ་པས་བོན་གྱི་སྡོང་གྲོགས་བོན་གྱིས་གནང་འོས་ལྟར་རྩོམ་ཡིག་རིགས་རྒྱུད་འདྲེན་དང་ཕབས་ལེན་སོགས་ལ་ཆོག་མཆན་བསྩོལ་གནང་ཡོང་བར་མཁྱེན་ཞུ། ཞུ།

ཞེས་(བོན་གྱི་དྲིས་ལན་དྲ་མཛོད་) ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པས་གུས་ཕུལ། )     

༈ མི་རྣམས་ཀྱིས་དུས་རྒྱུན་དུ་འོལ་མོ་རིང་ལུང་གླེང་དུས་སེམས་སུ་དོགས་པ་ཅི་རིགས་ཤིག་འཆར་བཞིན་ཡོད་ལ་དེ་དང་ཆབས་ཅིག་འདྲ་མིན་གྱི་དཀའ་རྙོག་མང་བོར་འཕྲད་བཞིན་ཡོད། དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བཤད་ན་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གིས་མཚོན་པའི་བོན་པོ་ཞིབ་འཇུག་གི་དུས་གསུམ་ལ་མཐུན་རྐྱེན་དང་མཐོང་ཆེན་བྱས་པའི་མངོན་རྟགས་སུ་ཆེ་བ་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་གླེང་ན་བན་བོན་གྲུབ་མཐའ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཕྱོགས་རིས་དང་དོན་ལ་གནས་མིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཆར་སྒོ་སྤེལ་སའི་གོ་སྐབས་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་དགོས་པ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གིས་མཚོན་པའི་བོན་གྱི་རིག་གནས་ཡིན་པ་ལས་དགོས་མེད་ཀྱི་ཕྲག་དོག་དང་རྩོད་གླེང་གི་རིགས་གཏན་ནས་མ་ཡིན་པས་དཔྱོད་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་དྲང་བདེན་དང་རིགས་ལམ་ཡང་དག་གི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་གདོད་མའི་དུས་ནས་བརྩམས་པའི་ཡུལ་སའི་རིག་གནས་ཁྱད་པར་བ་འདིའང་གངས་ཅན་གཙུག་ལག་ཆེན་པོའི་མཛེས་རྒྱན་དུ་བཤམས་པར་རིགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་འདོད་ཀྱི་གཏམ་སྔོན་དུ་གླེང་ནས་སྐབས་བབས་ཀྱི་དཔྱད་བྱར་འཇུག་པ་ལ།

སྤྱིར་ན་བོན་གྱི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་ནི་བསམ་པའི་སྟེང་གི་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་ཕྱི་དངོས་བོའི་ཆ་ནས་མིག་ལ་བསྟན་རྒྱུ་ཡོད་པའི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་འདི་གཉིས་ཕན་ཚུན་འགལ་དགོས་བའི་ངེས་བ་གཏན་ནས་མེད་ནའང་ཞིབ་འཇུག་གི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཕན་ཚུན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཉ་ཉུང་མཉམ་བསྲེས་བྱས་པའི་དབང་གིས་དོགས་པ་དང་དཀའ་རྙོག་གི་བརྒྱུད་རིམ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཆགས་པ་རེད་དེ།
ཀུན་མཁྱེན་ཤར་རྫ་བས་ “ཏི་སེ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་དབུས་སྟག་གཟིག་ན་ཡོད་པའི་ཏེ་སེ་དང༌། ས་ཚིགས་ཀྱི་དབུས་བོད་ཀྱི་ཏི་སེ་གཉིས་སུ་ཡོད་པས་ལུང་འདིའི་ཏི་སེ་དང་མཚོ་མ་པང་། སྤོས་རི་ངད་ལྡན་སོགས་ནི་སྟག་གཟིག་ན་ཡོད་ལ། ཆུ་བོ་བཞི་ཡང་སྟག་གཟིག་ནས་འབབ་ཅིང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་ལ་འབབ་པ་དེའོ།”(1)ཞེས་བན་བོན་སྔགས་གསུམ་གྱིས་གཅིག་མཐུན་དུ་ཞལ་བཞེས་ཐོབ་པའི་གནས་ཆེན་ཏེ་གངས་དཀར་ཏི་སེ་ལའང་གཉིས་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནི་བསམ་པའི་སྟེང་གི་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་དངོས་པོའི་སྟེང་གི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་ལ་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ནི“དེ་ཡང་འཛམ་བུ་གླིང་འདི་ན་ངོ་མཚར་གྲགས་སུ་རུང་བ་ནི། འཛམ་གླིང་ཐད་དྲང་ལ། དབུས་ཀྱི་ཐད་དྲང་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ལ་ཏི་སེ་ཡོད། དེའི་ཤར་ན་མཚོ་མ་པང་ཡོད། དེ་གཉིས་ནམ་མཁའ་ལ་ཡོད། དེ་ལྟར་བར་སྣང་ལ་གནས་པའི་རི་མཚོ་བྲག་ཤིང་དེ་རྣམས་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཞབས་ཡོད་པ་མིན་པས་མི་མཐོང༌།”(2)ཞེས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ངོས་འཛིན་པར་དཀའ་རྙོག་ངེས་ཅན་ཞིག་བསྐྲུན་འདུག་ནའང་སྐྱོན་མེད་དེ། འདི་ནི་བསམ་པའི་སྟེང་གི་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་ལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པའི་རྒྱགས་ཕྱེ་རུ་མཐོང་བའི་དག་ཞིང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་འདིའི་སྟེང་གི་ས་གནས་གང་རུང་ཞིག་ལ་གཏན་འཁེལ་ཞུ་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའི་གནས་ཡིན་པས “སྤྱི་ལོ1959ལོའི་ཡར་སྔོན་ལ་དག་སྣང་ཅན་མང་བོ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ལ་མཇལ་བསྐོར་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ནའང༌། ངས་དེ་ཚོ་གཅིག་ཀྱང་ཕྱིར་ལོག་པའི་གནས་ཚུལ་མ་ཐོས། ཀུན་གྱིས་དེ་དག་ཕལ་ཆེར་ཨུ་རུ་སུའི་མཐའ་ཁུལ་ནས་འདས་སོང་བའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་བཞིན་ཡོད”(3)ཅེས་བའི་སྣང་ཚུལ་བྱུང་བ་རེད་སྙམ། དེ་བཞིན་བོན་གྱི་སྟོན་པའི་སྐྱེ་སྒོ་གཅོད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང“འོལ་མོ་ལུང་རིངས་གནས་སུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ལུས་ངན་འཁོར་བའི་ལས་སུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །”(4)ཞེས་གསུངས་བ་དེའང་ཁོང་གི་བསམ་པའི་སྟེང་གི་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཡིན་རྒྱུ་ལས་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དེ་ཡིན་ན་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་གཞུང་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཏེ་རྩོད་རྙོག་མང་བོ་འབྱུང་སྲིད་ལ་སྤྱིར་བསམ་པའི་སྟེང་གི་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ལས་འཕྲོས་བའི་ཁྱད་ཆོས་སོགས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་འགྲོ་བ་ནི་ཞིབ་པར་བསམ་པའི་གནས་སོ། །
དེ་བཞིན་དངོས་བོའི་ཆ་ནས་བསྟན་རྒྱུ་ཡོད་པའི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དེའང་ཞིབ་འཇུག་གི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ན་དཀའ་རྙོག་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་བརྗོད་འདུག་པ་ནི་གོང་གསལ་བསམ་པའི་སྟེང་གི་དག་ཞིང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་དབྱེར་མེད་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་བོན་མདོ་གཟེར་མིག་ན“ནུབ་ཕྱོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གླིང༌། ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་འགོ ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་མིག སོག་ཀ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྐྱབས། གངས་བཟང་བོ་མདུད་རྩེའི་ར་བ། རི་གཡུང་དྲུང་དགུ་བརྩེགས་ཀྱི་རྩར། བྲག་སེང་གེ་རྒྱབ་བསྣོལ་གྱི་བར། ས་པད་མ་འདབ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང༌། གནམ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་དགུའི་འོག ཤིང་གཞའ་ཚོན་འོད་འབར་གྱི་གསེབ། རྩ་མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ནགས། གསོས་བདུད་རྩི་སྨན་གྱི་ཚལ། གནས་རིན་པོ་ཆེའི་འབར་བའི་མཁར། ཡུལ་དེའི་མིང་ནི་འོལ་མོ་ ལུང་རིངས”(5)ཅེས་འབྱུང་ལ་དེ་ནི་སའི་ཁྱད་ཆོས་སོགས་གང་ལ་དཔྱད་ཀྱང་ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་དཀྱིལ་སྙིང་གངས་ཅན་ཡུལ་གྱི་སའི་ཆ་ཤས་ཞིག་ཡིན་རྒྱུ་ལས་འོས་མེད་ལ་ལུང་དེའི་ནང་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་སོགས་གནས་ཀྱི་བཀོད་པ་དང་ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་གངས་རི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཡུལ་དུ་བཙལ་ཀྱང་རྙེད་རྒྱུ་ཡོད་དེ་བཅའ་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ལས “དེ་ཡང་མངའ་རིས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དུ་སྲིད་བཟུང་བ་བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ”(6)ཞེས་འབྱུང་བས་གོང་གསལ་བོན་གྱི་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དེ་བོད་ལྗོངས་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ས་ཆ་འདི་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལ་ཀུན་མཁྱེན་ཤར་རྫ་པས་ཞིང་མདོའི་ལུང་དྲངས་བར“ཞིང་དེ་ན་སྐྱེས་བའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་དང་མཉམ་མོ། བསོད་ནམས་ནི་བསོད་ནམས་སྐྱེས་ཀྱི་ལྷ་དང་མཉམ་མོ། དགའ་བ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་དང་མཉམ་མོ། དཔལ་འབྱོར་ནི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དང་མཉམ་མོ། ཡོན་ཏན་ནི་བར་ལྷ་འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་དང་མཉམ་མོ། ཡུལ་དེར་སྐྱེས་བའི་མི་རྣམས་ཀྱང༌། ཚེ་སྔ་ཕྱི་དྲན་པ། ལས་དགེ་སྡིག་ཤེས་པ། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པ། དགེ་བ་ལ་དད་པ། བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་སྟག་གོ།” (7)ཅེས་འབྱུང་བ་ལས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ནི་ལྷ་ཡུལ་དང་གནོད་སྦྱིན་གྱི་ཡུལ་སོགས་གང་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་དེར་མ་ཟད་སངས་རྒྱས་ཤཱག་གཤེན་ཟུང་གི་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་ཚེ་སྔ་ཕྱི་དང་ལས་དགེ་སྡིག་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུར་སྤྱོད་པའི་ཆ་ནས་ཀྱང་འདིར་བསྟན་གྱི་ཡུལ་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་སའི་ལྟེ་བར་ཆགས་པའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་འདི་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གལ་ཆེན་ཞིག་ རེད་དོ།།
ལེགས་བཤད་མཛོད་ན“ཞིང་ཁམས་འདི་ལ་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་རྒྱ་གར་གྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཤམ་བྷ་ལ། ཞང་ཞུང་གི་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྟག་གཟིག་ཁྲོམ་གྱི་ཡུལ ། བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིང༌། ཨོ་རྒྱན་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ནུབ་ཕྱོགས་བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་ཟེར་རོ།”(8)ཞེས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་མཚན་གྱི་རྣམས་གྲངས་འགའ་བཀོད་པ་འདིའི་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་ད་ལྟ་བན་བོན་གྲུབ་　　　མཐའིགཞུང་ལུགས་སོ་སོ་ནས་མངོན་པའི་གནས་འདི་དག་ལ་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཞིག་སྣང་བ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཏེ་རྗེ་མན་ལུང་བས“མངའ་རིས་མང་ཡུལ་ནས་སྟོད་ཧོར་གྱི་རྒྱལ་ཁམས་དང་སོག་སྡེ་འགའ་ཞིག་བརྒལ་ཏེ་ཕྱིན་ན་ཡུལ་འདིའི་ལྟེ་བར་ཡང་ལོ་གཉིས་གསུམ་གྱིས་སླེབས་པར་བཤད”(9)ཅེས་ཤམ་བྷ་ལ་གནས་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་ཙམ་བསྟན་པ་དང་དེར་བགྲོད་པར་ལོ་གཉིས་གསུམ་ཙམ་འགོར་བ་ནི་ད་དུང་དཔྱད་པའི་གནས་ ཡིན་ལ་དེར་མ་ཟད་པཎ་ཆེན་དཔལ་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས“མདུན་ཆུ་བོ་སི་ཏའི་ཕྱོགས་ལ་བསྟན་པའི་གཡས་ཕྱེད་མ་དེ་ཤམ་བྷ་ལའི་ཡུལ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ“(10)ཞེས་འབྱུང་བར་དཔྱད་ན་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པའི་དག་ཞིང་ཤམ་བྷ་ལའང་སྟོད་མངའ་རིས་ནས་རྒྱ་གར་ལ་འབབ་པའི་ཆུ་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཆུ་བོ་སི་ཏིའི་ཕྱོགས་ཅིག་ཡིན་པར་བསྟན་ཡོད་པས་བོན་གྱི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་འདི་གཉིས་ས་ཆ་གཅིག་གི་ཕྱོགས་སུ་ཁེལ་ཡོད་པ་དང་དེ་བཞིན་བོན་གྱི་བསྟན་རྩིས་ན“ནུབ་ཕྱོགས་སྟག་གཟིག་ཤམ་བྷ་ལར།། ཡངས་པ་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས།། རྩ་གསུམ་ལྷ་གནས་འཕོས་ལྟའི་དབུས།། ཕོ་བྲང་བར་པོ་སོ་བརྒྱད་དུ།། བྱམས་མའི་རྣམ་འཕྲུལ་རྒྱལ་བཞད་མའི།། ལྷུམས་སུ་ཞུགས་ནས་ཟླ་དགུ་དང༌།།”(11)ཞེས་བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབས་འཁྲུངས་ཡུལ་ཤམ་བྷ་ལ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སོགས་གུང་བསྒྲིགས་ནས་དཔྱད་ན་བོན་གྱི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་འཁྲུངས་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཤམ་བྷ་ལ་གཉིས་མིང་བཏགས་སོ་སོར་ནང་སྣང་བ་མ་གཏོགས་དོན་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་འབབ་པར་འདོད་ལ་དེ་བཞིན་མངོན་པ་མཛོད་ན་འཛམ་བུ་གླིང་ངོས་འཛིན་དུས་“འདི་ནས་བྱང་དུ་རི་ནག་པོ། །དགུ་འདུས་གངས་རིའོ་དེ་ནས་ནི།།སྤོས་ངད་ལྡིང་བའི་ཚུ་རོལ་ན།།ཆུ་ཞེང་ལྔ་བཅུ་ཡོད་པའི་མཚོ།།”(12)ཞེས་དང༌། ཡང་བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ་ལས“མིའི་ཆད་ཁུངས་རྒྱལ་བོའི་བྱོན་ཚུལ་ནི།།འཛམ་གླིང་སྙིང་བོ་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན།།རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་བྱང་ཕྱོགས་བཙལ་བ་ན།།རི་ནག་དགུ་འདས་ཕ་རོལ་གངས་ཏི་སེ།།གངས་རིའི་བྱང་ངོས་རི་བོ་སྤོས་ངད་ལྡན།།དེ་གཉིས་བར་ན་མ་དྲོས་མཚོ་ཆེན་ཡོད།།”(13)ཅེས་འབྱུང་བ་དང་བོན་གྱི་མདོ་འདུས་ན“འཛམ་བུ་གླིང་གི་ནུབ་བྱང་ན།། མུ་འཁྱུད་འཛིན་གྱི་ལྷོ་ཡི་ཕྱོགས།།འཛམ་བུ་བྲིཀྵ་ཤིང་གི་རྩ།། རི་བོ་གངས་ཅན་ཏེ་སེའི་དྲུང།། མཚོ་ནི་མ་སྤང་གཡུ་མཚོའི་འགྲམ།། ཆུ་བོ་ཆེནཔོ་བཞི་འདུསའགོ།། སྤོས་རི་ངད་ལྡན་ཉེ་བའི་ས།། རི་ནག་དགུ་འདུས་ར་བ་སྟེ།། ཆུ་བོ་པཀྵ་སིརྡུས་བཅད།། དུས་གསུམ་སྟོན་པ་བྱོན་པའི་ཞིང༌།།”(14)ཞེས་དང༌། ཡང“གཤེན་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ ནི།།དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ཆུ་ཞེང་མཉམ།།གླིང་བཞི་རི་རབ་ཚུལ་དུ་གྲུབ།།”(15)ཅེས་འབྱུང་བའི་ས་སྐོར་ངོས་འཛིན་སྐོར་ཐད་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་དེ་མངོན་པ་མཛོད་དང་སྡེ་ལྔ་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཆོས་གྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པའི་སྐབས་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་དབུས་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་ནས་བྱང་དུ་རི་ནག་པོ་དགུ་འདས་པ་ན་གངས་རི་དཔལ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་ལ་དེ་ནས་བྱང་ན་སྤོས་རི་ངད་ལྡན་ཡོད་པ། ཆུ་ཞེང་ལ་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུ་ཡོད་པའི་མཚོ་སོགས་ཡོད་པར་གསུངས་བ་མདོ་འདུས་ནས་སྤོས་རི་ངད་ལྡན་དང་ཉེ་བའི་ས་ན་རི་ནག་དགུ་འདུས་ར་བ་ཡོད་ལ་དཔག་ཚད་ལྔ་བཅུའི་ཆུ་ཞེང་མཉམ་པ་དང་གླིང་བཞི་རི་རབ་ཚུལ་དུ་གྲུབ་པའི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་སོགས་ཕན་ཚུན་བསྡུར་བས་དེ་རྣམས་ལ་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་རེ་ཡོད་པ་གསལ་བོར་རྟོགས་ནུས་སོ།།དེ་བཞིན་བོན་གྱི་མཛོད་ཕུག་ལས་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སྐོར་ལ་གཞིགས་ན “ འཛམ་བུ་གླིང་གི་　གཡས་གཡོན་ན།།ཁ་སློ་དང་ནི་སྦྲེལ་རྒྱུ་གཉིས།།ངོས་སུམ་གོང་གི་ཆ་གསུམ་ཏེ།།དཔག་ཚད་དག་ནི་ཉིས་སྟོང་ཡོད།།རྣིལ་དང་རྦང་གི་ཕ་རོལ་ན།།ཤིམ་ཕོད་ནོམ་པའི་ཚུ་རོལ་ན།།དང་ར་མལ་དྲོ་མུར་ཟངས་གནས།།”(16)ཅེས་འབྱུང་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་གཡས་གཡོན་དུ་ཡོད་པའི་དང་ར་མལ་དྲོ་ནི་སྟོད་མངའ་རིས་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་གནས་ཞིག་ཡིན་པ་འབེལ་སྙིང་ལས“འོན་ཀྱང་ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་སྟོད་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་གནས་ཀྱི་རི་ལུང་པ་ཆུ་སོགས་ཀྱི་མིང་སྔར་བཞིན་བསྡད་པ་དཔེར་ན། རྒྱུང་དགུ་དང༌། དྭ་རོག དྭང་ར། སྟ་སྒོ མ་མིག རུ་ཐོག ཏི་ཙེ། གུ་གེ ཁ་རྩེ། རི་ཏི། ཟ་ལངས། མ་པང༌། ཏིང་རྩེ། ཡི་ཏི། ཏི་འོ་བ། སུ་སྨུར་སོགས་མང་བོ་ཡོད་ཅིང༌།(17)ཞེས་དང༌། ཡང་བོན་གྱི་དཀར་ཆག་ཞིག་ན“མ་པང་གཡུ་ཡི་མཚོ་མོ་དེ།།བདུད་རྩི་ངད་ཀྱི་ཟིལ་བ་ཆགས།།རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་འཁྱིལ་བ་ལ།།མལ་གྲོ་ཀླུའི་ཕོ་བྲང་བཅས།།ཟི་ཅན་ཞེས་སུ་དེ་ནས་གྲགས།།”(18)ཅེས་འབྱུང་བས་གོང་གསལ་མཛོད་ཕུག་གི་ལུང་དེས་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཡུལ་དེའང་བོད་ཀྱི་མངའ་རིས་ས་ཁུལ་དེ་ཡིན་པ་རྟོགས་ནུས་སོ།།འོ་ན་གོང་གསལ་རྣམས་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ས་སྐོར་དང་འབྲེལ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལས་སྐབས་བབ་ཀྱི་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ལ་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཟེར་ན། མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད་ལས“མི་མཇེད་འཇིག་རྟེན་ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་མིག སོག་ཀ་བོན་གྱི་འབྱུང་གནས། གནས་མཆོག་གི་དམ་པ་འོལ་མོ་གླིང་ཆེན་གྱི”(19)ཅེས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཞིང་མཆོག་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་མིག་སྟེ་དཀྱིལ་སྙིང་དུ་ཡོད་པར་བཤད་པས་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ཁྱད་ཆོས་འོལ་གླིང་གི་ཁྱད་ཆོས་ལྟ་བུར་ཆགས་པ་ནི་ཡ་ མཚར་སྐྱེས་དགོས་པ་ཞིག་མ་རེད་དེ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ན “གནམ་གྱི་དབུས། སའི་ནི་དཀྱིལ། གླིང་གི་ནི་སྙིང་བོ། གངས་ཀྱི་ནི་ར་བ། ཆུ་བོ་ཀུན་གྱི་མགོ་བོ། རི་མཐོ་ས་གཙང༌། ཡུལ་བཟང༌།”(20)ལྟ་བུའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དེ་དང༌། འཛམ་བུའི་གླིང་དང་འོལ་མོ་ལུང་རིང༌། གངས་ཅན་ཡུལ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེར་མ་ཟད་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དེ་རིགས་ད་ལྟའི་དམངས་ཁྲོད་ནའང་ད་དུང་མ་ཉམས་པར་གནས་ཡོད་པར་མཐོང་སྟེ་དཔེ་གཅིག་གིས་གསལ་བཤད་བྱས་ན་ “གནམ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་གདུག་ཕུབ་པ་ལྟ་བུའི་འོག། ས་པད་མ་འདབ་བརྒྱད་གདན་གཏིང་བ་ལྟ་བུའི་སྟེང་།།”(21)ཞེས་ཏི་སེའི་དཀར་ཆག་ན་གསལ་བའི་ཁྱད་ཆོས་དེ་བོད་ཀྱི་ངག་རྩོམ་ན་“གནམ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་འོག་གི། ས་པད་མ་འདབ་བརྒྱད་སྟེང་ནས།།བོད་མི་ཡུལ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི།།”(22)ཞེས་འབྱུང་བ་གཉིས་ཞིབ་མོར་བསྡུར་བས་ཤེས་ཐུབ་བོ།།
ད་ནི་སྟག་གཟིག་དང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་འབྲེལ་བར་དཔྱད་པ་གཏོང་དགོས་སྟེ་སྤྱིར་ན་སྟག་གཟིག་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་ཏ་ཟིག་དང་རྟག་གཟིགས་སོགསའབྲི་ སྟངས་མི་མཐུན་པ་འགའ་རེ་འབྱུང་ཡང་དེ་ནི་བོན་ལུགས་ལྟ་བ་འཛིན་མཁན་གྱིས་ ཕྱིས་སུ་མངོན་སུམ་བཅོས་པར་མཐོང་བས་འདིར་དེ་ལ་ཞིབ་དཔྱད་གཏོང་རྒྱུ་མིན་ལ་བན་ཆོས་ཀྱི་ཁུངས་རྒྱ་གར་ལ་གཏུགས་པ་ལྟར་བོན་ཆོས་ཀྱི་ཁུངས་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་ གཞན་ལ་གཏུགས་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་སྟག་གཟིག་ཡང་པར་ཟིག་སོགས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའང་ཞིབ་པར་མི་སྤྲོ་ལ་རང་ལུགས་ནི་བོན་མཁས་པ་ནམ་མཁའ་ནོར་བུས“བོན་དུ་གྲགས་ཆེ་བའི་སྟག་གཟིག་དེ་པར་སིག་དངོས་ལ་ངོས་འཛིན་སྲོལ་མེད་པ་འདྲ།”(23)གསུངས་པབཞིན་བོན་གྱི་སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་དེ་ཡིན་རྒྱུ་ལས་འབྲེལ་བ་མེད་སར་འབྲེལ་བ་བཙན་གྱིས་འཚོལ་བའི་ངལ་ལས་དེ་གཏན་ནས་མ་ཡིན་ནོ། མི་རྣམས་ཀྱིས་སྟག་གཟིག་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཞེས་འབོད་དུས་སྟག་གཟིག་དང་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གཉིས་སྤྱི་བྱེ་བྲག་དང་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་འབྲེལ་བའི་ངོས་ནས་དཔྱད་པ་བཏང་བ་ཡིན་ན་གོང་གསལ་དེ་འདྲ་ཞིག་འབྱུང་དོན་མེད་དེ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་སྐབས་ལ་ལར་སྟག་གཟིག་ཅེས་འབོད་དེ་བོན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་དཀར་ཆག་ན“འཛམ་གླིང་ནུབ་ཕྱོགས་སྟག་གཟིག་རྒྱལ་བོའི་ཡུལ།།དམུ་རིགས་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་བོན་ཐོད་དཀར་དང་།།ཡོ་ཕྱི་རྒྱལ་བཞད་སྟང་དང་དཔྱལ་ཚོགས་པའི།།ལྷུམས་སུ་ཞུགས་ནས་སྐྱེ་བ་བཞེས་པ་དང་།།”(24)ཞེས་འབྱུང་བས་གསལ་བོར་ཤེས་ཐུབ་ལ་སྟག་གཟིག་ཅེས་པར་ཁ་ཅིག་གིས་སྒྲ་བཤད་དང་ངོས་འཛིན་སྣ་ཚོགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ནའང་བོན་དུ་གྲགས་ཆེ་བའི་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་ཡུལ་གྱི་སྟག་གཟིག་དེ་ནི་ཡུལ་ཆེན་པོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་གསེས་སུ་གྲགས་པ“ནུབ་ན་སྟག་སྡེ་དང་གཟིག་འཕེན་གཉིས”(25)ཞེས་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་སྟག་སྡེ་དང་གཟིག་འཕེན་གཉིས་བསྡུས་པས་སྟག་གཟིག་ཏུ་གྲུབ་པར་བདག་གིས་འདོད་ལ་གོང་གསལ་ལུང་ལ་གཞིགས་ན་དེ་གཉིས་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་མངའ་སྡེ་གཉིས་ཡིན་པའང་གསལ་བོར་རྟོགས་ནུས་སོ།།འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་སྟག་གཟིག་དེ་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་བོད་ཀྱི་མངའ་སྡེ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གང་ཡིན་ཟེར་ན། <<བོན་སྒོ>>ལས“སྟག་གཟིག་དང་ཞང་ཞུང་ཞེས་པའི་འདོད་ཚུལ་ཐ་དད་བྱུང་ཡང་སྟག་གཟིག་ཞང་ཞུང་གི་མངའ་ཁུངས་ཕུགས་པར་གྲངས་འདྲེན་བྱས་ཡོད”(26)ཅེས་དང༌། འབེལ་གཏམ་ལུང་སྙིང་ལས“དེ་ལ་སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་ལམ་ཞང་ཞུང་སྒོ་བར་མའི་ཡུལ་ཡང་འབོད་པའི་གནས་སུ”(27)ཞེས་སྟག་གཟིག་ཞང་ཞུང་སྒོ་ཕུགས་བར་གསུམ་གྱི་ཕུགས་པར་བགྲང་ཡོད་པས་མདོར་ན་སྟག་གཟིག་ཅེས་པའང་བོད་ཡུལ་གྱི་མངའ་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ་ལ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ཡང་སྟག་གཟིག་ཡུལ་གྱི་ཆ་ཤས་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ་པས་སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་འགོད་པའི་ངལ་བ་སྤངས་སོ།།

ལུང་འདྲེན་དཔེ་ཁུངས།

(1)(7)(8) <<ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད>>ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན། 1985ལོར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན།  ཤོག་ངོསp10-16གི་བར་ན་གསལ།
(2) <<བོན་ཆོས་དར་ནུབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྒྲགས་པ་རིན་ཆེན་གླིང་གྲགས་ཞེས་བྱ་བ་རྨོངས་བའི་བློའི་གསལ་བྱེད>>ཅེས་པར་གསལ། ལག་བྲིས་མ།
(3) <<ཧི་མ་ལ་ཡའི་ལྷ་དང་མི>>ཞང་ཧུང་ཅས་བསྒྱུར། 2004ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་གིས་རྒྱ་ཡིག་གི་ལམ་ནས་དཔར་བསྐྲུན་བྱས། ཤོག་ངོསp154 ན་གསལ།
(4) (17) (27) <<སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་འབེལ་གཏམ་ལུང་གི་སྙིང་ བོ>>བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག་གིས་བརྩམས། 2005ལོར་ཁྲི་བསྟན་ནོར་བུའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་དཔར་བསྐྲུན་བྱས། ཤོག་ངོས་p20-29ན་གསལ།
(5) <<མདོ་གཟེར་མིག>>དྲང་རྗེ་བཙུན་པ་གསེར་མིག་གིས་གཏེར་ནས་བཏོན། 1991ལོར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་ངོསp13-14 ན་གསལ།
(6) <<བཅའ་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས>>p2001ལོར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་གིས་དཔེ་བསྐྲུན་བྱས། ཤོག་ངོསp504ན་གསལ།
(9) <<འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མདོར་བསྡུས་སུ་བཀོད་པ་དུས་མིན་སེལ་བའི་ཉིན་བྱེད>>ཆ་རིས་སྐལ་བཟང་ཐོགས་མེད་གྱིས་བརྩམས། 2003ལོར་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་གིས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་གིས་དཔར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་ངོསp254ན་གསལ།
(10) <<བཙན་པོ་ནོ་མོ་ཧན་སྤྲུལ་བའི་སྐུའི་དོགས་ལན>>ནམ་ཡང་ན་《གྲུབ་པའི་གནས་ཆེན་པོ་ཤམ་བྷའི་རྣམ་བཤད》ཅེས་པའི་ནང་གསལ། པཎ་ཆེན་དྲུག་པ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་བསྟན་པའི་ཉི་མའི་གསུང་འབུམ(ཉ)བའི་ནང་དུ་ཡོད།
(11) <<སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འབེལ་གཏམ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ>> དགེ་སློང་བསྟན་འཛིན་དབང་གྲགས་ཀྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས། 1996ལོར་བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་ངོསp526ན་གསལ།
(12) <<མངོན་པ་མཛོད་རྩ་འགྲེལ>>རྩ་བ་དབྱིག་གཉེན་དང་འགྲེལ་བ་འཇམ་དབྱངས་གཏེར་བློས་བརྩམས། 1996ལོར་ཟི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་ངོསp26ན་གསལ།
(13) <<བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ>>ཨོ་རྒྱན་གླིང་བས་གཏེར་ནས་བཏོན། 1986ལོར་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་གིས་དཔར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་ངོསp428ན་གསལ།
(14)  ( 15)<<མདོ་འདུས་>>ལག་བྲིས་མར་གསལ།
(16)   (17)  <<སྣང་སྲིད་བོན་གྱི་མཛོད་ཕུག་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་སྒོ་མོ>>ལག་བྲིས་མ། ཤོག་ངོསp24ན་གསལ།
(18)  <<གངས་རི་མཚོ་གསུམ་གྱི་དཀར་ཆག>>ལག་བྲིས་མ།ཤོག་ངོསp468ན་གསལ།
(19)  <<མདོ་དྲི་མེད་གཟི་བརྗིད>>དེབ་དགུ་བ།2000ལོར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་ དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར།ཤོག་ངོསp1ན་གསལ།
(20)  <<ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ>>1992ལོར་མི་རིགས་དཔེ་ བསྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར།ཤོག་ངོསp68ན་གསལ།
(21) <<འཛམ་གླིང་གངས་རྒྱལ་ཏི་སེའི་དཀར་ཆག་ཚངས་དབྱངས་ཡིད་འཕྲོག>> ལག་བྲིས་མ། ཤོག་ངོསp496ན་གསལ།
(22)  <<བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་ངག་རྩོམ་ཁུ་བྱུག་མགྲིན་གླུ>>1988ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་ རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན།ཤོག་ངོསp411ན་གསལ།
(23) <<ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཏི་སེའི་འོད>>ནམ་མཁའ་ནོར་བུས་བརྩམས།1996ལོར་ ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོསp67ན་གསལ།(24) <<གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་དཀར་ཆག>>རིག་འཛིན་ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པས་བཀོད།1993ལོར་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན། ཤོག་ངོསp33ན་གསལ།
(25)<<གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ཕྱོགས་བསྡུས>>དཔལ་ཚུལ་གྱིས་བརྩམས།1998ལོར་བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་དཔར། ཤོག་ངོསp12ན་གསལ།
(26)  <<བོན་སྒོ>>དེབ་བརྒྱད་པར་གསལ།